Maandag 23/09/2019

De wedstrijd van hun leven

Stel: vanavond verliest Engeland van de Verenigde Staten. Best mogelijk, uiteraard. Het zou ‘against the odds’ zijn, maar het kan. Zestig jaar geleden, op het WK 1950 in Brazilië kon dat eigenlijk niet. De Engelsen waren toen superieur aan de amateurs uit de VS. En toch gebeurde het. 0-1, een doelpunt van de Haïtiaanse afwasser Joe Gaetjens: de grootste verrassing in de WK-geschiedenis.

De voetbalwedstrijd die een film werd: zestig jaar geleden won de VS op het WK van Engeland

Het was een bonte verzameling beroepen die de VS op 29 juni 1950 tussen de lijnen brachten in het Estadio Indepen- dencia in Belo Horizonte. Een postbode, een afwasser en zelfs een chauffeur van lijkwagens. Kansloos waren al die kleine en grote zelfstandigen tegen het almachtige Engeland. De ‘Albion’ had een indrukwekkend naoorlogs palmares: 23 overwinningen, drie draws, amper vier nederlagen. En Lionel Messi was toen ook een Brit: Stanley Matthews werd beschouwd als de beste van zijn generatie, met Merckxiaanse voorsprong op het nummer twee.

In schril contrast stonden de adelbrieven van de Amerikanen. Zij hadden hun laatste zeven wedstrijden verloren. Kans- loos, zo mag blijken uit het doelsaldo: twee gemaakt, 45 binnen. De bookmakers hadden hun eigen cijfermateriaal: Enge- land gaven ze een kans van één op drie om wereldkampioen te worden. Voor de Verenigde Staten was dat één op vijfhonderd. Het was een uitgemaakte zaak dat de VS zouden verliezen. “We hebben geen enkele kans”, zei coach Bill Jeffrey aan de pers. Nochtans was de VS toen al een land waar niks onmogelijk werd geacht.

Zelfs het munstuk koos op 29 juni de kant van de Engelsen. Aanvoerder Billy Wright won de toss en negentig seconden later stond de grote favoriet bijna voor. Stanley Mortensen zette voor richting Roy Bentley, maar zijn schot werd ternauwernood gepareerd door de Amerikaanse goalie Frank Borghi, de andere held in dit verhaal. Na twaalf minuten voetbal had Engeland zes keer vrij op doel getrapt. Twee ballen gingen op de paal, een derde werd magistraal gered door Borghi.

En toen kwam minuut 37: de Amerikaan Walter Bahr had de bal en besloot om iets te doen wat niet in de lijn der verwachtingen lag: hij trapte naar doel. Het was een schot dat hem zijn hele leven zou achtervolgen. In die mate zelfs dat Bahr, één van de vier overlevenden van de Amerikaanse basiself van toen, vandaag weet wat van hem verwacht wordt wanneer er een journalist voor de deur staat. Met het dichtstbijzijnde gebruiksvoorwerp improviseert hij dan een doel en terstond begint hij het verhaal over de tot standkoming van de meest beroemde goal uit de geschiedenis van het Amerikaanse voetbal. “Ik trapte van ver op doel”, zegt Bahr dan. “Vanop zo’n 25 meter van de goal. Het was een goed schot. Met tamelijk wat stoom. Op de één of andere manier kon Joe Gaetjens de bal raken. Het was op geen enkele manier een mooie goal.”

Bahr kan er niet van verdacht worden dat hij de geschiedenis lardeert. Heroïek is hem vreemd. “Een perfecte wedstrijd is winnen en goed spelen. Wij wonnen, maar we speelden Engeland niet weg.”

Het is bescheidenheid die siert, want met de grootste ‘upset’ uit de WK-geschiedenis was echt wel wat geluk gemoeid. Engeland miste, verkwanselde en verkeek, de VS overleefde. Ook toen Charlie Colombo Mortensen neerlegde en de ref geen strafschop gaf. Het bewuste doelpunt van de Amerikanen was ook al zo’n vreemde samenloop van omstandigheden geweest. Joe Gaetjens gooide zich in de richting van de bal, die raakte zijn hoofd, een heel klein beetje. Net voldoende om de balbaan subtiel te beïnvloeden. “Had Joe de bal vol geraakt, dan was die aan de cornervlag buiten gegaan”, zou een andere ploegmaat later zeggen.

Over doelpuntenmaker Gaetjens was na het toernooi veel te doen. Hij was Haïtiaan van geboorte, maar mocht toch meedoen met het Amerikaanse voetbalteam omdat hij een aanvraag tot asiel lopen had. De FIFA zuiverde de Amerikaanse voetbalbond later van elke blaam.

Het gezichtsverlies van de Engelsen na de nederlaag was gigantisch, maar tegelijk beperkt. Voetbal was toen nog niet de sport van vandaag. De Britse kranten waren beperkt in pagina’s en bovendien verloor het Engelse cricketteam net die dag voor het eerst in de geschiedenis van de West Indies. De nederlaag van het voetbalteam was een kort berichtje.

En de internationale kranten berichtten gewoon toch over een riante zege van de Engelsen. Simpelweg omdat ze ervan uitgingen dat het bericht dat was binnengekomen - ‘Engeland-VS 0-1’ - een tikfout betrof. Ze maakten er gemakshalve 10-1 voor Engeland van. In de VS zelf was er al helemaal geen belangstelling voor de opzienbarende overwinning. Eén journalist van St-Louis Post-Dispatch was ter plaatse, op eigen kosten dan nog. Zijn verslag was het enige dat de Amerikaanse kranten haalde.

Het is pas nadat ‘soccer’ in de VS een populaire sport werd, dat het verhaal van de helden van 1950 opgerakeld werd. Auteur Geoffrey Douglas stelde hun krachttoer te boek in The Game of Their Lives, dat in 2005 ook een film werd met dezelfde titel.

Voor de volledigheid: met doelpuntenmaker Joe Gaetjens zou het niet goed aflopen. Hij ging een tijdje in Frankrijk spelen maar keerde daarna terug naar Haïti, waar hij slachtoffer werd van het regime van dictator François ‘Papa Doc’ Duvalier. In 1963 werd hij gevangen gezet in Fort Dimanche, waar hij niet veel later om een onbekende reden vermoord werd. Gaentjens had de weken voordien de hulp ingeroepen van de VS, zonder gevolg.

Walter Bahr, de man van de assist, is ondertussen 83 en hij ziet het wel zitten voor de wedstrijd van vandaag. “Vandaag heeft de VS een goeie kans om te winnen, in elk geval een veel grotere kans dan wij hadden.”

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234