Woensdag 23/06/2021

Macron

De wittebroodsweken zijn voorbij voor president Macron

null Beeld AFP
Beeld AFP

President Emmanuel Macron, die het politieke establishment in Frankrijk danig door elkaar schudde met zijn overwinning in mei, zorgt opnieuw voor ophef. Dit keer met minder gunstig nieuws: zijn populariteit in de peilingen daalt razendsnel.

De jonge president (39) zakte in één maand tijd 10 punten in een van de polls, 8 volgens een andere, en 7 in een derde. Het is de eerste keer sinds de eerste regeringsmaanden van Jacques Chirac midden jaren 90 dat een president zo snel uit de gratie viel.

Macron staat aan het hoofd van een vrij nieuwe politieke beweging, en al was zijn overwinning een groots moment, ze ging steeds gepaard met onzekerheid. De ex-bankier versloeg de traditionele Franse partijen en positioneerde zichzelf in het centrum. Daardoor vond hij aansluiting bij zowel links als rechts, maar maakte hij zich tegelijkertijd aan beide kanten verdacht.

Nu lijkt het er dus op dat er een einde gekomen is aan de oorspronkelijke bewondering voor deze politieke outsider.

Oppergod Jupiter

De president, wiens regeerstijl door zijn entourage wordt vergeleken met die van de Romeinse oppergod Jupiter, slaagde erin links tegen zich in het harnas te jagen door zijn ambities om de arbeidswet te hervormen en te snoeien in de sociale zekerheid. Aan de rechterkant is men evenmin tevreden door zijn ruzie met generaal Pierre de Villiers, die vervolgens opstapte als stafchef van het Franse leger. Ook de manier waarop Macron zowel de Amerikaanse president Trump en de Russische president Poetin – beiden allesbehalve geliefd in Frankrijk – met open armen ontving, hielp zijn populariteit er ook niet op vooruit.

Hij beschikte altijd al over een vrij fragiele achterban. In de eerste verkiezingsronde stemde 24 procent van de keizers voor hem, en in de tweede ronde versloeg hij de onverkiesbare extreemrechtse kandidaat Marine Le Pen. Op dit moment kunnen we, afgaand op de resultaten van polls en analyses, zijn positie als ronduit zwak beschouwen.

“We hebben te maken met een verbond van ontevredenheid”, stelt Jerome Fourquet van onderzoeksbureau IFOP, dat als een van de eerste peilde naar Macrons dalende populariteit. “Dit is een teken aan de wand”, zegt Fourquet. “De redenen van die ontevredenheid gaan ver. Ze slaan op enkele cruciale onderdelen van Macrons programma.”

Niemand ontkent dat Macron al heel wat heeft bereikt, en dat nog voor het zomerreces. Het parlement – dat grotendeels aan zijn kant staat – gaf hem de toestemming om de verlammende Franse arbeidswet te hervormen, iets wat volgens zowel Macron als vele economen noodzakelijk is om de hoge werkloosheid tegen te gaan.

De volksvertegenwoordigers die dankzij Macron een zetel kregen, stemden voor een belangrijke wet die de tewerkstelling van familieleden als parlementair medewerker voortaan verbiedt, en afgevaardigden verplicht hun uitgaven met bewijsstukken te staven. Bovendien zorgde Macron voor een strikte antiterreurwet, al botste die op veel protest.

Kroniek van een aangekondigde dood

Macrons politieke tegenstanders mogen zich dan wel in de handen wrijven bij de dalende polls, maar is dit in feite geen kroniek van een aangekondigde dood? Macron vermeed tijdens zijn campagne uit alle macht om het volk loze, populaire beloften te doen, met evenwel één belangrijke uitzondering: een daling van de woonbelasting. Hij beloofde voorts niet om geld te pompen in allerlei initiatieven, noch om duizenden ambtenaren tewerk te stellen, zoals enkelen van zijn tegenstanders.

“Het probleem met dit systeem is dat de president alles draagt, en daardoor zal het ook zijn kop zijn die rolt”, zegt Gérard Grunberg, politiek wetenschapper op emeritaat. “Wanneer er ontevredenheid is, focust men algauw op de president”, voegt Grunberg toe. “Dit is zeker zo in het geval van Macron, door zijn imago van ‘de man van de voorzienigheid’. Bij de eerste teleurstelling daalt zijn populariteit daarom onmiddellijk.”

Geen Kerstman

Macrons voornemen om in allerhande budgetten te snijden, leidde logischerwijs tot protest aan de beide kanten. Maar plots zie je dat enkele van zijn zwaktes een belangrijke rol beginnen te spelen. Macron is immers het product van Franse elitescholen, en mist daardoor verbondenheid met de man in de straat. Bovendien werd hij nooit eerder verkozen voor een politieke functie, en verkoos hij er sinds zijn verkiezing voor te vertoeven in weelderige, hightech salons in plaats van een bezoekje te brengen aan de armere provincies. Toen hij een fabriek van auto-onderdelen bezocht in Centraal-Frankrijk werd hij op een fluitconcert getrakteerd door de arbeiders, hetgeen Macron alleen erger maakte door te zeggen dat de Kerstman niet bestond.

De president van Frankrijk, Emmanuel Macron, in het Hotel de Ville te Parijs.  Beeld REUTERS
De president van Frankrijk, Emmanuel Macron, in het Hotel de Ville te Parijs.Beeld REUTERS

Ondanks zijn huidige verzwakte positie, blijft één ding hetzelfde als in mei: de president staat er alleen voor. De linkse partijen zijn zwak en stuurloos, en aan de rechterkant regeert de verdeeldheid. Extreemrechts is nagenoeg verdwenen van het politieke toneel. “Hij heeft het systeem zodanig door elkaar geschud, dat er niet veel meer van de tegenstanders overblijft”, zegt Grunberg. “Binnen dat systeem bekleedt Macron een sterke positie. Noch aan de linker-, noch aan de rechterzijde zie je een sterke leider.”

Zijn tegenstanders hebben er plezier in om het gebrek aan ervaring van Macrons vertegenwoordigers in het parlement – vaak zijn het mensen uit de privésector, en nieuwkomers in de politiek – op de korrel te nemen. Macrons aanhangers daarentegen beweren dat de daling in de peilingen van tijdelijke aard is, en vooral aantoont hoe ongeduldig de Fransen zijn als het gaat om het zien van resultaten. Zij zijn ervan overtuigd dat de vooruitgang die Macron tot nu toe boekte het bewijs is dat zijn doel om de links-rechtsverdeling in Frankrijk te doorbreken vruchten begint af te werpen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234