Zaterdag 25/01/2020

De ziekte die je tekent

Bijna tegelijkertijd verschenen twee beeldromans over een delicaat onderwerp: borstkanker. Zelfde onderwerp, andere benadering en afloop. Wills kracht is een rechttoe, rechtaan verhaal met een trieste uitkomst, Betty Boob is een wat poëtische strip zonder woorden, maar met des te meer hoop.

Het is nacht wanneer tientallen krabben met hun vlijmscherpe scharen de rechterborst van Elisabeth B. benaderen. Steeds dichter komen ze, om dan gruwelijk toe te slaan. Drie pagina's later schrikt het hoofdpersonage met een gil uit haar nare droom wakker. Ze grijpt naar haar borst om te constateren dat er zich op die plek enkel nog een groot litteken bevindt.

Betty Boob is een woordloze strip waarin het vrouwelijke hoofdpersonage het leven tracht op te pakken na chemotherapie en een borstamputatie. Ze verliest haar vriend en job, terwijl ook de onbezorgdheid waarover ze ooit beschikte, dreigt weg te kwijnen. En toch zal het een heuglijke dag worden.

Een graphic novel maken over kanker en een borstamputatie - een woordloze, dan nog wel - is geen sinecure. Clichés, emoties en cliffhangers zie je in zulke strips vaak al van ver aankomen. Maar de Franse scenarist Véro Cazot en de Canadese tekenaar Julie Rocheleau pakken het helemaal anders aan. Ze creëren een bijna naïeve, wat surrealistische wereld waar zowel achtervolgingen, humor en zelfs misdaad in hun puurste vorm in beeldtaal worden gegoten.

Borstbegrafenis

De titel verwijst uiteraard naar Betty Boop, het sensuele animatiepersonage wier fysiek Elisabeth tot de hare maakt. De boodschap erachter ligt voor de hand: sensualiteit en seksualiteit dienen na een borstamputatie niet te verdwijnen, wel integendeel. Of zoals dat in dit boek luidt: no body is perfect.

Beide auteurs hameren erop dat dit geen autobiografisch gegeven is. "Betty Boob is fictie, ingegeven vanuit de dreiging van borstkanker die elke vrouw te beurt kan vallen, in een maatschappij die geobsedeerd is door conventies en voorkomen", zegt Cazot.

De speelse, charmante tekeningen en inkleuring zijn een feest voor het oog. De vrolijkheid spat ervan af. Dit is niet alleen een knappe, zotte, ontroerende en hoopvolle strip, maar ook een belangrijke. Je leest het bovendien hoe je wil. De meer poëtische zielen houden net iets langer halt bij een zonsopgang, een droom of een 'borstbegrafenis'.

Het boek werd uitgegeven door de Franse afdeling van Casterman, maar werd daar door enkele enthousiaste Nederlandstalige stripjournalisten onder de aandacht gebracht, temeer omdat het slechts enkele Franse zinnen bevat en een Nederlandse vertaling niet gegarandeerd is.

Wills kracht

Een heel ander verhaal werd Wills kracht. Zelfde thematiek als in Betty Boob, maar de uitwerking, het verhaal en - jammer genoeg - het einde, zijn onvergelijkbaar. Willem Ritstier, een Nederlandse bekende auteur die begin dit jaar nog de belangrijke Stripschapprijs voor zijn hele oeuvre ontving, was 29 jaar samen met zijn vrouw Will toen een knobbeltje in haar borst werd ontdekt.

In zijn eerste grafische roman maakt hij een vrij droog, bijna kil verslag op van vijf jaar therapie, hun reis langs ziekenhuizen en specialisten, alternatieve behandelingswijzen, de angst, de wanhoop, het verdriet en de pijnlijke laatste dagen.

Dat het hele gezin leed onder de ziekte, mag duidelijk zijn. Ritstier omschreef het werken aan dit boek als 'een verwerkingsproces'. Maar ook dochter Veerle zette haar boosheid en verdriet om in creativiteit en maakte een in het boek opgenomen ets van haar moeder, bestaande uit de letters uit de brieven die ze naar elkaar schreven. Zoon Alwin op zijn beurt maakte enkele documentaires over zijn moeder.

Nergens zoekt Ritstier goedkoop sentiment. Sterker nog, het lijkt wel alsof hij dat per se wilde vermijden. Maar toch ontroert het boek. Straf, want de stripmaker tekent zeer illustratieve poppetjes zonder gezichten. De context dat dit een verhaal uit het hart is, is genoeg om de lezer te ontroeren.

Betty Boob, bij Casterman (184 p., 25 euro ), Wills kracht, bij SubQ (168 p., 19.99 euro)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234