Dinsdag 22/09/2020

Opinie

De werkelijkheid blijft: Noord-Korea is een kernwapenstaat

Beeld rv

Remco Breuker is hoogleraar Korea-studies aan de Universiteit Leiden. Hij is op Twitter te volgen via @koryoinleiden.

Moon Jae-in en Kim Jong Un hebben elkaar dus ontmoet en lijken dikke vrienden te zijn geworden. Een dag vol geslaagd lijkende besprekingen is voor het oog van de wereld afgerond met een gezamenlijke verklaring, zoals elke keer tot nog toe gebeurd is bij topontmoetingen tussen de leiders van Noord- en Zuid-Korea. De inhoud komt aan de wensen van beide leiders tegemoet, maar vooral aan die van Kim.

Noord-Korea heeft vijf jaar geleden het tweesporenbeleid afgekondigd waarbij tegelijkertijd ingezet werd op kernwapenontwikkeling en economische ontwikkeling. Kernwapenontwikkeling is naar eigen zeggen nu voltooid voor Noord-Korea, waardoor alle aandacht thans wordt gericht op het verwerven van economische welvaart. Dat betekent dat Noord-Korea meer dan ooit geld, investeringen en goede wil uit Zuid-Korea, de VS en de rest van de wereld nodig heeft. Vandaar het andere gezicht dat Pyongyang de laatste maanden heeft laten zien. 

Maar we moeten ons niet vergissen, de ultra-agressieve va-banquepolitiek van 2017 was net zo goed onderdeel van dit tweesporenbeleid. Dat was nodig om de kernwapens en ICBM's zo snel mogelijk te ontwikkelen. Het heeft bijna tot oorlog geleid, maar Noord-Korea is door het oog van de naald gekropen. Het verwezenlijken van economische welvaart is per definitie een coöperatieve en minder confrontationele aangelegenheid, waardoor de huidige ontspanning nog wel even zal voortduren.

‘Op eigen kracht’

Toch is het niet allemaal hosanna met Noord- en Zuid-Korea. De Panmunjom Verklaring legt daarvoor te veel nadruk op het bloednationalisme dat beide staten verenigt; de vaak sentimenteel nationalistische vorm die vaderlandsliefde aan beide kanten van de 38ste breedtegraad aanneemt, is zeker in het Zuiden vaak een slechte raadgever geweest. Daarnaast is er een curieuze bewoording in de verklaring geslopen: men stelt ‘op eigen kracht’ het schiereiland te zullen verenigen. Dat lijkt een directe verwijzing te zijn naar de Noord-Koreaanse notie waarbij Noord-Korea het voortouw neemt hierbij, Zuid-Korea volgt, en de VS (en andere landen) niet – langer – welkom zijn op het schiereiland. Ook het leger niet.

Gecombineerd met de in het slotstuk genoemde denuclearisatie van het Koreaanse schiereiland, die in feite de nucleaire ontwapening van de hele wereld lijkt te zijn (en dus praktisch onhaalbaar), levert dit de impressie op dat Noord-Korea vooral enthousiast sigaren uit eigen doos heeft uitgedeeld.

Daarnaast valt er op wat er niet in de verklaring staat. Vooraf was afgesproken dat er niet over Noord-Koreaanse mensenrechtenschendingen zou worden gesproken. Dit stelde Pyongyang niet alleen in staat de agenda te bepalen, het zorgt er ook voor dat dé zwakke plek van het regime, namelijk het noodzakelijke vertrouwen op het altijd en overal kunnen schenden van de fundamentele mensenrechten van Noord-Koreaanse burgers, beschermd blijft. Externe waarnemers beroepen zich op de notie dat als Noord-Korea zich maar economisch ontwikkelt, een gezond respect voor de mensenrechten automatisch zal volgen. Deze mensenrechtelijke versie van Reagans trickle down-effect is onbewezen en ook logisch onberedeneerbaar. 

Het speelt wel goed in op de internationaal breed gedeelde wens de Noord-Koreaanse dreiging te neutraliseren. Het past ook perfect in het Noord-Koreaanse tweesporenbeleid dat eerbiediging van de mensenrechten heeft ingeruild voor kernwapens en economische welvaart.

Noord-Korea heeft een majeure overwinning behaald met deze topontmoeting. Het kan zijn strategische plannen om welvarend te worden gaan verwezenlijken. Het doet dat als kernwapenstaat en zal de kernwapens dan ook niet – kunnen – opgeven. Dat er over mensenrechten niet eens gepraat kan worden, maakt duidelijk dat Noord-Korea aan het stuur zit. 

Met Moon nu als bondgenoot zal Noord-Korea dezelfde strategie ten uitvoer brengen tijdens de top met Trump. We kunnen dus meer mooie en betekenisvolle plaatjes verwachten, meer prachtige woorden, en wellicht een echt vredesakkoord. De werkelijkheid daarachter verandert echter niet: Noord-Korea als kernwapenstaat, maar nu op de drempel van internationale aanzien en economische welvaart. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234