Maandag 29/11/2021

De wereld volgens W

Maarten Rabaey

De grootste politieke gebeurtenis van het voorbije jaar is de herkiezing van George W. Bush als president van de Verenigde Staten geweest. Na vier jaar internationaal te zijn verguisd haalde hij het op 2 november met een riante voorsprong (ongeveer 3 miljoen stemmen) van zijn Democratische uitdager John Kerry. Zowel voor de VS als de wereld zullen 'four more years' met 'W' een bepalende impact hebben.

In de VS lijkt het politieke overwicht van de stedelingen uit de kustgebieden tijdelijk te hebben afgedaan. Steden als New York en San Francisco en hun bewoners zijn voor Europeanen nog altijd het toonaangevende rolmodel van de VS en zijn onbeperkte vrijheden, maar een meerderheid van de Amerikanen zelf heeft zich nu duidelijk uitgesproken voor de traditionele waarden, 'law & order' en godsvrees, die in het hart van het land gepredikt wordt.

De Amerikanen hebben uit angst voor een herhaling van de bloedige aanslagen van 9/11 gekozen voor een offensief buitenlands beleid maar dreigen daarvoor zowel menselijk als financieel een zware prijs voor moeten te betalen. Met George W. Bush verkozen ze immers niet alleen een president die zonen en dochters naar overzeese conflicthaarden stuurt, maar ook een politicus die meer dan welke president ooit schatplichtig is aan economische en ideologische belangengroepen. Zij zullen zijn beleid zoveel mogelijk naar hun hand proberen te zetten.

Als vandaag het 109ste Congres bijeenkomt dreigen meteen de binnenlandse breuklijnen duidelijk te worden. De eerste is een fundamentele discussie over 's lands rechtssysteem. Tegen de achtergrond van de (illegale) militaire rechtbanken en folteringen in Guantánamo Bay en een groeiend ethisch ultraconservatisme zullen de senatoren moeten wikken en wegen over de eerste vacature in het Hooggerechtshof in tijden. De kans is daarenboven groot dat er nog enkele (van de bejaarde) opperrechters zullen verdwijnen tijdens de regeerperiode van Bush. De benoeming van nieuwe kandidaten kan verregaande gevolgen hebben voor Amerika's rechtssysteem waarin de wil van het Supreme Court wet is. Burgerrechtenactivisten vrezen onder meer dat Bush' neoconservatieve achterban opperrechters naar voren wil schuiven die ijveren voor een drastisch terugschroeven van het recht op abortus en andere vrijheden.

Een tweede binnenlandse twistappel is het voortbestaan van de (nu al karige) sociale zekerheid. Bush wil een drastische ommezwaai van het systeem. De rol van de staat zal daarbij tot een minimum worden beperkt. Elke burger zal zelf moeten instaan voor een 'lifetime savings account', een idee dat er grosso modo op neerkomt dat de huidige staatskassen voor volksgezondheid en pensioenen worden geprivatiseerd.

Te vrezen valt dat daardoor de ongelijkheid in de Amerikaanse samenleving, de kloof tussen arm en rijk, alleen maar toeneemt. En dan heeft het Congres zich nog niet gebogen over heikele dossiers als de rode cijfers van de begroting, waarin defensie voorrang krijgt op onderwijs.

Of wordt geld pompen in offensieve acties, of pre-emptive strikes, ook tijdens de tweede ambtstermijn van Bush een ordewoord? Wie er de wensdromen van, alweer, neoconservatieve denktanks als het American Enterprise Institute (AEI) op naslaat kan alleen maar vrezen van wel. De hertekening van de kaart van Centraal-Azië en het Midden-Oosten, samenlopend met Amerika's strategische energiebelangen, blijft voor het Witte Huis een prioriteit.

Afghanistan en Irak vormen daarin cruciale laboratoria voor Washington. In het eerste land is men erin geslaagd om, met steun van de Navo en de Verenigde Naties, verkiezingen te organiseren maar blijven mooie woorden als vrijheid en democratisering holle begrippen zolang gewapende islamisten, krijgsheren en criminele opiumhandelaren (soms dezelfde individuen) hun greep op delen van de samenleving behouden.

In het tweestromenland liggen de zaken nog moeilijker. De rebellie in de 'soennitische driehoek', de minderheid die Saddams schrikbewind in stand hield, en van de radicalen in de sjiïtische meerderheid, die sterk beïnvloed worden door de Iraanse ayatollahs, dreigt alleen maar toe te nemen als reactie op Amerika's militaire houdgreep. Het is een lichtpunt dat er eind deze maand verkiezingen worden gehouden maar het is maar de vraag hoe vrij ze zullen zijn als een deel van de bevolking niet gelooft in de 'geïmporteerde democratie' en een ander deel niet durft te stemmen uit angst voor nieuw geweld. Het verloop van deze stembusgang zal niettemin bepalend worden voor de politieke toekomst van Bush, en meteen ook voor de 'wereld volgens W' waar we het komende jaar mee moeten leven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234