Woensdag 21/08/2019

De zondebok voor het probleem van het verplichte celibaat

Pastoor Rudy Borremans is door kardinaal Danneels ontslagen als parochiepriester in Tienen. Het is opmerkelijk dat een pastoor die geen enkel strafbaar feit heeft gepleegd louter op basis van verdenkingen ontslagen wordt, terwijl de Kerk pedoseksuele pastoors die wél strafbare feiten plegen in bescherming neemt. Een vergelijking tussen de zaak-Borremans en de zaak van de pedoseksuele pastoor Vander Lijn, veroordeeld voor verkrachting, maakt duidelijk hoe de Kerk verveeld zit met de gevolgen van het verplichte celibaat.

Brussel.

Eigen berichtgeving

In een brief van 19 februari heeft kardinaal Danneels schriftelijk het ontslag bevestigd van de Tiense onderpastoor Rudy Borremans. De precieze reden van het ontslag is inmiddels niet meer duidelijk. "Aanvankelijk zei de kardinaal dat het te maken had met de celibaatsbelofte die priester Borremans niet zou hebben nageleefd", zegt pastoor Rik Devillé. Dat blijkt ook uit een brief van hulpbisschop De Bie van 7 april 1998, waarin die vraagt een einde te stellen aan de "particuliere vriendrelatie met G.V." en uit een brief van 10 oktober waarin De Bie schrijft "dat een homofiele relatie onverenigbaar is met uw celibaatsbelofte". Daarna ontkende de kerkelijke overheid dat het ontslag met homoseksualiteit te maken zou hebben maar enkel met "de onmogelijkheid om pastorale taken naar behoren te vervullen". En nu zegt Danneels dat het publieke mediaoptreden van de pastoor aan de basis ligt van zijn ontslag.

Volgens Jan de Jaeghere, een uitgetreden priester die actief is in het steuncomité voor Borremans, tracht de Kerk de eigen structurele problemen in de schoenen te schuiven van individuen zoals Rudy Borremans. "Ik ken zelf 25 priesters mét een relatie in het bisdom van Danneels. Zij durven er niet voor uitkomen uit angst. Priesters hebben geen vakbonden om zich te verdedigen, geen rechtszekerheid. " Volgens pastoor Devillé zijn er minstens 200 Vlaamse priesters die er stiekem een relatie op nahouden. "Velen hebben zich al in stilte laten overplaatsen om hun relatie toch maar veilig te stellen", zegt Devillé. De zaak-Borremans gaat dus niet over pastoor Borremans, maar over het celibaat. "Het verplichte celibaat werkt niet en dat weet iedereen", zegt Devillé. "Uit een Amerikaans onderzoek is gebleken dat slechts 2 procent van de pastoors géén problemen heeft met hun seksualiteit."

En alhoewel het probleem in essentie over het celibaat gaat - weliswaar versterkt door de homoseksualiteit van Borremans - heeft niemand ooit enig bewijs geleverd dat Borremans de celibaatsgelofte heeft verbroken. "Als een priester vervolgd wordt voor pedoseksuele daden, wordt hij niet meteen verplaatst maar wacht de Kerk de uitspraak af", zegt Devillé. "Voor de Kerk is de betrokkene dan onschuldig tot het tegendeel werd bewezen. In het geval van Borremans zijn verdachtmakingen voldoende."

Danneels schrijft in zijn brief aan Borremans dat hij zijn handel en wandel moet wijzigen zodat "elke rechtmatige verdenking vanwege de gelovige gemeenschap" wordt uitgesloten. "Sterk toch", zegt Devillé. "Danneels vindt verdenkingen, zonder enige bewijzen, zelfs rechtmatig."

Het is opmerkelijk dat het aartsbisdom zich in twee recente dossiers totaal paradoxaal gedraagt. In de rechtszaak tegen pastoor André Vander Lijn uit Sint-Gillis, die beschuldigd werd van verkrachting en aanranding van kinderen, werd omstandig gepleit dat de bisschop niet de werkgever is van de pastoor. Danneels zei op het proces: "Ik heb mijn pastoors nooit als ondergeschikten beschouwd. Zij kunnen, onder mijn voogdij, hun eigen autoriteit uitoefenen." In zijn brief aan Borremans is er van de eigen autoriteit van de pastoor geen sprake meer. Integendeel. Tot tweemaal toe wijst Danneels Borremans erop dat hij een gelofte van gehoorzaamheid heeft afgelegd. "Ten slotte vraag ik u met aandrang te bedenken of alles wat u de laatste tijd onderneemt te kaderen is binnen de belofte van gehoorzaamheid die u amper twee jaar geleden aan mij hebt gedaan." Bovendien ontslaat Danneels Borremans, wat wijst op een verhouding werkgever-werknemer, wat in de zaak Vander Lijn ontkend werd. In de beroepsprocedure pleitten de advocaten van Danneels dat er geen hiërarchische relatie bestaat tussen de bisschop en een parochiepastoor. De rechter in beroep volgde die redenering en stelde dat "de band werkgever-werknemer onvoldoende bewezen was."

Danneels gebruikte in de rechtszaak van de pedoseksuele pastoor nog een ander argument dat in de zaak-Borremans opnieuw opduikt. Danneels zei immers aan de rechter dat hij pastoor Vander Lijn had ondervraagd over zijn pedoseksuele activiteiten, maar "dat die alles ontkend had". Danneels geloofde de pedoseksuele pastoor dus op zijn woord. Ook priester Borremans ontkent dat hij de celibaatsgelofte heeft gebroken. Maar Danneels gelooft Borremans niet, terwijl deze priester niet eens strafbare feiten heeft gepleegd.

Jan de Zutter

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden