Woensdag 03/06/2020
Onderzoeksleider Berend-Jan Bosch.

MedicijnCoronavirus

De zoektocht naar het antiviraal middel: Nederlanders claimen doorbraak

Onderzoeksleider Berend-Jan Bosch.Beeld Universiteit Utrecht

Onderzoekers van de Nederlandse Universiteit Utrecht (UU) en Erasmus MC in Rotterdam hebben goede hoop dat ze een medicijn tegen Covid-19 hebben gevonden. En mogelijk komt dat antiviraal middel al over een half jaar op de markt.

De Utrechtse onderzoeksleider Berend-Jan Bosch claimt een antilichaam te hebben gevonden dat zowel werkt tegen het huidige coronavirus als tegen Sars, het coronavirus dat in 2002 rondwaarde in delen van de wereld. “We zijn er nog niet, er moeten nog stappen worden genomen, maar dit is een heel bemoedigende stap", zei de viroloog, die zich al meer dan twintig jaar verdiept in coronavirussen, op een persconferentie.

De onderzoeker zegt dat het middel in het meest gunstige scenario binnen zes maanden aan patiënten toegediend kan worden. “Maar dan moet alles wel gaan zoals we willen.”

47D11

Bosch zocht de afgelopen maanden samen met collega's van het Erasmus MC in Rotterdam, viroloog Ab Osterhaus en het bedrijf Harbour Biomed naar een antilichaam dat verspreiding van het coronavirus in iemands lichaam kan tegenhouden. Uiteindelijk bleken de onderzoekers al een werkend antilichaam uit 2018 op de plank te hebben liggen: 47D11, dat tijdens een eerder onderzoek ontwikkeld was bij genetisch gemodificeerde muizen. 

De bevindingen van de Nederlandse onderzoekers werden vorige week gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature. Het antilichaam bestaat uit in het laboratorium gemaakte eiwitten, die lijken op natuurlijke eiwitten. Het antilichaam bindt zich in iemands lichaam aan het virus. Het immuunsysteem herkent de gebonden antilichamen en vernietigt de doelwitten. “Zoals een aantal politiemannen een dief in de kladden grijpt,” zegt Bosch.

Op die manier kan het antilichaam voorkomen dat het virus een cel binnendringt en mensen ziek worden. Bij zieke mensen kan het antilichaam ervoor zorgen dat het virus zich niet verder verspreidt in het lichaam. Het is een medicijn, geen vaccin dat mensen voor langere tijd beschermt tegen het virus.

‘Veelbelovende stap’

In wetenschappelijke kringen wordt de Nederlandse ontdekking omschreven als een “vroege maar veelbelovende stap in het zoeken naar behandelingen en het tegengaan van de verspreiding van de pandemie”. Ook in Israël claimen onderzoekers een antilichaam tegen het coronavirus te hebben gevonden. Bosch zegt het alleen maar toe te juichen dat andere wetenschappers ook succes boeken. “Of ons antilichaam het beste is, weet ik niet eens zeker. Hoe meer antilichamen er gevonden worden, hoe beter.”

Dat het antilichaam ook werkt tegen het SARS-virus uit 2002, geeft Bosch de hoop dat er een middel kan worden ontwikkeld dat ingezet kan worden tegen coronavirussen in het algemeen.

Als de komende periode blijkt dat het antilichaam behalve bij dieren ook werkt bij mensen – zover is het dus nog niet – kan het binnen een halfjaar worden omgezet in een werkend medicijn, verwachten de onderzoekers. Grote farmaceuten bieden zich al aan om mee te helpen bij studies naar veiligheid bij toediening aan mensen en om de productie voor hun rekening te nemen. Maar of die productie op grote schaal gaat plaatsvinden, is ook afhankelijk van de vraag hoezeer de wereld dan nog worstelt met de coronapandemie.

Bosch geeft aan dat een antilichaam tegen een chronische of langdurige ziekte voor marktpartijen ook aantrekkelijker is dan tegen een infectieziekte. “Bij een chronische ziekte kun je het veel vaker toedienen dan bij corona, waar sprake is van een korter ziekteproces. Maar gezien de omvang van de huidige pandemie is het antilichaam dat wij ontdekt hebben natuurlijk ontzettend belangrijk.”

Remdesivir

Tot nu toe is er nog geen medicijn ontwikkeld dat specifiek werkt tegen corona. Er is een studie die aantoont dat het ebolamiddel remdesivir positief effect heeft op patiënten. De gemiddelde behandelduur zou met dat middel een aantal dagen korter zijn dan zonder. Zowel in de Verenigde Staten als Europa is de afgelopen weken daarom besloten dat remdesivir in ziekenhuizen breder toegepast mag worden.

Probleem is wel dat het middel, dat in handen is van de Amerikaanse farmaceut Gilead, beperkt beschikbaar is. Gilead liet weten dat het samen met de Amerikaanse overheid bepaalt hoe remdesivir over de wereld verdeeld wordt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234