Dinsdag 11/05/2021

De zaak Horion, een eindeloos verhaal

In de mini-reeks In koelen bloede, over historische misdaden, brengt het Canvas-programma Histories een tweeluik over de zaak Horion. Waar verschillende auteurs en filmmakers tot nu toe nog niet in geslaagd zijn, daar is Jan Neckers wel in gelukt. Als eerste weet hij door te dringen tot de kern van de zaak. Hij kon daarbij rekenen op de volledige medewerking van het gerecht en van de familie van de slachtoffers. En ook al is Freddy Horion verre van gelukkig met deze vernieuwde aandacht, toch heeft hij zelf ook zijn steentje bijgedragen. Het resultaat is een nauwgezette reconstructie van de vijfvoudige moord en wat er voor en na die bloedige zondag in juni 1979 is gebeurd.

Dit is het ultieme werkstuk van Jan Neckers, die sinds enkele maanden geniet van zijn verlof voorafgaand aan het pensioen. Jan Neckers was de man van Boulevard, de voorloper van Histories. Een van de grote verschillen is dat het nieuwe programma narratiever is en het thema van de uitzending zoveel mogelijk opgehangen wordt aan een individu. Toen geopperd werd om een Histories te wijden aan massamoordenaars, is men al vrij snel op Freddy Horion uitgekomen.

In juni 1979 bracht hij met de hulp van zijn kompaan Roland Feneulle in een villa in Sint-Amandsberg vijf mensen om het leven: Roland Steyaert, diens vrouw, de twee dochters en de verloofde van de oudste dochter. Eerst werd nog gedacht aan een familiedrama, maar er werd geen wapen teruggevonden en de Steyaerts zijn allemaal neergeschoten. Uiteindelijk worden de vermoedelijke daders vrij snel opgepakt, dankzij de mensenkennis en de alertheid van een stel rechercheurs. Het eerste deel is een nauwgezette reconstructie van wat er voor en na die bloedige zondag is gebeurd. Het tweede programma begint met de wedersamenstelling. En dan pas wordt duidelijk dat niet alleen Horion maar ook Feneulle heeft gemoord. Jan Neckers vraagt zich af hoe het zover is kunnen komen en wat Horion ertoe heeft gebracht om dat te doen. Er is aandacht voor de processen, de ontsnappingspogingen en de lijdensweg van de familieleden van de slachtoffers.

Eindredacteur Bert Govaerts had nooit gedacht dat Jan Neckers deze opdracht tot een goed einde zou weten te brengen. Zelf heeft hij jaren geleden geprobeerd om een programma te maken over de werking van het gerecht. Hij heeft die poging moeten staken omdat hij op de ondoordringbare muur van de magistratuur botste. Jan Neckers kreeg dat wel voor mekaar. Hij mocht het volledige onderzoek inkijken en kon zo elk detail natrekken. Volgens Neckers heeft dit wellicht te maken met de openheid en de modernisering van het gerecht die de Gentse procureur-generaal Schintz nastreeft. "Het feit dat Horion zelf een boek heeft geschreven over de zaak, en waarin je bijgevolg alleen de versie van de dader krijgt, zal ook wel een rol hebben gespeeld. In Gent is men trouwens nog altijd trots op het feit dat er destijds op het veld zo efficiënt en gecoördineerd is gewerkt. In de hectische dagen na de vijfvoudige moord hebben de BOB, de gerechtelijke politie en de stedelijke politie als zot naar elk mogelijk spoor gezocht en informatie naar elkaar toegespeeld."

Jan Neckers geeft toe dat Freddy Horion eigenlijk niet thuishoort in de reeks van de seriemoordenaars. Hij beantwoordt helemaal niet aan dat profiel. "Maar als je aan deze mini-reeks een Vlaams luik wil breien, dan kom je automatisch bij Horion uit. Hij is als het ware de enige BV die nog nooit op het scherm verschenen is. De zaak is een feuilleton dat altijd maar verdergaat. Als de zaak opgelost is volgt de eerste spectaculaire ontsnappingspoging uit de Nieuwe Wandeling in Gent, met een pistool dat door Feneulle uit bordkarton was gemaakt. Als Feneulle de helft van zijn energie had gestopt in het maken van dergelijk tuig, dan was hij vijf keer rijker geweest dan als beroepsinbreker. Het was immers zo beangstigend goed gemaakt."

Na de ontknoping en de ontsnapping volgde het eerste assisenproces. En ook dat was geen eindpunt, want het proces was zo'n aanfluiting van justitie dat het Hof van Cassatie het arrest verbrak en een nieuw proces beval. Inmiddels is het boek verschenen van Horion, dat eigenlijk een verslag is aan zijn psychiater maar dat hij onder invloed van zijn toenmalige advocaat heeft uitgegeven. Zo blijft hij in de belangstelling. Dan beginnen de ontsnappingspogingen van Horion uit Leuven Centraal. Eén keer weet hij zelfs zes weken onder te duiken in Nederland.

Neckers: "Het verhaal stopt niet tot de dag vandaag. Horion is een symbool geworden. Hij heeft gelijk als hij zegt dat er misdadigers zijn die evenveel gedaan hebben als hij. Maar omdat hij bekend is gebleven - en dat heeft hij ten dele aan zichzelf te danken - heeft hij nog nooit een dag penitentiair verlof gekregen. Komt daarbij nog het trieste verhaal van zijn zoon Dave Horion die nu geïnterneerd is na een afschuwelijke moord. En dat van de zoon van Feneulle die vorige week gestorven is aan een overdosis drugs."

Het verhaal stopt volgens Jan Neckers ook niet voor de familie van de slachtoffers. "Dat is ook de reden waarom ik het tweede programma Levenslang heb genoemd. Momenteel woont de broer van de vermoorde Roland Steyaert in de villa in Sint-Amandsberg. Hij betrapte vorige zomer een Nederlander in zijn tuin die voor zijn verzameling een foto aan het maken was van het 'moordhuis'. Er zijn niet alleen flauwe plezanterikken maar ook regelrechte bedreigingen. De kinderen zijn zelfs maandenlang door de rijkswacht naar school gevoerd en teruggebracht. Het blijft dus maar duren. Dat er aan het interieur sindsdien niets veranderd is, maakt het bovendien bijzonder akelig. "Toen ik er voor de eerste keer kwam, kon ik mijn ogen niet geloven. Het gasfornuis waar Leona de eieren stond te koken die Horion in zijn tasje heeft gestopt, de telefoon die uit de muur werd gerukt,... het staat er nog allemaal. En dat is uiteraard een zeer grote belasting, maar de familie wil het zo."

Freddy Horion zelf is helemaal niet gelukkig met die vernieuwde aandacht. "Aan de ene kant kan ik hem perfect begrijpen", zegt Jan Neckers. "Hij heeft er totaal geen belang bij. Maar aan de andere kant stond het Horion vrij om net als Feneulle niet te reageren. Wat heeft hem bovendien belet om aan 'een Vlaams sensatieweekblad' (Humo, red) een groot interview te geven? Dat interview ging niet alleen over de zaak maar ook over Paul Marchal en het Vlaams Blok, dingen die Horion zelfs nooit gekend heeft. Dan heb ik toch het gevoel dat hij niet honderd procent uit de belangstelling wil blijven. Hij is ook wel verstandig genoeg om te weten dat hij weinig kans maakt op penitentiair verlof, laat staan op vervroegde vrijlating. Zie je de kop op de voorpagina van de krant al staan: 'Minister Declerck geeft Horion vakantie'. Je weet dat Declerck ook wil herkozen worden en ambities heeft. Hij zal dat nooit doen. En dit programma zal daar weinig aan veranderen." (LB)

HISTORIES Canvas 20.30

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234