Donderdag 22/04/2021

De zachte kern van granieten geluidssculpturen

In krap vijf jaar tijd is de Schotse artpunkformatie Mogwai uitgegroeid tot een van de avontuurlijkste en meest gerespecteerde groepen van haar generatie. Volgende week verschijnt haar derde cd Rock Action en om dat te vieren gaf ze vorige zaterdag een uniek concert op het eiland Bute, zo'n twee uur reizen van Glasgow.

Rothesay / Van onze verslaggever

Dirk Steenhaut

Mogwai is duidelijk geïnspireerd door noisy gitaarbands als Sonic Youth, Slint en My Bloody Valentine. Op platen als Young Team (1997) en Come On Die Young (1999) maakte het kwintet immers epische, overwegend instrumentale muziek, waarin granieten geluidssculpturen werden afgewisseld met verrassend ingetogen, melodieuze passages. In het verleden leidde Mogwais voorliefde voor decibels nog wel eens tot gratuit geluidsterrorisme dat concertgangers bloedende oren bezorgde. Maar inmiddels hebben Stuart Braithwaite en zijn gezellen ontdekt dat stilte minstens even effectief kan zijn als hemeltergend lawaai. De Schotten maken er een erezaak van zich nooit te herhalen: hun muziek is permanent in ontwikkeling en incorporeert dezer dagen niet alleen samplers, sequencers en bizarre elektronische effecten, maar ook piano's, harpen, blaasinstrumenten en strijkers. Door de subtiele opbouw van hun composities worden de heren van Mogwai steeds vaker met postrock geassocieerd. Zelf hebben ze echter een hekel aan die term.

Tot voor kort kwamen hun langspelers en ep's uit op Chemikal Underground, het label dat wordt gerund door hun vrienden en stadsgenoten The Delgados. Maar intussen heeft Mogwai een eigen platenmaatschappijtje opgericht, met de bedoeling door haar gewaardeerde artiesten als James Orr een duwtje in de rug te geven. Ook werd de groep onlangs in de studio gesignaleerd met Deftones-zanger Chino Moreno, nadat een andere invité, Chan Marshall van Cat Power, het had laten afweten.

De nieuwe Mogwai-cd, Rock Action, werd net als Come On Die Young opgenomen in upstate New York, onder leiding van Dave Fridmann (zie ook: Mercury Rev en Flaming Lips) en David Pajo (ex-Slint, ook bekend als Papa M), met wie gitarist Stuart Braithwaite onlangs enkele solo-optredens verzorgde. Het kwintet heeft zijn muzikale horizon gevoelig verbreed en dit keer zijn zelfs vijf van de acht tracks van zangpartijen voorzien. Gruff Rhys van Super Furry Animals leent zijn stem aan 'Dial: Revenge' en de orkestrale arrangementen klinken zo mogelijk nog uitgekiender dan op de Stanley Kubrick EP van anderhalf jaar geleden. De nummers zijn rijk aan dynamiek en klinken bij momenten zo bucolisch en contemplatief dat ze herinneringen oproepen aan Nick Drake, terwijl het intrigerende '2 Rights Make 1 Wrong' dan weer vocoderstemmen en dubtechno-invloeden combineert met een banjowijsje en een koor. Met een speelduur van slechts 37 minuten is Rock Action niet alleen de beknoptste plaat die Mogwai tot dusver heeft afgeleverd; het is ook haar toegankelijkste en publieksvriendelijkste.

De busreis van Glasgow naar de ferryhaven van Wemyss Bay neemt algauw een uur in beslag. De boottocht naar het pittoreske Isle of Bute duurt nog eens drie kwartier, maar de sfeer aan dek is uitgelaten. De verrassend jonge concertgangers hebben blijkbaar slechts één doel voor ogen: zo snel mogelijk dronken te worden. Getting pissed is in Schotland een courante hobby. In elk geval kun je je niet van de indruk ontdoen dat het gros van de Mogwai-fans zopas de plaatselijke drankwinkel heeft bestormd en beslag heeft gelegd op alles wat ook maar een graadje alcohol bevat: whisky, bier, schuimwijn, bacardi breezer... Het wordt allemaal meegetorst in bruine papieren zakken en nog voor de ferry aanlegt in Rothesay, zijn de meeste flessen leeg.

The Pavillion (capaciteit: negenhonderd toeschouwers), blijkt een polyvalente zaal te zijn waar zowel bals als sportwedstrijden plaats vinden. Maar de akoestiek is loepzuiver en op last van de muzikanten is de ruimte mooi aangekleed met zeildoeken, zodat je als toeschouwer meteen een soort 'tentgevoel' krijgt.

De set van Mogwai wordt traag en bezwerend ingezet met 'Sine Wave', waarin drie gitaristen, een bassist en een drummer een ingenieus gitaartapijt uitrollen over een gruizige, industriële beat. Geleidelijk ontwikkelt het nummer zich van mijmerende klankpoëzie tot een onontkoombare mantra waarin de ene storm na de andere opsteekt. Voor het in het Welsh gezongen, folky 'Dial: Revenge' krijgt de groep assistentie van Gruff Rhys, twee violisten en een celliste en in het minimalistische 'You Don't Know Jesus' wordt meeslepende, symfonische gitaarnoise gecreëerd die door zijn verzengende crescendo's doet denken aan het Canadese Godspeed You Black Emperor! Ook in dromerige stukken als 'Stanley Kubrick' en 'Take Me Somewhere Nice' ontwaart het publiek resonanties die het nog nooit eerder heeft gehoord. De strijkers krijgen hier het gezelschap van twee trompettisten en een trombonist, toetsenspeler Barry Burns diept zijn dwarsfluit op en de gitaren spinnen transparante dauwdraden die fonkelen onder de blauwe belichting. Dit is pure, tijdloze muziek met een haast klassieke grandeur. Alleen jammer van het gemompel van voorman Braithwaite: zingen is niet meteen 's mans sterkste punt.

In het oude 'Helicon 1' worden de klanken zo massief dat je ze voortdurend tegen je middenrif op voelt botsen. Even lijk je in het hoofd van een straaljagerpiloot te vertoeven, op het moment dat die door de geluidsmuur heen gaat. En in het barokke slotnummer krijg je de indruk dat er drie verschillende groepen tegelijk op het podium staan, die elkaar met dissonante uithalen proberen te overbluffen: een hallucinante ervaring.

De enige bis is het twintig minuten durende 'My Father, My King', een traditionele joodse hymne die Mogwai opnam met producer Arthur Baker, maar voorlopig nog niet is uitgebracht. Ze heeft iets van een dodelijke geluidslawine die je overmeestert en meezuigt. Het is een bezwerend nummer met Arabische tonaliteiten, waarin je jezelf compleet kunt verliezen. Maar uiteindelijk eindigt het als een scène uit Apocalypse Now, met machinegeweren, helikoptergeluiden en een iets te lang aangehouden noisekakofonie, die de duurzaamheid van je trommelvliezen zwaar op de proef stelt.

Gelukkig is dit de enige keer tijdens het concert dat Mogwai zich laat vangen aan de clichés van het genre. Als u in het bezit bent van een kaartje voor de Belgische doortocht van de groep in de Botanique, mag u dus vanaf nu de dagen aftellen.

De cd Rock Action verschijnt op 23 april bij Southpaw via PIAS. Mogwai is op woensdag 16 mei te zien in de Brusselse Botanique. Dit concert is uitverkocht.WIE: Mogwai WAAR EN WANNEER: Rothesay op het Schotse Isle of Bute, zaterdag 14 aprilONS OORDEEL: De groep creëert meeslepende, symfonische gitaarnoise, die door zijn verzengede crescendo's doet denken aan die van het Canadese Godspeed You Black Emperor!, maar ook ingetogen, bucolische momenten kent. Muziek waarin de toeschouwer zich compleet kan verliezen.

Rock

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234