Dinsdag 27/07/2021

De wereld volgens Karp

Zelfverzekerd en intelligent, vriendelijk en charmant: zo klinkt Eliane Karp vanuit het verre Lima aan de telefoon. Peru's gedroomde first lady, zo wordt de Belgische eega van de Peruaanse presidentskandidaat Alejandro Toledo nu al genoemd. Presidentsvrouwe is ze echter nog lang niet, want dankzij gesjoemel met de verkiezingsuitslagen slaagde de regerende tegenkandidaat Fujimori erin bijna de helft van de stemmen te halen, wat een tweede stemronde nu onvermijdelijk maakt. Inmiddels verwacht Karp dat er binnenkort 'walgelijke video's' zullen opduiken, waarin haar man in 'mensonterende posities' is te zien. Pogingen van de machtshebbers, zegt ze, om Toledo zwart te maken.

Jean-Paul Mulders Lode Delputte

Doña Eliane rust uit," zegt haar huishoudster. "Ik kan haar echt niet storen. U zegt dat u al tien keer helemaal uit België belde? La Mañana? Betekent De Morgen La Mañana? Een ogenblikje."

"Oui?" vraagt een vastberaden stem enkele seconden later. "Excuseert u mij, maar veel tijd heb ik niet. Het zijn erg drukke dagen. Ik heb de ene vergadering na de andere en de persafspraken zijn niet bij te houden. Il y a énormément de travail en ce moment. En ja, omdat er plots een Belgische vrouw in de Peruaanse politiek opduikt krijgen we hier ook de Belgische pers over de vloer. Anders vind ik niet dat de Belgen er als de kippen bij waren. De media in Latijns-Amerika waren al weken met deze verkiezingen in de weer. Juist omdat de dreigende afhelling naar een dictatuur zo nakend was, omdat Peru in zo'n geëngageerde en democratische strijd verwikkeld is. De boodschap van woensdag dat er een tweede ronde komt, was dan ook une nouvelle extraordinaire. "

Wie met Karp praat, merkt al vlug dat ze in een heel internationale sfeer is opgegroeid en eigenlijk nauwelijks nog voeling heeft met ons land. "Behalve met mijn moeder die in Brussel woont, heb ik geen banden meer met België. Ik ben in Parijs geboren en ben maar tot mijn zeventiende in België gebleven. Ik heb een tijdlang in Israël gewoond, in Mexico ook, vervolgens in Argentinië, en ik heb in de VS gestudeerd waar ik mijn man leerde kennen. Of ik nog naar België terug zou willen? Nee... Zodra je voor dit avontuur gekozen hebt zit je in een heel andere werkelijkheid, die van de realidad maravillosa van García Márquez."

Haar man, een halfbloedindiaan die het van haveloze schoenpoetser tot econoom en nu dus tot presidentskandidaat schopte, leerde ze twintig jaar geleden kennen, aan de universiteit van Stanford in de V.S. Op die ongebruikelijke manier en zonder het op dat moment zelfs maar te kunnen vermoeden, trouwde ze zich in de Peruaanse politiek in. Volgens Karp vinden de Peruanen het overigens prima, een Belgische die plots op het first-ladyschap afstevent.

"De mensen zijn erg open hier, Peru is van oudsher een smeltkroes van culturen en beschavingen. Tuurlijk, België is veraf, de mensen kennen het land niet en België heeft ook weinig commerciële en politieke relaties met Peru. Maar vergeet niet dat de huidige minister van Buitenlandse Zaken van Peru, Fernando de Trazegnies, ook van Belgische origine is. Hij zegt het wel niet. Net zomin als Fujimori, die ik xenofoob en racistisch vind, toegeeft dat hij zelf nog steeds een Japans paspoort heeft en de dubbele nationaliteit bezit. Ach, als mijn man president wordt zal ik er toch toe verplicht worden de Peruaanse nationaliteit aan te nemen. Toch blijf ik ook Belgische, we zijn destijds op de Belgische ambassade getrouwd en België erkent de dubbele nationaliteit. Dat is hier trouwens geen probleem: in Peru bezitten erg veel mensen een dubbele nationaliteit. Maar intussen word ik door de Fujimori-pers wel als 'de buitenlandse' zwartgemaakt."

Karp mag dan best beminnelijk zijn, de strijd om de macht in Peru waarin ze in het kielzog van haar man verwikkeld is geraakt, wordt met zwaar kaliber uitgevochten. De twee zouden al vijftien jaar uit elkaar zijn, Toledo zou een buitenechtelijke dochter hebben verwekt... De geruchtenmolen draait op volle toeren.

"De grofste leugens hebben ze over ons verteld", zegt ze, doelend op de video die vorig weekend in de Peruaanse pers verspreid is, en waarop haar man in enkele onfrisse erotische standjes te zien zou zijn. "Enkele maanden geleden hebben gewapende mannen hem ontvoerd en bedwelmd, om vervolgens die poses te ensceneren en die walgelijke tapes als bezwarend materiaal te kunnen gebruiken."

Hoe het ook zij, dat de huidige machtshebbers niet terugdeinzen voor een portie gesjoemel is al meer dan eens gebleken. De bewijzen dat met stembiljetten is geknoeid, zijn zo overweldigend dat de voormalige militaire machthebber van Peru, generaal Bermudez, gewaagde van "het meest frauduleuze en walgelijke proces in de nationale geschiedenis". Binnen- en buitenlandse waarnemers beschuldigen Fujimori van verkiezingsfraude om zijn derde ambtstermijn veilig te kunnen stellen. Zowel de Verenigde Staten als Groot-Brittannië uitten hun grondige twijfels over het verloop van de eerste verkiezingsronde, afgelopen zondag. De politie moest traangas en waterkanon inzetten om duizenden woedende aanhangers van Toledo uit elkaar te jagen. Met z'n tienduizenden waren ze, de jongeren en studenten die op het San Martín-plein bijeenkwamen en, samen met de boeren, Toledo's kiezerkorps bij uitstek vormen.

"Ook dát is Peru", zegt Eliane Karp niet zonder trots. "De helft van de bevolking hier is jonger dan vijfentwintig. Het dynamisme van de jongeren tussen 15 en 20 is enorm. Het zijn die mensen die voor mijn man gestemd hebben, die mensen ook die het voor het volk hebben opgenomen, die zich tegen de dictatuur van Fujimori verzet hebben.

"Natuurlijk was ook de rol van de internationale gemeenschap fundamenteel. Op momenten als deze voel je wat voor gewicht iemand als de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright in de schaal legt. Maar net zo goed de Belgische, Britse en Nederlandse waarnemers die hier het verloop van de verkiezingen zijn komen volgen en met wie ik gepraat heb. De aanwezigheid van die mensen is erg belangrijk geweest voor de Peruaanse democratie. Die combinatie van factoren, de Peruaanse jeugd en de internationale gemeenschap, hebben de tweede ronde mogelijk gemaakt. Plus natuurlijk het feit dat Fujimori zelf de hele campagne lang strategische blunders heeft begaan. Hij is typisch iemand die in zijn eigen macht zit opgesloten. Hij is volstrekt niet in staat met de buitenwereld in contact te komen. Fujimori is het gewoon om alleen met zijn eigen gemuilkorfde media om te gaan, niet met vrije en onafhankelijke berichtgevers uit het buitenland."

Eliane Karp komt uit een welstellend gezin dat aan de Brusselse Neptunelaan woonde. Haar moeder was huisvrouw, haar inmiddels overleden vader zakenman. Het stel bleef niet voor het leven bijeen, maar Eliane lijkt aan hun scheiding niet meteen een trauma te hebben overgehouden. Een hartsvriendin van haar moeder, die ons smeekt haar anoniem te houden, beschrijft Eliane als "très charmante", een indrukwekkende persoonlijkheid met betoverende ogen.

"Als kind viel ze mij vooral op door haar smile. En fier dat haar moeder op haar was, fier! Alle mogelijke knipsels hield ze bij, om daarmee op cocktailparty's en recepties bij haar vriendinnen te kunnen pronken. Ze heeft altijd al gewild dat haar dochter het heel ver zou brengen, en dat is haar nog gelukt ook. Ik moet toegeven dat wij daar lang een beetje sceptisch tegenover hebben gestaan, dat we niet alles meteen konden geloven en er soms een beetje smalend over deden.

"Eliane was altijd bij de eersten van de klas, ze fietste met gemak door haar studies. Was dol op drama en kunst en voelde zich sterk aangetrokken tot de Latijns-Amerikaanse cultuur. Eliane heeft eigenlijk altijd het diepste in de dingen gezocht. Intellectueel staat ze op een heel hoog niveau. Volgens mij kan ze zowel bij een bank werken als aan de universiteit doceren of minister zijn."

Een rol van minister ziet de superambitieuze Eliane Karp zelf echter niet meteen voor zichzelf weggelegd, gesteld dat haar man inderdaad president wordt. De Peruaanse grondwet verbiedt dat nu eenmaal.

"Op verzoek van het parlement zou dus eerst de grondwet moeten worden aangepast. Maar als er een verzoek in die richting komt, dan wil ik wel als raadsvrouw optreden", vertrouwt ze ons toe. "Mijn vakdomeinen zijn landbouw en ontwikkeling en ik spreek ook Quechua, de taal van de indianen, zoals men in Europa zegt, de comunidad indígena zoals wij ze correcter noemen. Ik zou me dus graag voor hen inzetten, voor de boeren, de campesinos. De uitdagingen daar zijn immens. In de Peruaanse jungle, waar veel petroleum wordt gewonnen, hebben de inheemse gemeenschappen onvoorstelbare problemen. Hun leefmilieu is aangetast en hun tradities vervagen, terwijl het juist gaat om beschavingen die nergens anders ter wereld voorkomen. Ik wil de publieke opinie dan ook voor die problemen mobiliseren en het juiste evenwicht terugvinden. Er moeten buitenlandse investeerders aangetrokken worden, toeristen ook, maar die moeten de code respecteren.

"Er staan mij en mijn man nog gigantische uitdagingen te wachten. De hele Peruaanse maatschappij is uiteengereten. Er zijn erg grote verschillen tussen rijk en arm en we zitten volop in een recessie. Peru telt op dit moment anderhalf miljoen werklozen. Bovendien zijn we bang dat de huidige regering de schatkist leeg achterlaat. Er is de voorbije jaren enorm geprivatiseerd, maar waar de opbrengst heen is mag Joost weten. Of liever, eigenlijk weten we dat wel: Fujimori heeft flink in de begroting gegraaid om zijn campagne te financieren. Om leger en politie naar zijn hand te zetten."

'Of ik nog naar België terug zou willen? Nee... Als je eenmaal voor dit avontuur gekozen hebt, zit je in een heel andere werkelijkheid, die van de realidad maravillosa van García Márquez'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234