Woensdag 23/09/2020

De wilde overdaad van Kunstenfestivaldesarts

Als in mei de vogels hun nesten bouwen en de studenten hun cursussen bijeen sprokkelen, is ook, nu al voor de 16e keer, het Kunstenfestivaldesarts aangebroken. Het festival met de onuitsprekelijke maar zeer Belgische naam harkt telkens weer een unieke mix van nieuwe en bekende namen, uit diverse genres en alle windstreken, bijeen. Drie weken lang een stand van zaken van de wereld, de stad (Brussel) en de kunst op te maken.

Het leuke, en spannende, van het Kunstenfestivaldesarts (kfda), is dat je geheid van de helft van de kunstenaars nooit hoorde, of het moest zijn van horen zeggen. De andere helft daarentegen zijn wel (erg) grote namen. Maar steeds gaat het vooral om nieuw werk, vaak echte ontdekkingen (en helaas soms ook echte miskleunen). Geen idées reçues dus op kfda. Het is, qua meningsvorming, ieder voor zich en kfda tegen allen.

Even spannend: wat kfda toont speelt zich niet af op een verre kunstplaneet, maar staat meestal met zijn botten diep in de modder en chaos van de samenleving. Vooral de Belgische: kfda is het enige bicommunautaire festival dat dit land nog kent. Toch negeert het schijnbaar moeiteloos gemeenschapsgrenzen en artistieke filières. Het speelt zich af op niet minder dan 21 locaties. Een en ander leidt elk jaar ook weer tot verhitte discussies over de kwaliteit van een voorstelling in het bijzonder of het festival in het algemeen. En zo hebben we het graag natuurlijk.

Lastig aspect helaas: het festival is te groot om te behappen. Dit jaar worden maar liefst 32 projecten uit 19 landen voorgesteld. Een selectie van de thema’s en artiesten waar wij alvast naar uitkijken:

De toestand van de wereld

De revoluties in de Arabische wereld zijn innig verbonden met moderne communicatie en media. Maar wat richten de geglobaliseerde communicatie en economie aan bij het individu? Edith Kaldor confronteert ons in C’est du Chinois met Chinezen die ons in hun taal, de enige die ze machtig zijn, diets maken hoe zij uit die ene troef geld proberen te slaan. De Antwerpse Iranees Mokhallad Rasem lijmt in Monde.com (Facebook) de gefilmde herinneringen van mensen aan elkaar tot een zinvol verhaal. Dominique Roodthooft breit in Smatch(2) een vervolg aan haar eerste Smatch, een aanklacht tegen salonfähig pessimisme, dat volgens haar tot immobilisme leidt.

Traumatische geschiedenissen

Kfda zoomt in op vele traumatische momenten uit de geschiedenis. Een kleine selectie. Sven Augustijnen rakelt in zijn film Spectres de executie van Patrice Lumumba op. De Egyptenaar Wael Shawky vertelt in Cabaret Crusades hoe Arabieren de kruistochten ervoeren. Hij evoceert de veldslagen met gefilmde speelgoedsoldaatjes. De Marokkaanse Bouchrai Ouizguen focust op een stukje micro-geschiedenis. Madame Plaza is een eerbetoon aan aïta’s, zangeressen in Marokkaanse cabarets, die zowel bijzonder populair waren als verguisd werden door hun familie. Drie zangeressen, van twee generaties, vertellen dit verhaal op het podium.

Muziek is alles

Opvallend veel muziek op dit festival. Richard Maxwell, de belangrijkste underground regisseur van New York, waagt zich hier voor het eerst aan een country-opera. De verborgen agenda: een zoektocht naar het duistere hart van de Amerikaanse samenleving. Jan Decorte zet samen met B’Rock The Indian Queen van Henry Purcell naar zijn hand. Erna Omarsdottir, het podiumbeest dat bij de theaterrockgroep Poni al de show stal, doet dat hier over met de band Lazyblood en de punkrockers van Reykjavik!

Het lichaam als seismograaf (Japan)

Japan davert nu wel letterlijk op zijn grondvesten, maar ook voordien heerste het onbehagen er. Dertigers en veertigers voelen zich steeds minder thuis in de rol die hen bedacht werd. Toshiki Okada, een vaste festivalgast, registreert dat als geen ander in theater waarbij lichamen meer zeggen dan woorden. Hij brengt twee nieuwe werken. Daisuke Miura ensceneert een hyperrealistisch beeld van jongeren die in een klein flatje de verveling verdrijven met neuken, gamen en vreten. De Oostenrijkse choreograaf Philipp Gehmacher presenteert hier In Their Name, zijn eerste nieuwe werk sinds 2007. Hij toont het lichaam als een container van pijnlijke momenten in een mensenleven.

De stad en de plaats van de cultuur

Vooraleer cultuur helemaal in het verdomhoekje belandt, betrekt kfda jonge generaties bij het project. Het collectief Mammalian Diving Reflex uit Toronto neemt tienjarigen mee naar alle festivalvoorstellingen. Achteraf velt die groep zijn oordeel, als een echte jury. Een oud stokpaardje van kfda is de stad als biotoop. Het kleine stadium dat Jozef Wouters en Menno Vandevelde bouwen op de Oude Graanmarkt wordt een levende representatie van het stadsleven. Marianno Pensotti plugt rechtstreeks op het stadsleven in: hij laat vier schrijvers beelden van bewakingscamera’s in een metrostation tot fictie bewerken.

Gewoon top

De belangrijkste categorie van kfda zijn echter de niet te klasseren maar fantastische artiesten. Boris Charmatz bijvoorbeeld toont hier zijn nieuwste werk, Levée des conflits, vooraleer hij als artiste associé van het Festival van Avignon naar het zuiden trekt. René Pollesch levert met Ich schau dir in die Augen, gesellschaftlicher Verblendungszusammenhang een nieuwe tirade tegen het neoliberalisme af. Het Poolse monstre sacré Krystian Lupa laat zich in Factory 2 inspireren door leven en werk van Andy Warhol. Maar er zijn ook een paar Belgische uitschieters: vuurwerk van Manah Depauw of een intense danservaring bij Charlotte Vanden Eynde staan op het programma - wat zijn er trouwens veel vrouwen op dit festival.

Maar ontdek het vooral zelf. Te beginnen bij het festivalcentrum, dat dit jaar niet in een theater, maar in een theater- en filmschool, het RITS in de Dansaertstraat, ondergebracht werd. Kunstenaar Simon Siegmann neemt het gebouw voor de gelegenheid onder handen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234