Maandag 30/03/2020

#TheDress

De wetenschap verklaart: waarom de blauw-zwarte jurk voor jou wit-goud lijkt

Drie versies van de jurk waarover zoveel te doen was.Beeld AP

"De cameraploegen komen zo, even geduld", zegt de persmedewerkster van de Nederlandse Radboud Universiteit. Iedereen wil vandaag Rob van Lier spreken. Of een andere neurowetenschapper die ons kan verlossen uit het dilemma wat de kleur van de jurk is. Minstens 25 miljoen mensen raakten er via sociale media helemaal in opgedraaid. Volgens nieuwtjessite Buzzfeed ziet driekwart van de mensen wit en goud, terwijl de anderen zweren bij blauw-zwart.

De verantwoordelijke voor wat de geschiedenis zal ingaan als 'de Jurkenkwestie' is een Schotse moeder wier dochter zou trouwen. Ze nam een foto van de jurk die ze zou dragen en stuurde die naar haar dochter, die hem vervolgens postte. Een bevriend koppel belandde in een heftige ruzie over de kleur. Sociale media deden de rest.

Op Twitter was de jurkenkwestie een grotere hit dan de identificatie van Jihadi John. Het moet geleden zijn van toen Monica Lewinsky in het Witte Huis als assistente werkte dat een blauwe jurk zoveel consternatie heeft opgewekt. Want ze is in het echt écht blauw.

Waarom daar geen eensgezindheid over bestaat, heeft te maken met hoe de hersenen kleuren verwerken in een door de zon verlichte wereld. Ze interpreteren de kleur van objecten op basis van het licht errond. Bij zonsopgang is het roze-rood, rond de middag blauw-wit en opnieuw eerder rood tegen dat de avond valt.

"Onze ogen en hersenen corrigeren daar altijd voor, zodat je bijvoorbeeld een appel in fel zonlicht of in de schaduw als even groen ziet of een grijs gebouw er zowel bij zonsopgang als op de middag even grijs uitziet, ook al valt er eerst veel roder en dan veel blauwer licht op. Doorgaans gaat dat erg goed", zegt professor Rob van Lier, gespecialiseerd in visuele perceptie.

De foto die de hele discussie veroorzaakte: is deze jurk blauw met zwart, of wit met goud?Beeld kos

Mysterie

Maar het belangrijkste kenmerk van de jurkenfoto is dat het erg moeilijk is om uit te maken hoe het kledingstuk is verlicht. Is het licht fel of zwak? Eerder blauw of geel? Omdat er nauwelijks andere objecten te zien zijn, krijgen de hersenen te weinig informatie over hoe de jurk is belicht. Zo raakt de correctie die doorgaans automatisch gebeurt in de war en maken de hersenen uiteenlopende veronderstellingen.

"Naast gebrek aan extra informatie, zitten we op deze foto blijkbaar ook pal op een grens die bepaalt wanneer één filter, bijvoorbeeld die voor blauw licht, aan- of uitgaat. Op een symposium in Tokio over kleurinterpretatie komt dit zeker op tafel want het is een mysterie waarom dat bij de ene tot de interpretatie 'blauw' en bij de andere tot 'wit' leidt", zegt van Lier.

Eén hypothese is dat het ene paar ogen meer gevoelig is voor rood licht en het andere meer voor blauw-groen. Maar het is nog gissen. Ook neurowetenschapper Jay Neitz (University of Washington), die al dertig jaar net de individuele verschillen bij kleurindrukken bestudeert, zegt: "Dit is een van de grootste verschillen in kleurinterpretatie die ik ooit ben tegengekomen."

Een hypothese over waarom ook zoveel leken hierdoor gebiologeerd zijn hebben de neurowetenschappers ook. "Het gaat over waarneming, dus letterlijk over wat 'waar' is, wat je 'echt' ziet. Dat is iets zo primairs en doorslaggevends in ons bestaan dat we het blijkbaar maar moeilijk kunnen verdragen dat het niet eenduidig is en daar erg door geraakt worden. Maar het is dus niet eenduidig. Dit is het mooiste voorbeeld dat ik al zag van hoe plastisch, hoe veranderlijk kleurwaarneming is."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234