Woensdag 11/12/2019

De wereld is vandaag al op

Global Footprint Network becijfert dat jaarbudget van natuur nu uitgeput is

Vanaf vandaag knabbelen we aan de natuurlijke reserves op onze bol. Alle grondstoffen die de aarde in een jaar kan aanleveren zijn nu opgebruikt, zo heeft het Global Footprint Network (GFN) berekend. Dit jaar overtreft de vraag het aanbod met 40 procent.

Door Barbara Debusschere

BRUSSEL l Het is van 1985 geleden dat het verbruik van de natuurlijke bronnen nog in balans was met de biocapaciteit. Sindsdien komt de dag waarop we op ecologisch vlak in de rode cijfers gaan steeds vroeger. 'Deze schuldenput valt níét te dempen met belastinggeld', klinkt het.

De wereld zit vanaf nu ook op ecologisch vlak in de schulden. Vorig jaar viel 'Earth Overshoot Day' nog op 6 oktober. Dit jaar valt die op 23 september. Dat is de dag waarop de laatste kruimels van onze natuurlijke grondstoffen voor dit jaar finaal op geraakt zijn. Vanaf vandaag teren we tot en met 31 december op reserves die niet meer aangevuld werden sinds het midden van de jaren 80.

De ecologische duik in het rood is gebaseerd op de wereldwijde ecologische voetafdruk. Onze consumptie van grondstoffen en wat we aan afval en schadelijke stoffen afscheiden, vergelijkt het GFN met de jaarlijkse biocapaciteit van de aarde. Dat is wat de natuur aan middelen zoals vlees, vis, gewassen, katoen, granen en bos kan voortbrengen en wat ze aan afval en voornamelijk CO2-uitstoot kan absorberen.

Terwijl we in 1985 nog tot 31 december konden consumeren zonder aan die basisreserves te knabbelen, viel Earth Overshoot Day in 1995 al op 21 november. Vorig jaar was het al op 6 oktober en ook dit jaar valt de dag waarop ons ecologische krediet op is weer vroeger. "De aarde kan niet meer volgen. Zo bouwen we een afvalberg op en putten we de grondstoffen uit waarop onze economie stoelt", zegt Geoffroy De Schutter van WWF België.

In 2008 consumeren we 40 procent meer dan wat er voorhanden is, als hadden we 1,4 en niet een planeet ter beschikking. Zonder koerswijziging hebben we in 2050 twee aardes nodig.

"Vergelijk het met een bos", zegt De Schutter. Het is mogelijk om jaar na jaar meer bomen om te hakken dan er dat jaar zijn bijgekomen, maar op een bepaald moment raakt de reserve uitgeput en is er geen bos meer. Dat is wat we nu met alle natuurlijke bronnen aan het doen zijn. Almaar gretiger boren we die aan, maar de biocapaciteit groeit niet mee. Nog steeds is slechts 22 procent van het aardoppervlak bruikbaar om voedsel en textielgewassen te kweken, water te winnen en ertsen te ontginnen."

Vooral in het rijke Noorden weegt de spectaculair snel stijgende CO2-uitstoot het zwaarst door. De oppervlakte nodig om al die CO2 op te nemen is sinds 1961 met 700 procent toegenomen. Een gevolg daarvan is de klimaatverandering.

Daarnaast resulteert de overconsumptie in almaar legere bossen, zeeën en dierenbestanden en in kapotgebruikte gronden. Door onder andere het enorme en verhoogde papierverbruik verdwijnen dertien miljoen hectaren bos per jaar, of 36 voetbalvelden per minuut. Drie vierden van de visbestanden herstellen zich niet meer en de landbouwgrond is zo overmatig gebruikt dat 1,1 miljard hectare aan het eroderen is en tussen twintig en dertig miljoen hectaren aan het verzouten zijn.

België is in dit verhaal een slechte leerling. "Hier zou Earth Overshoot Day op 29 maart vallen. We zijn wel klein en produceren weinig grondstoffen, maar het komt vooral omdat we veel te veel biocapaciteit aanvreten. Mocht ons land een groot natuurpark zijn, dan nog zou de dag waarop ons ecologische budget opgesoupeerd is, hier op 29 mei vallen", zegt Jan Derom van WWF België.

Positief is volgens het WWF en partner Ecolife alvast dat de Europese Commissie nu heeft besloten voortaan de ecologische voetafdruk te gebruiken om de groene doelstellingen te evalueren. Derom: "Enkel beleid dat naast inflatie, werkloosheid en bruto nationaal product ook de ecologische voetafdruk als graadmeter hanteert, kan de groeiende ecologische schuldenlast afremmen."

Dit jaar viel 'Earth Overshoot Day' op 23 september. Alle grondstoffen die de aarde in een jaar kan aanleveren zijn nu opgebruikt

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234