Zaterdag 03/12/2022

De wedergeboorte van een actrice

Ally Sheedy maakt haar comeback in 'High Art' van Lisa Cholodenko

Film

In de film High Art probeert de indertijd gefêteerde fotografe Lucy Berliner op een bepaald moment uit te leggen waarom zij zich, pakweg tien jaar geleden, uit de openbaarheid van de kunstscene heeft teruggetrokken: 'Ik vond de aandacht heerlijk, maar ik kon de impact ervan niet aan. Ik voelde mij vastgezet in een hokje.' Het is een stukje dialoog dat zo uit het dagboek van Ally Sheedy geplukt kon zijn.

Ally wie? Ally Sheedy, de Amerikaanse actrice die in deze uitstekende debuutfilm van cineaste Lisa Cholodenko de rol speelt van fotografe Lucy Berliner en zichzelf daarmee zo'n opmerkelijke comeback bezorgt dat men haar al als 'de vrouwelijke versie van John Travolta' omschrijft.

Dat haar naam bij sommigen niet meteen een belletje doet rinkelen, hoeft niet echt te verwonderen. Noem het gewoon het resultaat van een generatiekloof(je). Ally Sheedy, die in 1962 in New York geboren werd, debuteerde in de vroege jaren tachtig in films als WarGames (met Matthew Broderick) en Bad Boys (met Sean Penn). Haar echte doorbraak kwam er in 1985 met twee films die door miljoenen tieners overal ter wereld gekoesterd werden en die sindsdien zo'n beetje een cultreputatie verworven hebben als archetypische teenage angst-movies. Dat waren de ensemblefilms The Breakfast Club van regisseur John Hughes en St. Elmo's Fire van regisseur Joel Schumacher, waarin telkens een groep jongeren aan bod kwam die elk op hun manier worstelden met de even moeizame als onvermijdelijke overgang naar de volwassenheid. Aangezien het ensemblefilms betrof, werden in beide films een heleboel jonge acteurs en actrices op het toenmalige tienerpubliek losgelaten. Behalve Ally Sheedy waren dat onder anderen Emilio Estevez, Rob Lowe, Andrew McCarthy, Demi Moore, Judd Nelson, Anthony Michael Hall en Molly Ringwald. Binnen de kortste keren werden ze door de media onder de collectieve noemer the Brat Pack gecatalogiseerd, een woordspelende verwijzing naar the Rat Pack, het roemruchte vriendenclubje van Frank Sinatra, Sammy Davis Jr. en Dean Martin. In die jeugdige context kon brat gelezen worden als jochie (de vriendelijke aanpak) maar ook als snotjong (een meer denigrerende benadering).

In The Breakfast Club speelde Molly Ringwald de rol van de aantrekkelijke en rijke Claire, wier personage in de persmap omschreven werd als 'het lekkere stuk'. Van haar kant mocht Ally Sheedy het personage van Allison vertolken, dat als volgt werd gekarakteriseerd: 'Zij is mysterieus, zij is wild, zij is ongewenst. En zij is er zeker van dat ze lelijk is en dat niemand om haar geeft.' Niet te verwonderen dus dat Ally Sheedy op basis daarvan nu nog steeds omschreven wordt als 'een toetssteen voor miljoenen ongelukkige adolescenten' of ook nog 'the shining conscience of the Brat Pack of the 1980s'.

Met de Brat Pack-films kwamen dus roem en succes, maar net als fotografe Lucy in High Art voelde actrice Ally Sheedy zich vastgezet in een hokje. Ze wilde meer dan zomaar een tieneridool zijn. En zij kón ook meer. Als prille tiener danste ze al bij het American Ballet Theater en als twaalfjarige publiceerde ze het kinderboek She Was Nice to Mice, dat niet alleen een bestseller werd, maar haar ook de kans gaf om boek- en filmrecensies te schrijven voor The New York Times en The Village Voice. Als vijftienjarige stond ze al op de toneelplanken in off-Broadway stukken en enkele jaren later verhuisde ze naar Los Angeles, waar ze aan de universiteit ging studeren en intussen aan de slag kon in allerlei televisiefilms en -series, zoals Hill Street Blues. In 1983 volgde dan haar bioscoopdebuut.

In 1985 leek haar carrière met beide Brat Pack-hits op kruissnelheid te komen, maar toen ging het mis. Ally Sheedy wilde geen Hollywood-prinses worden, liet de vrouwelijke hoofdrol in Top Gun aan zich voorbijgaan, ging niet naar de nuttige en/of nodige feestjes, weigerde plastische ingrepen aan haar borsten en andere lichaamsdelen die volgens sommigen moesten worden 'bijgewerkt', enzomeer. Kortom, Ally deed moeilijk en daar houdt men in Hollywood niet van.

Het resultaat was dat de deuren van de filmstudio's gesloten bleven en dat ze zich voornamelijk tevreden moest stellen met televisiefilms, met straight-to-video movies of met rolletjes in allerlei films waarvan ze nu grif toegeeft dat ze alleen goed waren om de huur te betalen. En toen ze in 1991 nog eens een uitstapje naar de literaire wereld waagde, met de publicatie van haar poëziebundel Yesterday I Saw the Sun, werd ook dát een afknapper van formaat.

Op professioneel gebied was het dus huilen met de pet op, maar ook op persoonlijk vlak moest Ally Sheedy door een diep dal, dat onder meer gekenmerkt werd door boulimie-excessen en een zware verslaving aan pijnstillers en slaappillen, die uiteindelijk zelfs een opname in een rehab-kliniek noodzakelijk maakte. Ze kreeg zichzelf weer onder controle, trouwde met theateracteur David Lansbury, kreeg een dochtertje en bleef intussen aan de slag in allerlei televisie- en videofilms waarvoor geen enkele journalist zich geroepen voelde om haar te interviewen.

En toen was daar plots dat scenario van High Art. Ally Sheedy kreeg het via een vriend in handen, want op dat moment was haar carrière op zo'n dieptepunt beland dat haar zelfs een van de zwaarste Hollywood-vernederingen niet bespaard was gebleven: ze was door haar eigen agent afgedankt. Ally las dus dat scenario van Lisa Cholodenko en werd meteen verliefd op het verhaal en in het bijzonder op het personage van Lucy Berliner. De manier waarop vroegtijdig succes een dramatische impact kan hebben op iemands leven en verdere carrière kwam haar wel érg bekend voor. "Het was alsof Lisa zonder het te weten over mij had geschreven," vertelt Sheedy. "Ik ben weliswaar geen lesbische, aan drugs verslaafde fotografe, maar ik zag hoe dan ook duidelijke parallellen. De manier waarop Lucy denkt, de keuzes die ze in haar leven gemaakt heeft: het kwam me allemaal zo bekend voor. Als men mij nu vraagt wat ik gedaan heb om mij op deze rol voor te bereiden, kan ik alleen maar antwoorden: 'Niets.' Ik voelde mij zo verwant met dit materiaal dat ik alleen maar kon besluiten dat hoe minder ik deed, hoe beter het zou zijn."

Sheedy belde Lisa Cholodenko thuis op en smeekte haar of ze voor de rol van Lucy Berliner een auditie mocht doen. Toen bleek dat de debuterende cineaste, die eerder als monteuse gewerkt had bij de film To Die For van Gus Van Sant, nog nooit van Ally Sheedy had gehoord en dus ook niet door haar Brat Pack-verleden gecharmeerd of afgeschrikt werd. Wat haar wel aansprak, was het feit dat Ally zich zo sterk met het Lucy-personage identificeerde. "Het feit dat ik een dergelijke reactie kreeg van een andere artieste, van wie ik het leven helemaal niet kende, leek mij een uitstekende aanwijzing voor het universele karakter van het verhaal," aldus Cholodenko.

De rest van het verhaal is inmiddels bekend: Ally Sheedy mocht haar auditie doen, werd aanvaard en speelde het personage van Lucy Berliner op zo'n manier dat er enthousiaste recensies verschenen die het jubelend hadden over 'de geboorte van Ally Sheedy als een echte actrice'.

Bij dat alles mag uiteraard niet vergeten worden dat we hier wellicht ook getuige zijn van de geboorte van een echte cineaste. In haar debuutfilm schetst Lisa Cholodenko een scherp en gedetailleerd beeld van een artistiek milieu waarin cultureel snobisme en hautaine aanstellerij de dienst uitmaken. Tegelijk stelt ze pertinente vragen bij de ambigue uitstraling van de heroin chic-cultuur. In dat verband vertelt Cholodenko in interviews hoe zij indertijd gefascineerd werd door het feit dat de zogenaamde personal photography zo'n weerklank vond in de media en in de modewereld. Ze was namelijk net naar New York verhuisd en maakte daar kennis met het werk van fotografen als Jack Pierson, Nan Goldin en Larry Clark. Vooral Larry Clarks intussen 'klassieke' foto van een hoogzwangere vrouw die met een drugsspuit in de weer is, maakte indruk op haar, niet het minst omdat ze die foto zag hangen in "zo'n intellectuele instelling" als het Museum of Modern Art. Het was dus onder meer dit fenomeen dat zij verder wou onderzoeken via een fictief filmverhaal, namelijk hoe een vorm van 'intieme' fotografie, waarbij kunstenaars hun eigen leven en dat van hun vaak marginale vrienden als onderwerp namen, door de massamedia wordt opgepikt en uiteindelijk zelfs gebruikt wordt "om dingen te verkopen zoals eau de cologne en haute-couturekledij". In die context ontstond dus haar scenario over een gevierde fotografe die op een bepaald moment in haar leven en carrière besloten heeft niet toe te geven aan "de druk om compromissen te sluiten".

In New York is de jonge Syd (sterke rol van de jonge Australische actrice Radha Mitchell) net aan de slag gegaan bij het prestigieuze fototijdschrift Frame. Een lekkende badkuip boven het appartement waar ze met haar vriendje James woont, brengt haar in contact met Lucy Berliner (glansrol van Ally Sheedy, maar dat had u inmiddels wel al begrepen). Die kunstfotografe heeft zich jaren geleden, toen de roem blijkbaar iets te zwaar begon te wegen, plots helemaal uit de artistieke scene teruggetrokken. Ze laat zich nu door haar gefortuneerde moeder onderhouden en deelt haar flat met haar vriendin, de aan heroïne verslaafde Greta (rol van Patricia Clarkson), een Duitse actrice die nog steeds vegeteert op het feit dat ze indertijd met Fassbinder heeft gewerkt. Bij haar eerste kennismaking met de zichtbaar geïmponeerde Syd maakt Greta direct haar status duidelijk, ook al gebeurt dat via een freudiaanse verspreking. "I live for Lucy," zegt ze, om zichzelf onmiddellijk te corrigeren: "I mean: I live here with Lucy."

Syd vindt dat de getalenteerde, maar niet meer exposerende Lucy aan een comeback toe is, wat meteen haar eigen positie in de Frame-redactie, waar ze voor de koffie moet zorgen, vooruit zou helpen. Maar de aantrekkingskracht tussen de jonge, dynamische Syd en de meer ervaren, introverte Lucy, die zelf ook met een drugsverslaving kampt, blijkt niet alleen professioneel te zijn...

De lesbische liefdesgeschiedenis wordt erg openhartig, maar ook genuanceerd uitgewerkt. Als scenariste draagt Cholodenko er immers zorg voor dat haar personages de nodige ambivalentie en complexiteit bewaren: Syd is niet zomaar bezig met carrièreplanning en Lucy geilt niet zomaar op haar jonge bewonderaarster. Het leven zit namelijk iets minder eenduidig en dus boeiender in elkaar, en dat geldt ook voor deze opmerkelijke debuutfilm.

TITEL: High Art. REGIE en SCENARIO: Lisa Cholodenko. FOTOGRAFIE: Tami Reiker. MUZIEK: Shudder to Think. PRODUCTIE: Dolly Hall, Jeff Levy-Hinte en Susan A. Stover. VERTOLKING: Ally Sheedy, Radha Mitchell, Patricia Clarkson, Gabriel Mann, Bill Sage, Anh Duong, Tammy Grimes, David Thornton, e.a. VS, 1998, kleur, 101 min. Gedistribueerd door ABC.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234