Zondag 23/02/2020

'De zee', wat een kunstwerk

De meeuwen op haar kop en kont doen water vermoeden. Voor dit beeldverhaal trok De Morgen inderdaad naar de stad aan zee. Om alle stress via de kustlijn te laten wegwaaien, om Noordzeetong te eten én natuurlijk om naar De zee te kijken. Het leven is volheid. Meer wilde beeldhouwer George Grard niet kwijt in zijn wulpse Oostendse.

Oostende / Van onze medewerker

Ward Daenen

'Dikke Matille', zo kennen Oostendenaars De zee van Grard beter, ligt languit op een eilandje in een waterbak achter Casino Kursaal. Tot '65 lag ze aan de luifel van dat gokpaleis, kijkend naar de Noordzee. Daar had Grard haar ook bedoeld.

"De zee was een opdracht van Leon Stijnen, architect van het casino", herinnert mevrouw Francine Grard-Van Mieghem zich. "Om het gebouw te sieren had Stijnen ook bestellingen geplaatst bij Paul Delvaux, Oscar Jespers, Edgard Tytgat en Olivier Strebelle. Het casino was klaar in '51, een jaar of wat later lag Matille op haar betonnen bedje." Hun kunstwerken staan nog steeds in en om het casino.

George Grard (Doornik, 1901) vestigt zich in 1931 definitief in een vissershuisje te Sint-Idesbald. Zijn atelier wordt de ontmoetingsplaats van kunstenaars als Caille, Creuz, Dasnoy en Delvaux. Tussen '50 en '55 is Grard in de mode: hij mag De Waternimf plaatsen op de Pont-à-Pont-brug te Doornik, de stad Antwerpen koopt De Lente aan voor het Middelheim-museum en hij maakt de Zittende Vrouw (voor de Nationale Bank in de Berlaimontlaan) en De Zee. Tijdens de jaren zestig giet de kunstenaar nu eens een beeld en wordt hij dan weer verkozen tot lid van de Klasse der Schone Kunsten. 1970 wordt een leuk jaar: Grard behaalt de vijfjaarlijkse Prijs ter bekroning van een kunstenaarsloopbaan en hertrouwt met Francine Van Mieghem, een jongedame de zonde wel waard. Wanneer de beeldhouwer in '84 sterft, laat hij een groot aantal bronzen en gipsen beelden na.

Grard blijft zijn hele leven trouw aan één thema: de liefde voor het vrouwelijk naakt. De strijd tussen figuratief en abstract (vanaf de jaren dertig) laat hij aan zich voorbijgaan. "Ik bekijk dat allemaal van ver. Het leven zelf interesseert me meer. Het is uit het leven dat ik heb geput", zei de kunstenaar daaromtrent. In Grards werk herkennen de kunsthistorici de mediterrane sfeer van de Fransman Aristide Maillol. De kunstenaar zelf verwijst liever naar de sensuele beelden van Auguste Renoir. De evolutie binnen zijn werk is allesbehalve spectaculair: binnen de beperking opent zich een gevarieerde en verstilde wereld van zittende, liggende en staande figuren. Hij houdt van alle dames, zo blijkt uit zijn bronzen beelden: rond of rank, blank of zwart en gedrongen of uitgelengd.

Dit land heeft weinig of geen grote beeldhouwers gehad. Met De zee heeft George Grard niettemin zichzelf overtroffen. "Ik weet niet waarom de Oostendenaars er zo van houden", reageert mevrouw Grard. "De BRT heeft eens een programma aan De zee gewijd. Alle geïnterviewden bleken het kunstwerk te kennen." Misschien heeft Grard de golvende vorm van de zee in Matille gelegd? "Klopt. Voor een staande figuur dacht hij aan een boom, voor een ineengebogen vorm aan een berg en voor een liggende figuur aan het water."

Wellicht heeft de kunstenaar ook de vrijzinnige mentaliteit van de Oostendenaars begrepen. Hugo Claus stelt een dichterlijke vraag in die richting: "Want is dit, heren, tegenover de vele vreemden / die in onze stad roulette komen spelen / het beeld van onze vrouwen, / dit krolse vlees, / deze kronkelende wilde?" Als Claus, ooit Oostendenaar, een vrouwelijk naakt ziet, kan hij het zelden laten haar neer te schrijven. Zelfs al is het van brons.

'Dikke Matille' is bezwaarlijk een ontvlambaar beeldhouwwerk te noemen. De dame denkt aan niets, herinnert aan oorlog noch zware arbeid. Ze tolereert al een halve eeuw verf, graffiti en behaatjes. Matille ligt onverstoorbaar op een betonnen luchtmatras, dobberend op luilekkerzee. Sterker nog. Ze is de zee, ze is Oostende.

Wat: De zee Wie: George Grard Waar: Kruispunt Karel Janssenslaan en Leopold II-laan in Oostende

Bronnen: Stichting George Grard, Ekestraat 1 in Gijverinkhove. www.george-grard.com

Claus' gedicht over De zee verscheen in maandblad Avenue (oktober 1968).

Beeldverhalen (7)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234