Woensdag 29/01/2020

De woeste hoogten van Noord-Engeland

Niet ver van Schotland, beneden het platgetreden Lake District, ligt een miskend stukje Engeland: de Yorkshire Dales. Dit uitgestrekte natuurpark was o.a. het decor voor 'Woeste hoogten', de wereldberoemde roman van Emily Brontë. Ook de Britse tv-serie 'Alle schepsels groot en klein' werd hier opgenomen. Het is een aanrader voor liefhebbers van wandelen, grotten en geschiedenis, maar - help! - wat doen we met die opgroeiende tieners?

Duizenden gezinnen gaan al jàren niet meer samen op vakantie, wegens grondige meningsverschillen tussen oud en jong. U kent de discussies wel: - Stomme, saaie musea. - Naar een discotheek? Ben je gek? De Yorkshire Dales hebben als geografisch voordeel dat ze een uitstekende uitvalsbasis zijn voor bezoeken aan trendy steden zoals Manchester (Oasis!) en Liverpool (The Beatles!) of de populaire kuststad Blackpool. Die ruïne of Engelse tuin neemt het jonge grut er dan wel bij. Ook de bootovertocht vinden ze cool.

Prettig aan Engeland is dat het vakantiegevoel begint op de ferry. Het zal wel persoonlijk zijn, maar als ik trossen zie losgooien valt alle stress van me af. Vertraging? So what? Op een boottocht van vijftien uren maakt een half uur meer of minder toch niks uit? Het enige wat op zee nog telt is: krijgen we ruwe golven?, welke films zijn er te zien?, wanneer kunnen we in onze kajuit?, voor wie een antizeeziektepil, voor wie niet?

In het discotheekje van de Norstar (P&0) speelt een driekoppig poporkestje. Passagiers swingen op een meedeinende dansvloer. Wij nestelen ons één dek hoger in de pianobar waar een oer-Engels sfeertje hangt. Alles is er: slap bier, thee, tombola, een crooner. Opvarenden neuriën evergreens mee, zoals 'Strangers in the night' en 'Unforgettable'. Buiten is de zee. Weemoed alom.

Van de aanlegplaats Hull naar het provinciestadje Settle is het twee uur autorijden. Tot Leeds gaat het vlot, maar dan verandert de weg in een kronkelige, drukke tweebaans. Achter elke vrachtwagen of tractor kruipt een sliert van tien, twintig wagens.

We stoppen in Haworth, een schilderachtig heuveldorp, nu vooral bedevaartsoord voor Brontë-fans. Het huis van dominee Patrick Brontë, vader van drie beroemde schrijfsters, is als museum ingericht. Charlotte ('Jane Eyre'), Emily ('Wuthering Heights') en Anne ('Agnes Grey') schreven er hun meesterwerken. De kamers zijn in hun negentiende-eeuwse staat bewaard gebleven.

In die van Charlotte ligt het manuscript van 'Jane Eyre', mét correcties, ter inzage. Verstokte fans kunnen langs een bewegwijzerd pad naar de vermeende Woeste Hoogte stappen, het decor voor de verwoestende liefde tussen Heathcliff en Catherine. Maar de ruïne zou nep zijn, wordt gezegd. Wij hebben het échte boek al gelezen, als opwarmer voor wat komen gaat.

Settle, bijvoorbeeld. Steegjes monden uit op een gezellig, dertiende-eeuws marktpleintje, omgeven door pubs, tearooms en winkels met het soort decoratie waar je een cottagebeurs mee volstouwt. De thee en taartjes in de 'Naked Man Café' (tevens bakkerij) smaken voortreffelijk. In ons vakantiehuis, Croft Cottage, is er TV (gejuich bij het kroost). Kortom, het kan voorlopig niet stuk.

Settle ligt aan de zuidgrens van het nationaal park Yorkshire Dales, in het graafschap North Yorkshire. De omgeving is landelijk en heuvelachtig en dooraderd met rivieren en watervalletjes. Ideaal voor autotrips, suggereren de reisgidsen. Dat klopt. Maar!

Autorijden in de Dales vergt behoorlijk wat capaciteiten die je doorgaans bij Formule 1-racers vindt. De binnenwegen zijn smal. Zéér smal. De bermen zijn onverzettelijke hagen of rotsmuurtjes. Honderd meter rechte weg vind je nergens. De lokale bewoners lijden aan acute rallykoorts.

Fietsers zie je nauwelijks. (Wellicht liggen de begraafplaatsen er vol mee.) Tips voor wielertoeristen: kies tweebaanswegen en hoed je voor lieflijke maar smalle binnenwegen. Tips voor automobilisten: zorg voor stuurbekrachtiging, geniet van het bochtenwerk en neem valium mee voor lichtjes verbijsterde inzittenden.

Er dan nog iets. Deze jongen heeft al overal ter wereld met de auto gereden. Maar nergens zag ik zoveel tot moes gereden konijntjes. Miljoenen langoren huppelen - huppelden? - hier over de heuvels. Om de haverklap - vervang haverklap door tweehonderd meter - kleeft er een kadavertje aan het asfalt. Verhakkelde darmstelsels, pelsslierten, verpletterde oogjes, pootjes en kopjes: een autorit is niet voor gevoelige zielen.

Maar laat ons niet kniezen. Verder is het er heerlijk toeren, langs oude boerderijen en pittoreske dorpen zoals Hawes (kaascentrum), Ingleton en Aysgarth (watervallen), Kirby Malham (spectaculaire rotswand), Kilnsey (forellenfarm) en Clapham (valkenier aan het werk). De landschappen inspireerden Turner, de beroemde schilder, tot verscheidene meesterwerken.

Dit land is verpuzzeld tot een wirwar van bewegwijzerde wandelpaden. Een stafkaart hoeft niet. Een van de bekendste wandelingen begint bij het King's Arms Hotel in Askrigg. Ze begint of eindigt met een bezoekje aan de eeuwenoude pub. Deze afspanning met zware houten lambrizering was de Drovers Arms-pub in de tv-serie All creatures great and small, gebaseerd op de boeken van veearts James Herriot.

De wandeling zelf leidt langs fraai onderhouden paden, door wolken van aroma's van wilde kruiden en veldbloemen, langs watervallen en heuvelweiden, en - om het nog echter maken - door zwermen van mestvliegen. Maar een kniesoor die daarover zeurt. Vertederend en zéér Engels zijn verrassende ontmoetingen in de heuvels met oudere dametjes - bloemenjurk, hoedje, parasol - of met een keuvelend gezin, zo ergens tussen lunch en tea-time.

Wie liever geen mensen ziet, kan zelf zijn weg zoeken en uren in de heuvels rondzwerven, genietend van de wind, de vergezichten en de eenzaamheid. Wie samen met zijn tienerdochter zo'n tocht onderneemt, houdt er een onvergetelijke ervaring aan over. Wij liftten van Settle naar het gehucht Malham en trokken dan te voet door de heuvels terug naar 'huis'. Véél opwindender dan te begeleide wandelingen, zeker voor een puber die buitenschools een hekel heeft aan gidsen en gedwongen luisteren.

Wie Wuthering Heights van Emily Brontë heeft gelezen verwacht zeker geen jolige streekbewoners. De mensen die wij ontmoetten leken inderdaad minder hartelijk dan in pakweg Zuid-Engeland of Schotland. Zeer beleefd en gemanierd, dat wel, maar koel.

Het is ook een vrij dure streek. Zowat alle musea, historische gebouwen, (speel)tuinen en parken vragen een behoorlijke smak toegangsgeld. Zelfs voor een wandeling van zeven kilometer langs de watervalletjes van Ingleton moet worden afgedokt.

Met een gezin van vier kan de eindrekening fors oplopen, zeker als je geen zin hebt om zelf te koken. Gelukkig bestaat er in Engeland zoiets als pub food: dagschotels die in het café worden genuttigd. Er zijn natuurlijk goede en slechte cafés. Al snel leerden we de volgende truc voor Engeland: vraag in het plaatselijke benzinestation waar het eten goed is. Gegarandeerd geeft de pomphouder je een genuanceerd prijs/kwaliteit-overzicht van het plaatselijk aanbod.

Onder druk van de murw gestudeerde kids beperkten we de culturele bezoekjes tot twee. Fountains Abbey (1132) was rond 1500 een bloeiende abdij met zeshonderd lekenbroeders en paters. Nu is het een ruïne, omgeven door een immense groene tuin, met o.a. een vijver in de vorm van een sikkel, kanaaltjes en standbeelden. De maquette van hoe het geweest is doet elke bezoeker - toch al overweldigd door de monumentale restanten - versteld staan.

Geen groene tuin, maar wel een klassiekere droomversie voor Engelse tuinliefhebbers, vinden we in Newby Hall. Het is er heerlijk kuieren tussen de honderden plantenvariëteiten in de Herfst- of de Rozentuin, maar u moet er wel een luidruchtig toeristisch treintje voor lief bijnemen.

Wat het kasteelgebouw zelf betreft is het onbegonnen werk om de weelde en rijkdom te beschrijven. Oud én jong geraakten er onder de indruk van de prachtige hemelbedden, de eetserviezen, wandtapijten, kristallen kroonluchters, de beeldengalerij en bibliotheek.

In de kalksteenrotsen van de Yorkshire Dales hebben ondergrondse rivieren minstens tweehonderd grotten uitgesleten. De Gaping Gill is de diepste trechter (107 meter) van Groot-Brittannië. Ook niet-speleologen kunnen - na ophoesting van een fiks entreegeld - de buikholten van Moeder Aarde exploreren.

In de Stump Cross Caverns in Pateley Bridge druipen dikke versteende rotstranen van de bleke wand naar beneden en vormen fascinerende stalagmieten en -tieten, soms een hele galerij vol, zoals in de Chamber of Pillars. Een rij wrattige uitstulpingen, als blubber uit de rotsen geperst, doet denken aan een rij orgelpijpen. Sommige steenstaven zijn 200.000 jaar oud. De grotten werden in 1858 door loodzoekers ontdekt. Tientallen kilometers gangen wachten nog op exploratie.

Nog spectaculairder is White Scar Cave in Ingleton. Duizend frank entree voor vier personen is niet niks, maar het is zijn geld waard. Catherine Birtwistle, een uitstekende gids, loodst ons met boeiende verhalen en veel Britse humor tachtig minuten lang door het natuurlijk darmstelsel van een rots van 300 à 400 miljoen jaar oud. Ondergrondse watervallen, fossielen van koraaldiertjes uit een tropische oceaan: het is er allemaal. Almaar dieper gaan we.

En dan, als schitterende apotheose: een magnifieke grottempel van liefst honderd meter doorsnede. Een 12-jarig meisje ontdekte hem in 1971 en noemde de ruimte Battle Field Cave. "Het lijkt alsof reuzen er elkaar met rotsen hebben bekogeld," zei ze.

Slotsom: een vrij dure maar interessante streek.

Vanuit Settle liggen steden als Blackpool, Liverpool, Manchester en Leeds op hooguit anderhalf uur rijden. Kuststad Blackpool is het super-Blankenberge van Engeland. De bevolking van 150.000 inwoners groeit jaarlijks aan met 18 miljoen toeristen. Het brede zandstrand is eigenlijk bijzaak. De grootste publiekstrekker is de Golden Mile, een Las Vegas-achtige kustboulevard van tien kilometer, met honderden speelzalen, goktenten en attracties voor jong en oud. De Blackpool Tower, een replica van de Eiffeltoren, is binnenin volgestouwd met aquaria, tentoonstellingen, speeltuinen en lunaparken. Verderop ligt het Sandcastle, een tropisch zwemparadijs. In de World of Coronation Street vergapen fans zich aan de decors van de populaire Britse soapserie. Er is ook een wassenbeeldenmuseum, een driedimensionele bioscoop, de Grundy Art Gallery enz.

Het eind- of hoogtepunt van de pretboulevard is Pleasure Beach, een pretpark met een woud van roetsjbanen. Je betaalt per attractie. Een boot- of treintrip kost 65 frank, voor een roetsjrit betaal je het dubbele; of zelfs het viervoud, voor de Pepsi Max Big One, de langste en snelste roetsjbaan van Europa, anderhalve kilometer lang, tachtig meter hoog, met een topsnelheid van 135 km/uur. Eén rit met je gezin kost een slordige duizend frank. Voor je 't weet spendeer je in dit pretpark alleen al tussen 4000 en 6000 frank. Maar het is dolle pret, dat wel.

Arm maar gelukkig, en snakkend naar rust, verlaten we Blackpool.

Voor Liverpool hebben we helaas maar één dag uitgetrokken. De stad aan de Mersey heeft een rijk verleden, een bruisend nachtleven, interessante musea (o.a. Tate Gallery) en dito gebouwen. Maar daar komen we niet voor. De generatiekloof zal worden gedicht via een bezoek aan... het Beatles-museum. Het publiek is half middelbare leeftijd, half jeugdleeftijf. Fans van vroeger kennen de foto's en krantenknipsels natuurlijk al, maar het blijft boeiend om de herinneringen nog eens op te rakelen. Jonge bezoekers kijken ongelovig naar de tv-beelden van massahysterie en gillende meisjes. Uit luidsprekers schallen permanent Beatles-hits.

In het gereconstrueerde kantoortje van de toenmalige Beatles-manager Alan Williams kun je luisteren naar een telefoongesprek dat hij voerde over de naam van de groep. De Liverpoolse Cavern Club, een kelderclub waar ze faam verwierven, is getrouw nagebouwd, net als een gitarenwinkel, plantenwinkel en de Abbey Road Studio.

Maar vooral de White Room, op het einde van de rondleiding, is aandoenlijk. In een kamer met wit behang, witte vloerbekleding en witte gordijnen staan alleen een zwarte gitaar en een witte vleugelpiano. Een briesje beroert de gordijnen. Op de vleugel prijkt een foto van wijlen John Lennon. Zijn bril ligt ernaast.

Jong en oud krijgen kippenvel als plots 'Imagine' weerklinkt. Een Italiaans jongetje krijst 'Iii-màà-gii-né!' en krijgt prompt een oorveeg van de hevig ontroerde mama.

Na drie keer 'Imagine' (hier verveelt het nooit, John) gaan we naar buiten, ingetogen als na een begrafenis van een goede vriend.

Echte fans nemen er natuurlijk ook de Magical Mystery Tour bij. Een bus neemt ons mee op een sightseeingtour langs Beatles-bedevaartplaatsen, zoals de scholen van de boys, de bloedmooie Philharmonic - een theatercafé waar John wel eens een pint dronk, het Children Hospital waar Ringo Starr van zijn ontstoken blindedarm werd verlost enzovoort, enzoverder.

De buurman van George Harrison vertelt ons dat hij George niet herkende toen die een paar jaar geleden nog eens langs kwam. "Ik dacht dat het de man van de gasmaatschappij was."

Uiteraard rijden we langs Penny Lane (een banale straat) en mag iedereen een kiekje nemen bij het hek van Strawberry Fields. We stoppen bij Newcastle Road 9. John schreef er Revolution Nr.9 en 9 Dream. "Bijgeloof of niet", aldus de gids, "John werd vermoord op ... 9 december! (New York, plaatselijke tijd en datum)."

Het heeft iets bevreemdends en genants: vanuit een bus naar vensterramen van huisjes zitten staren waar al lang andere mensen wonen. Maar als Paul McCartney er aan de keukentafel Yesterday schreef, krijgt zo'n banale stulp natuurlijk wel iets extra's.

Magisch? Integendeel, de Magical Mystery Tour neemt veel mysterie weg. De Beatles waren gewone jongens zoals u en ik, die niet graag naar school gingen, niet graag werkten en liedjes maakten over mensen en plekjes uit hun omgeving. Conclusie: er zit een Beatle in elk van ons.

Met die gedachte, vrolijk meezingend met Eight days a week en I want to hold your hand, tuffen we met bus de verre horizon tegemoet.

- Info: Britse Dienst voor Toerisme, Louizalaan 306, 1050 Brussel, tel. 02-646.35.10

- Overtochten: P&0-North Sea Ferries, Leopold II Dam 13, 8380 Zeebrugge, tel. 050-54.34.30.

- Reisgidsen: 'Elmar Reishandboek Noord-Engeland' is een goede leesgids met heldere inhoudsopgave. (Standaard Uitgeverij, 269 blz, 690 fr.). De ANWB heeft een kleine en handige gids, de 'Lake District/Yorkshire Dales' met de meest elementaire informatie (Lannoo, 128 blz, 375 fr.) Ook de uitstekende Lonely Planet-gids 'England' (940 fr.) behandelt (in het Engels) de Dales, maar ook uitvoerig Blackpool en Liverpool. Degelijk, dik en met veel Engelse humor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234