Zondag 13/06/2021

Russische inmenging VS

De wraak van Poetin, of toch niet?

null Beeld EPA
Beeld EPA

Volgens het gezamenlijke rapport van de CIA, de FBI en het National Security Agency was de Russische tussenkomst in de Amerikaanse verkiezingen een ouderwetse propagandacampagne in Sovjet-stijl. Het verschil is dat de tools van het cybertijdperk die campagne een enorme impact hebben gegeven.

Bij het Russische cyberoffensief werden persoonlijke e-mails gehackt. Het internet bracht de lekken naar de meeste Amerikaanse gezinnen en de sociale media zetten alles in de verf. De impact was enorm.

Dit was geen eenmalig initiatief, zeggen de inlichtingendiensten, maar een veldslag in een informatieoorlog die al veel langer bezig is en waarin niet alleen hackers en pop-upwebsites meespelen, maar ook meer conventionele nieuwskanalen, zoals het bloeiende Russische televisienetwerk RT. De poging om Hillary Clinton een hak te zetten en Donald Trump vooruit te helpen, was het nieuwste salvo in een campagne die achter de schermen al jaren wordt gevoerd.

De drie inlichtingendiensten spelen hoog spel: in feite vertellen ze hun nieuwe baas dat hij zijn overwinning voor een stuk te danken heeft aan de energie en vindingrijke hulp van een tegenstander, de autocraat die in Rusland de plak zwaait. Hun conclusie windt er geen doekjes om: Poetin en de Russische regering hebben Trump hand- en spandiensten geleverd door zijn tegenstander in diskrediet te brengen.

Tegenaanval

Misschien wel hun interessantste bevinding is dat de Russische president zijn inmenging als een vergelding beschouwde - geen aanval, maar een verdediging. Hillary Clinton had het bij hem verkorven omdat zij hem als Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken niet het respect zou hebben gegeven dat hij verdiende en in 2011 het protest in Moskou tegen zijn bewind zou hebben aangemoedigd.

Volgens het rapport ziet Poetin bovendien de hand van de VS in het uitlekken van de Panama Papers, die aan het licht brachten dat zijn nauwste medewerkers fortuinen in belastingparadijzen hebben ondergebracht. Hij geeft de VS zelfs de schuld voor het schandaal over het wijdverbreide gebruik van doping door Russische atleten, ook al werd dat voornamelijk door internationale sportfederaties uitgebracht.

"In de ogen van de Russen was dit een tegenaanval", zegt Christopher Porter, een voormalige CIA-functionaris die nu voor de firma FireEye cyberaanvallen onderzoekt. "Wij vinden het misschien niet eerlijk of gerechtvaardigd, maar zij zien het zo."

Volgens Porter maakt Poetin geen geheim van zijn overtuiging dat de VS zich in de Russische invloedssfeer hebben gemengd en de Russische macht wilden ondermijnen door in landen als Oekraïne en Georgië de democratie aan te moedigen.

Maar het rapport dat de inlichtingendiensten hebben gepubliceerd, bevat niet wat de Amerikanen echt hadden verwacht, namelijk harde bewijzen voor de bewering dat de Russische regering achter de campagne zat. Dat is een belangrijk gemis, want Trump verklaart al maanden dat hij niet in de schuld van Rusland gelooft. Misschien waren het de Chinezen, zegt hij, of misschien was het een eenzame hacker ergens in de VS.

De verschillende diensten zijn het in hun rapport niet 100 procent met elkaar eens. Het NSA denkt 'met gematigd vertrouwen' dat Rusland geprobeerd heeft Trump te helpen, de collega's van de CIA en de FBI spreken van 'sterk vertrouwen'. De meeste Congresleden en een groot gedeelte van de publieke opinie lijken de conclusies van de inlichtingendiensten te geloven, maar Trumps ongeloof - en zijn kritiek op de competentie van de spionnen - is munitie voor zowel linkse als rechtse sceptici. In deze context hadden veel waarnemers in Washington op sterkere argumenten gehoopt om alle twijfels weg te nemen.

Donald Trump met zijn vicepresident-elect Mike Pence. Beeld EPA
Donald Trump met zijn vicepresident-elect Mike Pence.Beeld EPA

Niet genoeg

Eigenlijk zeggen de inlichtingendiensten 'vertrouw ons'. Ze zwijgen over de forensische technieken die worden gebruikt om de signatuur van bekende hackergroepen te herkennen, of over onderschepte berichten tussen het Kremlin en de hacker, of over informatie van hun spionnen in de propagandamachine van Moskou.

Een commentaar bovenaan elke pagina van het rapport legt uit wat er ontbreekt: "Dit rapport is een publieke versie van een zeer vertrouwelijke evaluatie. Zijn conclusies zijn identiek aan die van de zeer vertrouwelijke evaluatie, maar deze versie bevat niet alle ondersteunende informatie over belangrijke elementen van de beïnvloedingscampagne."

Er wordt ook uitgelegd waarom die informatie ontbreekt: "De precieze achtergrond van de evaluatie zou gevoelige bronnen of methodes onthullen en het vermogen om in de toekomst kritieke buitenlandse informatie te verzamelen."

Het ontbreken van bewijs is vooral verrassend in het licht van de belofte van James R. Clapper jr., de Director of National Intelligence, dat hij 'tot het uiterste' zou gaan om meer informatie bekend te maken. Josh Earnest, de perssecretaris van het Witte Huis, zei trouwens dat president Obama de opdracht had gegeven "zo veel mogelijk openbaar te maken".

De eerste reacties tonen dat het voor veel mensen niet genoeg is. Sommige commentatoren zijn tevreden over de reikwijdte van het rapport, andere zijn teleurgesteld. "CIA, NSA en FBI hebben misschien wel het belangrijkste verslag in de geschiedenis van de Amerikaanse inlichtingendiensten gepubliceerd", schreef Thomas Rid, een professor aan King's College in Londen en expert in cyberoorlog, in een tweet. Maar Susan Hennessey, een voormalige advocate bij de inlichtingendiensten en nu hoofdredacteur van het online tijdschrift Lawfare, is niet enthousiast: "Het gepubliceerde rapport stelt weinig voor. Wie een beetje op de hoogte is gebleven, zal er eigenlijk geen nieuws in vinden."

Het openbare rapport telt 25 bladzijden, de covers en een aantal blanco pagina's inbegrepen. De echte analyse beslaat slechts vijf bladzijden, minder dan de zeven pagina's van de bijlage over RT America, het televisienetwerk - en die bijlage dateert van 2012, jaren voor het verkiezingsfeuilleton begon. "De inlichtingendiensten hebben een op alle bronnen gebaseerde visie op de ruimere Russische strategie gegeven", zegt Porter, de gewezen CIA-man. Dat verklaart waarom de gedetailleerde beschrijving van de tactieken van RT aan het rapport werd toegevoegd: de zender is een onderdeel van die strategie.

Donald Trump heeft vorige vrijdag inzage gekregen in de geheime versie van het rapport, met alle achtergrondinformatie die in de publieke versie ontbreekt. Misschien heeft het hem overtuigd, ook al leek zijn verklaring achteraf aan de lauwe kant.

Het gepubliceerde rapport zal hoe dan ook de sceptici niet overtuigen. Ze herinneren zich de valse informatie over de Iraakse massavernietigingswapens en zijn bang dat hen opnieuw een rad voor de ogen wordt gedraaid.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234