Woensdag 20/01/2021

Péage onder vuur

De weg naar de zon kost te veel geld

Beeld BELGA

De privébedrijven die de Franse snelwegen uitbaten, boeken woekerwinsten. President Hollande en zijn regering willen komaf maken met de snel stijgende toltarieven, en een hernationalisatie is geen taboe meer.

Wanneer u in de toekomst op de Franse Autoroute du Soleil door de tolpoorten rijdt, zal u wellicht minder diep in de buidel moeten tasten dan vandaag. De socialistische regering van president François Hollande wil korte metten maken met de "uitzonderlijke winstgevendheid" van de uitbaters van de snelwegen in het land.

De concrete invulling van de plannen wordt in de komende weken bekendgemaakt door minister van Economie Emmanuel Macron, maar naar alle verwachting zullen de péages, die de afgelopen jaren sneller duurder werden dan de index, aan banden worden gelegd.

De stijgende toltarieven zijn al jaren onderwerp van discussie in Frankrijk, maar een vernietigend rapport van de Franse concurrentiewaakhond vorige maand plaatste de kwestie bovenaan de politieke agenda. Uit de lijvige studie, aangevraagd door het parlement, bleek dat de privébedrijven die de snelwegen beheren, woekerwinsten boeken.

De nettowinstmarge bedroeg vorig jaar tussen de 20 en 24 procent, wat het rapport "buitengewoon hoog" noemde. "De uitzonderlijke winstgevendheid van de uitbaters staat compleet in wanverhouding met de risico's die ze nemen en kosten die ze maken, en is vergelijkbaar met een lijfrente", klonk het.

De Franse mededingingsautoriteit maakte ook brandhout van de vrijheid die de bedrijven door de overheid wordt gegund. "Er is een machtsonevenwicht tussen de zwakke administratie en de almachtige uitbaters. De facto bekleden zij een monopoliepositie."

Beeld kos
Beeld dm

Index telt niet

Van de bijna 12.000 kilometer Franse snelwegen is sinds 2006 ruim drie kwart in handen van drie privébedrijven: Vinci, Eiffage en Abertis. Het beheer ervan werd toen door de regering van de liberale president Jacques Chirac geprivatiseerd. Zelfs rechts was toen verdeeld over de kwestie. Sindsdien namen de toltarieven met meer dan een vijfde toe, en keerden de uitbaters in totaal 15 miljard euro aan dividenden uit aan hun aandeelhouders, waaronder trouwens ook de Franse staat.

Dominique de Villepin, de ex-premier die indertijd de privatisering doorvoerde, liet al uitschijnen dat het misschien niet zijn beste zet was. "Als we de autosnelwegen weer in handen willen nemen, laten we dat dan doen na onderhandeling met de bedrijven in kwestie", verklaarde hij onlangs. Tussen 2028 en 2032 lopen de concessies definitief ten einde, maar binnenkort moeten ze heronderhandeld worden, en die gelegenheid wil de regering van Hollande aangrijpen.

In de nieuwe contracten wil Macron vooral de tariefbepaling uitklaren. Nu hebben de uitbaters altijd recht op een prijsverhoging, zelfs al stijgen de consumptieprijzen niet, zoals op dit moment. Er komt een onafhankelijke autoriteit die de verhoging van de tarieven zal moeten evalueren. In de Franse pers wordt al luidop gespeculeerd over een verlaging van de tarieven.

Geen hernationalisatie

Ook wil Macron laten opnemen dat de uitbaters voor 3,6 miljard euro investeren in wegenwerken, in ruil voor een verlenging van de contracten. Een voorstel waar de Europese Commissie zich op dit moment nog over buigt. Tegelijkertijd werkt Ségolène Royal, minister van Milieu, aan een bijkomende belasting voor de snelwegexploitanten.

Verschillende stemmen binnen de PS pleiten voor een eenzijdige hernationalisatie van de snelwegen. Tot voor kort hadden zij een medestander binnen de regering in de persoon van Arnaud Montebourg, maar de dissidente voorganger van Macron werd door Hollande eind deze zomer uit de regering gezet wegens te links. Ook extreem links en - sinds kort - het Front National willen dat de autoroutes weer in handen komen van de staat.

Voorlopig willen Hollande en zijn regering echter niet weten van een eenzijdige hernationalisatie, voornamelijk omdat er geen geld is, al zeker niet voor de schadeclaims die de staat te wachten staat als het contract met de uitbaters verbroken wordt.

Maar minister Macron liet zich al wel ontvallen dat in tussentijd het hele concessiesysteem op de schop moet. "De privatisering van de snelwegen was een slechte zaak voor de staat", aldus Macron. "Het heeft ons vele miljarden euro's gekost. We moeten het economisch model herschikken in het voordeel van de staat en de burgers."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234