Donderdag 22/04/2021

De zondeval Masolino di Cristoforo da Panicale, 1424-1428 De verdrijving uit het paradijs Masaccio, 1424-1428

De Italiaanse schilder Masaccio (1401-1428) werkte samen met zijn leermeester Masolino tussen 1424 en 1428 aan de decoratie van de Brancacci-kapel in de Santa Maria del Carmine-kerk van Florence. Ze verdeelden het werk en de onderwerpen. De twee markantste fresco's - verf op nat pleisterwerk - maakten ze over Adam en Eva.

IDEAAL

Masolino di Cristoforo da Panicale (1383-1440) schilderde Adam en Eva als bevallige figuren met nagenoeg ideale proporties. Ze lijken meer sjablonen dan echte mensen. Masolino laat zijn Adam de klassieke 'contrapposto'-houding aannemen, waarbij één been het gewicht van het lichaam draagt. Michelangelo's David is wellicht het beroemdste voorbeeld van zo'n contrapposto. Eva heeft een blanke huid en straalt onschuld uit. Misschien heeft zij wel te mannelijke trekken, maar dat kan verklaard worden door het feit dat toentertijd niet naar een levend vrouwelijk naaktmodel werd geschilderd.

SLANG

Bij Masolino bevinden Adam en Eva - de 'eerste twee mensen', althans volgens de Bijbel - zich nog in het Paradijs. Rond de boom van de kennis van goed en kwaad kronkelt de slang, symbool van sluwheid. Ze heeft een menselijk hoofd en vrouwelijke trekken en lijkt ontsnapt te zijn uit een stripverhaal. De slang, die Adam zal verleiden, staat dus symbool voor Vrouw en Kwaad. Opvallend is dat het gezicht van de slang gelijkenissen vertoont met Eva.

VERDRIET

Het fresco rechts werd door Masaccio op een totaal andere, toen innoverende manier geschilderd. Terwijl zijn leermeester nog de gladde 'internationale gotiek' volgde, introduceert Masaccio emotie en drama. Adam en Eva zijn zich bewust van hun naaktheid en van de rampspoed die ze over zichzelf hebben afgeroepen. Ze worden de poort van het paradijs uitgedreven. Adam slaat in schaamte de handen voor zijn gezicht, Eva bedekt haar borsten en haar geslacht, terwijl haar gezicht vertrokken is van ellende en verdriet. Pas in de jaren 1980 werden de vijgenbladeren verwijderd die, eeuwen na Masaccio, over het geslacht van Adam en Eva waren geschilderd.

SCHADUW

Masaccio introduceert diepte en perspectief. Adam en Eva hebben volume en zwaarte: ze zijn mensen van vlees en bloed geworden. Ze zijn in het leven en in de tijd terechtgekomen. Masaccio boetseert hun lichamen door rechts een lichtbron te plaatsen. De schaduwen, zoals die op de grond, zouden de eerste in de kunstgeschiedenis zijn. Ook de engel heeft volume: hij wordt 'verkort' geschilderd en lijkt uit de lucht te komen vallen. Merkwaardig is de stralenbundel aan de poort, alsof God zijn toorn uitschreeuwt: een soort tekstballon uit een stripverhaal.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234