Zaterdag 18/09/2021

De zilvervloot van prinses Lilian

Wie zijn dagelijkse tafelwijntje liever in een glas heeft dat ooit aan de lippen van Albert I en Leopold III is gezet, en ondertussen aan de muur een foto wil bekijken die ooit op de koninklijke schoorsteenmantel heeft geprijkt, die moet volgende maand naar Amsterdam. Sotheby's veilt daar op 22 en 23 september het tweede deel van de nalatenschap van de vorig jaar overleden prinses Lilian, de tweede vrouw van Leopold III.

Amsterdam

Van onze medewerker

Rudy Pieters

'Het interieur van haar huis in het kasteel van Argenteuil, dat op maandag 22 en dinsdag 23 september onder hamer gaat bij Sotheby's Amsterdam, toont de elegantie en het comfort die haar omringden", zegt het internationale veilinghuis zelf in de aankondiging van deze ongewone veiling. Elegantie, comfort: het is een understatement. De catalogus toont andermaal dat prinses Lilian (1916-2002), niet op een frank keek als ze uit winkelen ging om het huisraad aan te vullen.

Dat bleek al bij het eerste deel van de veiling, in mei dit jaar, toen Sotheby's Londen de kleding- en juwelencollectie van de prinses in de etalage zette. Ze bracht een kleine 700.000 euro op, dubbel zoveel als verwacht. Er kon geboden worden op tientallen kledingstukken, vooral Dior, op vierhonderd paar handschoenen, tweehonderd paar schoenen, honderd hoeden, ontelbare handtassen, een hele collectie koffers en massa's accessoires. Het leek allemaal nauwelijks gedragen of gebruikt, veel stukken zaten nog in de oorspronkelijke verpakking. Wie nog wat blinkends wilde bij zo'n prinselijk pakje, vond ongetwijfeld zijn gading tussen de zestig topjuwelen, een bracelet van Schlumberger bijvoorbeeld, of een paar diamanten oorbellen van Cartier. "Goed dat zij nooit koningin werd, of Brussel zat opgescheept met een vrouw die ijdeler was dan Imelda Marcos", schreef deze krant toen.

Volgende maand komt het zwaardere spul uit Argenteuil aan bod: de meubels, de kunstwerken, het zilverwerk. En de 382 Amsterdamse loten - de meeste loten bestaan uit meerdere stukken - moeten niet onderdoen voor de hoorn des overvloeds die deze lente over Londen werd omgekeerd, al getuigt deze veiling van een minder modieuze smaak van de prinses van Réthy.

Alleen al het zilverwerk, het veilinghuis komt adem te kort om het aan te prijzen. Kasten vol Odiot, een van de toonaangevende Parijse huizen voor edelsmeedkunst. "Indrukwekkend is een set van vier kroonkandelaars voor elk tien kaarsen van Odiot, van omstreeks 1880, samen met nog een identiek paar", jubelt Sotheby's. "De kandelaars zijn allemaal 88 cm hoog en worden per paar aangeboden in bijbehorende koffers." Reken op goed 40.000 euro voor zo'n paar kandelabers. Sotheby's telde 250 stuks tafelzilver van Odiot, borden, schotels, sauskommen, zoutvatjes, en voor de Odiot-fans die de dag graag in luxe aanvatten: een thee- en koffieservies, een toasthouder en een eierdopje.

Bij de Odiot-loten waarschuwt de catalogus dat "het recht van pre-emptie (voorkoop door een derde partij) van toepassing is. Dat houdt in dat die partij desgewenst, direct na het vallen van de hamer, het desbetreffende lot mag kopen voor een bedrag dat niet lager is dan de bereikte hamerprijs plus de aankoopcommissie." Een intrigerende mededeling.

Het porselein in Argenteuil was natuurlijk negentiende-eeuws Meissen met onder meer "een Schneeballen-theepot en een set van 47 Meissen-borden met acht bijbehorende manden". Op de tafel lag damast met de 'III' van Leopold III in geweven (300 à 400 euro voor een set van acht tafellakens). Op de kristallen glazen, genoeg om een leger te laven, staat het monogram van Albert I. Wie zijn eigen wijnkelder toch net iets te min vindt voor het koninklijke glas, kan meteen enkele flessen uit de kelders van Argenteuil in zijn boodschappenkarretje laden, een Château d'Yquem bijvoorbeeld. De hoeveelheid meubelen is indrukwekkend. Kasten, tafels, stoelen, met een achttiende-eeuwse Luikse commode, een Louis XV-commode, en een zeldzame klok ('Pendulette Mysterieuse') als blikvangers.

Bij de schilderijen heel veel negentiende-eeuws werk, veel koninklijke of prinselijke portretten, van Leopold I bijvoorbeeld, lot nummer 1 van de veiling: een zittende koning met het goudwerk van het Gulden Vlies en de Orde van de Kousenband bekleed. De schilder is onbekend, "Belgische school" vermeldt de catalogus. Geschatte waarde: 6.000 à 9.000 euro. Wie het binnenrijft, krijgt een foto toe: prinses Lilian staat erop, in Argenteuil, met op de achtergrond het schilderij in kwestie.

Opvallend is een portret van de veertienjarige prinses Marie-Christine, in 1965 door de Spaanse kunstenaar Agustin Segura geschilderd. Marie-Christine leefde in onmin met haar moeder. Esthetisch het interessantst zijn drie achttiende-eeuwse Vlaamse wandtapijten en de drie bloemenstilleven van Albert Saverijs (1886-1964). Sotheby's vestigt ook de aandacht op negentiende-eeuwse portretten van de renpaarden Chelsea, Conception, Awor en Indienne, werk van de Duitse paardenportrettist Emil Adam. De mondaine Lilian, dat is bekend, hield van paarden.

Van hoge documentaire waarde zijn de tientallen foto's uit het koninklijke album die hier zomaar te grabbel worden gegooid. Waarschijnlijk is het niet maar wie geluk heeft kan al voor 100 euro een setje van veertien foto's op de kop tikken. Veel foto's van Lilian zelf natuurlijk, met en zonder Leopold III, met en zonder kinderen, op jacht, te paard, vissend, golfend, aan het stuur, bij officiële gelegenheden. Niet zelden is de prinses in een glamoureuze pose te zien. Ook van Leopold III alleen zitten er nogal wat foto's bij, de opvallendste die van de koning als jonge knaap met een pet of het hoofd en een voetbal onder de arm. Voorts portretten van koning Albert I en koningin Elisabeth.

Prinses Lilian, als Lilian Baels geboren, huwde in 1941 met Leopold III (1901-1983). Ze was zijn tweede vrouw, maar het ambitieuze meisje, dochter van de West-Vlaamse gouverneur, kon nooit tegen de herinnering aan de populaire, in 1935 verongelukte Astrid op. Het huwelijk tussen Leopold en Lilian vond in het grootste geheim plaats, een van de zaken die de koning na de oorlog ten kwade zouden worden geduid en uiteindelijk tot zijn troonsafstand in 1951 zouden leiden. In 1960, toen koning Boudewijn met Fabiola trouwde, trokken Leopold en Lilian en hun drie kinderen zich terug in Argenteuil, bij Waterloo.

De twee Sotheby's-veilingen dit jaar bevestigen de geruchten dat het er in het kasteel luxueus toeging, op kosten van de staat. Ze woonden er voor niets en kregen nog een stevige dotatie toe. De Amsterdamse veiling lijkt ook een ander verhaal te bevestigen. Bij hun verhuizing zouden Leopold en Lilian nogal wat meegenomen hebben uit Laken. Wie de catalogus overloopt, vindt inderdaad nogal wat stukken waarin het wapenschild of monogram van koningen of prinsen vóór Leopold III is gegraveerd. Dat is onder meer het geval met het Odiot-zilver, waarop het wapenschild prijkt van prins Philippe, de grootvader van Leopold III. Er worden zelfs beschilderde borden geveild die Willem I, koning der Nederlanden, in 1829 voor het koninklijk paleis in Brussel had laten maken.

Sotheby's Amsterdam, De Boelelaan 30 Amsterdam, stelt de stukken tentoon op vrijdag 19, zaterdag 20 en zondag 21 september, telkens van 10 tot 17 uur. Info: Tel: 0031-20/550.2200

Leopold en Lilian namen bij hun verhuizing heel wat mee uit Laken, want vaak prijkt koninklijk wapenschild op stukken

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234