Donderdag 24/06/2021

DE WEEK VAN GRIET

Ik weet: her en der leeft het misverstand dat ik een dweper zou zijn die alle kunsten altijd goed vindt, omdat ik er nu eenmaal voor kies om hier te beklemtonen wat mooi is in plaats van af te zeiken wat het, ondanks alle goeie wil van de makers, niet haalde. Natuurlijk ben ik lang niet altijd enthousiast. Ik hoor weleens mensen zeggen dat ze bijvoorbeeld het theater hebben opgegeven wegens te vaak teleurgesteld. Ik heb daar begrip voor, zoals ik dat voor alles probeer te hebben, ongeveer toch, maar mij zal zoiets nooit overkomen.

Ik ben de facto ontroerd als ik de generositeit voel van zo'n bende spelers die zich staat te geven, speciaal voor mij en die soms zeshonderd maar ook weleens tachtig andere mensen in de zaal. Mislukte pogingen doen nooit afbreuk aan mijn liefde voor het medium. Zoals ik ook niet minder hou van frambozen omdat die ene muffig smaakte. Zoals een misstap van iemand waar ik van hou mij ook niet geneest van die genegenheid.

En af en toe zie je een voorstelling waarvan je denkt: dáárom hou ik zo intens van toneel, daarom helpen de kunsten tegen alles. Zoals onlangs, toen ik Olga zag, van de Koe. Peter Van den Eede, Willem de Wolf en Natali Broods - de artistieke kern van het gezelschap - schreven een tekst, geïnspireerd op brieven, verhalen en de biografie van Tsjechov. Peter speelt met zijn dochter Ans, Lucas Van den Eynde, Sien Eggers, Michaël Vergauwen en Sofie Palmers. Ze opereren in een decor dat aan de esthetiek van Maatschappij Discordia doet denken: een doolhof van opgetrokken doeken en stoelen en tafels zonder tafelblad. In het stuk zijn ze in een zomerhuis, ooit gebouwd op wat nu een moeras blijkt te zijn, waardoor het huis langzaamaan wegzakt en de glorie vergaat.

Voelbare leegte

Ik ben daar eerlijk in: ik heb altijd van de Koe gehouden. Meer dan bijvoorbeeld de subsidiërende overheid, die het gezelschap ook na al die jaren nog steeds lijkt te beschouwen als een fenomeen in de marge. Volgens mij omdat ze anders zijn dan de andere. De Koe heeft zich níet - toen de meeste dat wel deden - geprofileerd als geweldig politiek geëngageerd, ze speelden zelden klassiek repertoire, maar schreven en bricoleerden liever zelf, ze kozen voor een speelstijl die niemand hen nadeed, ze bedreven een humor die heel erg van hen was.

Waar het vroeger nog weleens mis dreigde te lopen door een al te dunne inhoudelijkheid, vond ik, hebben ze, sinds het artistieke drietal stabiel in het zadel zit, een wel erg goed spoor gevonden. Met deze Olga als voorlopige topper, wat mij betreft.

Daar zijn een paar goede redenen voor. Olga is een slimme voorstelling. Hoe de Koe Tsjechov, als idee bijna, gemixt heeft met haar specifieke eigenheid is wonderlijk. Alles wat de Russische toneelschrijver typeert, zit erin: de landerigheid, het onvermogen, de eloquente conversatie, het immobilisme, de voelbare leegte, de mislukkende liefde, de schrijnende eenzaamheid, de angst die wordt verstopt onder zo veel mogelijk woorden. En daar hebben ze een heerlijke Koe-saus overheen gegoten. De typische ego's en hun spraakverwarring. Absurdisme in details dat ongelooflijk geestig wordt (zij spelen met de grootst mogelijke sérieux kamergolf en vloerbiljart, alleen al om die scènes wil een mens dit niet gemist hebben). Gesprekken waarin het gezelschap stiekem haar eigen kunstopvattingen ventileert.

'The Big Lebowski'

Het resultaat is iets wat het beste van beide werelden verenigt. En dat is nogal wat. Neiging tot oeverloosheid hebben ze overigens allebei een beetje, maar net als je begint te denken: nog even en het wordt echt te wijdlopig, nemen ze weer een bocht.

Verder heeft het zeker te maken met het spelen. Omdat er talent op die scène staat, natuurlijk. Maar ook omdat de Koe-signatuur dat spelen bepaalt. Ik heb ooit eens beweerd dat de Koe voor het theater was wat The Big Lebowski van de Coen Brothers voor de cinema is, en dat vat het eigenlijk niet zo slecht samen. Het gaat om een vanzelfsprekend zelfbewustzijn waar ook weer de draak mee wordt gestoken. Het gaat om gecultiveerde naïviteit. Om het breken met de wetten van de kunstvorm. Om stalen gezichten waar alles van af te lezen valt. Om naadloze timing en zelfs momenten die naar slapstick ruiken. Om een intelligent soort je-m'-en-foutisme gecombineerd met de lat belachelijk hoog leggen en blijven leggen.

Ik bedoel maar: ik ben blij dat een voorstelling als Olga gemaakt is. Ik hoop dat ze 'm nog zullen hernemen. En ik kijk uit naar wat die club allemaal nog gaat doen, de komende jaren. Ik weet wel: het is crisis, en zo, en de kunsten moeten het met minder doen. Maar de dag dat de hemel weer blauwer kleurt en het geld - ook voor de kunsten - weer wat vlotter voorradig, stop het dan ook wat meer in deze mensen. Ze hebben dat wat mij betreft alvast keihard verdiend.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234