Woensdag 08/04/2020

'De zaak- Optima is een echte beerput'

'De tegenwerking is nog nooit zo groot geweest', zegt Geert Lenssens, die als advocaat gedupeerden van Optima vertegenwoordigt. 'Ik werd al behoorlijk geïntimideerd.' Een gesprek over woekerpolissen, politieke deontologie en de beloftes van de overheid. 'In dit dossier zal nog meer naar boven komen.'

Ik vermoedde wel dat er een stinkend potje onder het deksel zat", zegt Geert Lenssens. "Maar het blijkt nu een echte beerput te zijn. Hier moet iedereen lessen uit trekken: de overheid, de controleurs en de politici. Men is aan bezinning toe."

Lenssens is de advocaat van een aantal mensen die een rekening hadden bij Optima, de bank die vorige week ineens failliet ging en in haar val zowel stichter Jeroen Piqueur als een hele reeks politici, vooral van de sp.a, dreigt mee te sleuren. "Daarom worden de mensen die ik vertegenwoordig bang voor een Arco-scenario", zegt Lenssens. Door die politieke complicaties zou dit dossier weleens zware vertraging kunnen oplopen. En dat is een drama voor mensen die hun geld kunnen kwijtspelen.

"Onderschat niet hoe zwaar een financieel verlies een mens kan raken. Ik weet dat mijn cliënten de perceptie tegen hebben, blijkbaar denken sommigen dat het allemaal rijkaards zijn. Maar dat is niet het geval. Een van mijn cliënten had het geld voor een nieuwe woning op een rekening staan bij Optima. Andere cliënten kunnen niet meer aan het geld van een erfenis."

Lenssens, die twee jaar geleden met Belogen en bedrogen een opgemerkt boek schreef over oplichters in alle maten en gewichten, is als advocaat gespecialiseerd in banken en verzekeringen. Hij vertegenwoordigt nog altijd mensen die hun geld kwijtspeelden aan de aandelen van Lernout & Hauspie, maar ook gedupeerden van Fortis, Dexia en Arco. Als je al die zaken bij elkaar optelt, zegt hij, dan spreek je toch over 20 procent van de bevolking die de voorbije decennia het slachtoffer werd van al dan niet bewuste en malafide oplichting.

"Het gaat om veel gedupeerden. En complexe dossiers. Al is de tegenwerking nog nooit zo groot geweest als nu bij Optima. Ik ga geen namen noemen, ook niet als u aandringt, maar ik kan wel zeggen dat ik in dit dossier al behoorlijk geïntimideerd werd. En dat is ongehoord. Ik ben advocaat, ik moet in totale rust en onafhankelijkheid kunnen werken."

Bij het Optima-dossier raakte hij jaren geleden betrokken, toen een aantal mensen hun geld had zien verdwijnen in het zwarte gat van de zogenaamde tak-23-producten. "In Nederland noemen ze dat niet voor niets woekerpolissen", legt Lenssens uit. "Het gaat om producten die niet koosjer zijn. Optima verdiende daar heel veel geld mee, en op zich is daar niets verkeerd aan. Maar klanten werden niet goed geïnformeerd over de risico's. Een verzekeringsmakelaar, zoals Optima dus, moet mensen altijd de keuze geven tussen verschillende producten: tak-21 is bijvoorbeeld veiliger dan tak-23, en dat moet goed worden uitgelegd. Een makelaar die alleen tak-23 verkoopt, doet dat duidelijk niet."

En Optima verkocht alleen dat onveilige product?

"Precies. Iedereen had bovendien de verzekering gekregen dat het een veilig product is. Tot ze na een paar jaar zware kapitaalverliezen begonnen te zien. De producten zijn vaak problematisch. Ik heb een klant die in drie jaar tijd al zijn geld is kwijtgespeeld. Dat is hallucinant. De makelaar moet steeds doen wat wettelijk vereist is: een profiel van de klant opstellen en correcte informatie geven over het product. Optima was geen uitzondering, hoor. Er waren nog makelaars die zich specialiseerden in tak-23. In Nederland is het een staatszaak geworden."

Wat gebeurt er met de mensen die hun geld bij Optima op de bank hadden staan? Tot 100.000 euro betaalt het garantiefonds, zeiden de curatoren gisteren.

"Inderdaad. Voor rekeningen tot 100.000 euro is er geen probleem, die mensen krijgen hun geld van het garantiefonds. Wij krijgen tientallen telefoontjes van mensen die vragen hoe dat in zijn werk gaat. Wij spelen helpdesk, als het ware, want die mensen krijgen ook geen deftige informatie. Wij leggen bijvoorbeeld uit dat het om een garantie van 100.000 euro per persoon gaat. Op de rekening van een echtpaar moet het garantiefonds normaal gesproken 200.000 euro terugbetalen, ook al staat de rekening op naam van één van hen. En als er vier erfgenamen zijn van een bedrag op een rekening, moet het garantiefonds 400.000 euro uitkeren."

Doet het garantiefonds dat spontaan?

"Helemaal niet. Er is veel weerstand bij het garantiefonds om per persoon te rekenen. De meeste mensen weten ook niet dat ze daar recht op hebben. En als je het niet weet, loop je dat geld waarschijnlijk mis. Dat kan toch niet. Ik vind dat het garantiefonds zelf veel beter moet communiceren. En niet alleen digitaal. Sommige oudere mensen met een rekening bij Optima hebben nu eenmaal geen internet."

Hoe is de bank over de kop gegaan? Heeft Jeroen Piqueur via kostennota's en andere trucs massa's geld uit Optima gesleept, zoals kranten de voorbije dagen schreven?

"Ik ken het dossier nog niet helemaal, en het proces moet voor de rechter gevoerd worden, niet in de media. Er is een verschil tussen een aantal regels niet volgen en regelrechte fraude. En een heksenjacht is nooit een goed idee. Maar als nog maar de helft van wat ik lees waar is, dan zal dat voor hem ongetwijfeld bijzonder zware consequenties hebben."

Loopt er een rode draad tussen de zaken die u de voorbije jaren hebt gedaan: Lernout & Hauspie, Fortis, Dexia en nu Optima?

"Het komt altijd neer op de theorie van het hellend vlak. Er ontstaat een hype, men wil daaraan voldoen, men wil groeien, altijd maar groter worden. Tot de problemen op een bepaald moment niet meer beheersbaar zijn. Zoals ik ook in mijn boek schrijf, is er een verschil tussen de psychopaat die er plezier in schept om mensen op te lichten en iemand die met kleine foutjes begint en steeds grotere fouten moet maken om die kleine foutjes recht te zetten."

Is Piqueur een psychopaat?

"Het is nog te vroeg om daar iets over te zeggen, met zulke beschuldigingen moet men trouwens altijd zeer voorzichtig zijn."

Wat vindt u ervan dat Dirk Van Gerven, die voorzitter is van de raad van toezicht van de beurswaakhond FSMA, ook de raadsman was van Jeroen Piqueur, tot hij gisteren ontslag nam in die laatste hoedanigheid?

"Dat oordeel komt mij niet toe. Dat is de bevoegdheid van de stafhouder."

Hoe kijkt u naar de rol van oud-sp.a-politicus Luc Van den Bossche, die vlak voor het faillissement van Optima ontslag nam als voorzitter van de vastgoedpoot, een functie die hij opnam nadat hij stopte als CEO van Optima-bank?

"Ook hij moet het vermoeden van onschuld genieten. Maar het is duidelijk dat politici, over alle partijen heen, aan bezinning toe zijn. Ze moeten hun deontologie nog eens goed aanscherpen. Want in dit dossier gaat nog meer naar boven komen, er zijn nog heel veel mensen die meer weten dan wij denken. Ik vraag mij af of het wel gepast is dat politici na hun politieke loopbaan bestuursmandaten opnemen bij banken en andere commerciële instellingen. Dat debat moet zeker in het parlement gevoerd worden. Los daarvan vind ik het tijd dat Luc Van den Bossche zelf eens begint te communiceren."

Is het fout gegaan bij de overname van Ethias door Optima?

"Op zich was er voor zover ik weet met die overname niets mis. Optima heeft dankzij die overname een banklicentie gekregen. Er was toen blijkbaar weerstand van de toezichthouder, maar het is toch doorgegaan."

Onder druk van de socialisten? Zelfs PS-voorzitter Elio Di Rupo zou zich er naar verluidt mee bemoeid hebben, schreef De Tijd gisteren.

"Dat kan ik niet beoordelen. Ik moet nog altijd voortgaan op flarden van het dossier. Ik zou graag het volledige onderzoeksverslag van de Nationale Bank onder ogen krijgen. Maar dit lijkt mij het verhaal van de leerling-tovenaar die zichzelf in de problemen heeft gewerkt. Optima heeft dankzij de overname van Ethias een licentie gekregen, maar had geen rekening gehouden met de controle door en verregaande bevoegdheden van de Nationale Bank. Zonder die controle had dit spelletje nog een paar jaar langer kunnen duren. Alleen heeft men vorige week nodeloos veel paniek veroorzaakt, door slecht te communiceren."

Wat had men anders moeten doen?

"Eerst veroorzaakt de Nationale Bank paniek door te zeggen dat de banklicentie van Optima zal worden ingetrokken. Op dat moment willen mensen hun geld afhalen. Dan komt het bericht dat alle rekeningen worden bevroren. Nog meer paniek. Dan zegt de overheid dat er genoeg geld zal zijn om iedereen uit te betalen. Dan weer niet. Heel verwarrend. Men moet die communicatie beter stroomlijnen, mensen sneller geruststellen. Bij Fortis en Dexia hebben we gemerkt dat de paniek meteen ophoudt zodra mensen weten dat vadertje staat zich ermee bemoeit."

Op de website deconsument.com wordt u aangevallen door iemand die beweert dat u zelf mensen oplicht, door hen schadevergoedingen voor te spiegelen die u nooit kunt waarmaken.

"Tegen die website heb ik een strafklacht ingediend. De Raad voor de Journalistiek heeft die persoon al veroordeeld. Het is een lafaard die zonder wederwoord, en anoniem, laster verspreidt over mij. Misschien is het een tegenpartij, want de website maakt reclame voor beleggingsadviseurs. Hoe dan ook klopt het niet wat hij schrijft en is het wat goedkoop: ik sta mensen bij in hun strijd tegen oplichters."

Hoever staat het eigenlijk met de gedupeerden van Lernout & Hauspie? Zien die hun geld nog ooit terug?

"Dat zullen we eind volgend jaar weten. Er is een kans dat (accountants- en adviesorganisatie, red.) KPMG, die volgens mijn cliënten de boeken beter had moeten controleren, de mensen uitbetaalt. Alleen de auditeur zelf is strafrechtelijk veroordeeld, maar als KPMG haar reputatie wil bewaken en in België actief wil blijven, is het mogelijk dat ze over de brug komt met een schadevergoeding. Ik sluit dat niet uit. In elk geval zal de rechter beslissen."

Hoe zit met de gedupeerden van Fortis?

"Daar kan ik op dit moment niet veel over zeggen, omdat er een schikking is voorgesteld die momenteel bij de rechter ligt ter beoordeling. Maar die aandeelhouders zullen dus wellicht een vergoeding krijgen. Dat toont aan dat het wel degelijk zin heeft om in zulke zaken te procederen."

En de coöperanten van Arco, zien die hun geld ooit terug?

"Dat is een heel moeilijke zaak, omdat ze zo gepolitiseerd is. Die coöperanten zijn al een hele tijd de speelbal van politici. Er zijn in het regeerakkoord beloftes gedaan. Als die niet worden nagekomen zal dat negatief afstralen op de hele politieke klasse. Ik hoop dat de regering beseft dat ze op korte termijn met een degelijke oplossing moet komen."

Hoe moet die eruitzien? Europa verzet zich tegen de staatswaarborg die toenmalig premier Yves Leterme destijds heeft beloofd.

"Die staatswaarborg zal de regering niet kunnen waarmaken, dat staat in de sterren geschreven. Europa zal dat niet aanvaarden. Maar het garantiefonds had iets kunnen doen. Dat fonds had daarvoor de middelen. Maar toen kwamen de procedures."

Dat fonds is toch ook geld van de belastingbetaler?

"Nee, dat fonds wordt gevuld door de sector zelf, door banken en verzekeraars. Hoe dan ook moeten die coöperanten vergoed worden."

Maar het waren aandeelhouders, die moeten toch geen beroep kunnen doen op het garantiefonds?

"Het waren pure aandeelhouders, inderdaad. Maar men presenteerde het als een veilige spaarformule. Die mensen zijn allemaal bij de neus genomen. Finaal heeft ook de overheid een verantwoordelijkheid, omdat ze die mensen heeft gerustgesteld. Er is gezegd dat ze hun geld zouden terugkrijgen."

Maar dat mag dus niet van Europa.

"Nee, maar daar kunnen die coöperanten niets aan doen. De Belgische overheid blijft aansprakelijk voor de belofte die ze heeft gedaan. De staat moet weten wat wettelijk is en wat niet. Dit was puur amateurisme: als je een batterij advocaten ter beschikking hebt, moet je die problemen met Europa kunnen voorzien. Het valt niet uit te sluiten dat de Belgische staat hiervoor gedagvaard wordt, op grond van het vertrouwensbeginsel. Want daar zit de vertraging."

Moet beweging.net, het vroegere ACW, niet mee betalen?

"Ik vang voldoende signalen op dat zowel Belfius als beweging.net willen mee betalen. Zij willen dat probleem eindelijk van de baan. Als de overheid zou toegeven dat ze een vergissing heeft begaan en aan tafel wil met die twee andere partijen, dan zou er snel een oplossing kunnen zijn. Het gaat in totaal om een bedrag van ruim anderhalf miljard euro, maar de gedupeerden willen wellicht vrede nemen met een deel van die som. Ik hoop dat het niet te lang duurt, en ik hoop dat het met Optima wat sneller vooruit gaat, dat er door de politieke implicaties niet te veel vertraging ontstaat."

U bent zelf de zoon van een politicus. Wijlen uw vader Jan Lenssens was tussen 1981 en 1992 minister in de Vlaamse regering, onder meer van Welzijn, Volksgezondheid en Leefmilieu. Nooit in zijn voetsporen willen treden?

"Nee, de politiek is een harde wereld die mij nooit heeft aangetrokken. Ik ben sinds mijn scoutstijd een jongen met een groen hart, dat wel. De natuur is mij zeer dierbaar. Ik zou bijvoorbeeld graag eens een boom verdedigen."

U zegt?

(lacht) "Welja, men zou bomen rechtspersoonlijkheid moeten geven, dan kon ik hen verdedigen als ze dreigen te worden gekapt. Als minister Joke Schauvliege zegt dat dat de functie is van iedere boom, dan maakt ze mij ongelofelijk boos. Wat zij doet op het departement Leefmilieu, tart de verbeelding. Er is maar één manier waarop ze dat ooit nog kan goedmaken: zij moet de komende jaren een miljoen nieuwe bomen planten. Met minder mogen we niet tevreden zijn."

BIO

► Geboren in Antwerpen op 29 maart 1960

► Advocaat en plaatsvervangend rechter

► Vennoot advocatenkantoor SQ Brussel

► Schreef in 2014 het boek Belogen en bedrogen(uitgeverij Borgerhoff & Lamberigts)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234