Zondag 24/01/2021

De ware liefde bestaat niet, maar hou het vooral stil

Vansteenwegen:

Vandaag komt aan de KU Leuven de top van de internationale relatietherapeuten samen om het emeritaat van Alfons Vansteenwegen te vieren met een congres over het raadsel van de liefde.

door Tina De Gendt

Brussel l Weinigen hebben het, de meesten smachten er hun hele leven naar en nog anderen hebben de hoop allang opgegeven. Welke liefde is goed genoeg om een relatie in stand te houden? De liefdesdokters denken het te weten.

"Het perfecte koppel kun je slechts op twee momenten zijn", verklaart psycholoog Joseph Orathinkal (KU Leuven) de titel van het congres 'The Good Enough Couple'. "Helemaal in het begin en als je allebei dood bent. Daartussen kun je er alleen maar naar streven 'goed genoeg' te zijn."

'Het koppel dat ermee door kan', dat is tegenwoordig het streefdoel van de relatietherapeuten. De 'ware liefde' is een illusie. Een relatie is eigenlijk niet veel meer dan een samenwerkende vennootschap en overspel is schering en inslag. Toch klinken de liefdesexperts op het tweedaagse congres bijzonder optimistisch. "We hebben de liefde herontdekt."

"Tot voor kort werd in relatietherapie nooit de term 'liefde' gebruikt", vertelt dokter Jürg Willi, emeritus aan de universiteit van Zurich en een internationale legende in het vakgebied. "Therapeuten beperkten zich tot woorden als 'attachment' of 'lust', maar liefde kwam nooit ter sprake."

Eigenlijk mag dat ook niet verwonderen: niets zo onvatbaar, zo onbetrouwbaar en toch zo allesomvattend als liefde. Het proberen te beschrijven is een taak die wetenschappers tot op heden aan kunstenaars en schrijvers hebben toevertrouwd. Toch waagt dokter Willi zich aan een definitie.

De psychotherapeut onderscheidt drie basisvormen van liefde die in elke partnerrelatie tot stand komen: de partnerliefde, de erotisch-seksuele liefde en het 'verlangen naar de absolute liefde'. De vormen werken elkaar in de hand, maar kunnen ook volledig contradictorisch zijn.

De eerste is de meest rationele: binnen dat kader kan worden onderhandeld en gedacht over de toekomst, kunnen plannen gemaakt worden en regels besproken. Slechts weinigen nemen daar echter genoegen mee. Om een relatie levend te houden moet ook de tweede vorm van liefde aanwezig zijn: die van de passie en de dierlijke aantrekking. In die gedaante toont liefde zich van zijn meest egoïstische kant. De partner moet erin slagen behoeften te bevredigen door er goed uit te zien, te presteren in bed en het liefst ook zo veel mogelijk in de buurt te zijn.

In een succesvolle relatie kunnen die twee basisvormen standhouden, maar dan komt het addertje onder het gras: dat verraderlijke verlangen naar meer. "Het verlangen naar de absolute liefde komt tot stand in de fase van de eerste verliefdheid. Ze is volledig irrationeel en moet niet eens wederzijds zijn. Het is het gevoel elkaar te begrijpen zonder woorden, in elkaars ziel te kunnen kijken, alleen op de wereld te zijn. Het is geloven dat je voorbestemd was hem of haar te ontmoeten en dat niets of niemand daaraan kan raken."

Maar zoals we allemaal weten, duren mooie liedjes niet lang. "Vroeg of laat komt het eerste conflict. Dat kan iets heel banaals zijn, maar het kan ook overspel zijn of een andere vertrouwensbreuk. Op dat moment besef je dat jullie eigenlijk gewoon zijn als al de rest. Het is een vreselijke ontgoocheling die ieder koppel vroeg of laat meemaakt."

De magie is verdwenen, maar dat wil niet zeggen dat je na de teleurstelling geen liefdevolle relatie meer kunt hebben. Op dat moment val je terug op de andere twee liefdes. En die mogen dan wel wat mager lijken naast het hemelse geluk, maar voor heel wat koppels is het genoeg om door te gaan.

"Toch verdwijnt het verlangen naar de absolute liefde niet", zegt Willi. "Als men ze eens gehad heeft, blijft men proberen dat gevoel te herstellen. Zelfs als de relatie barslecht is en tegen alle advies van vrienden en familie in blijven koppels bij elkaar omdat ze geloven dat hun partner hen ooit de ware liefde, het opperste geluk, zal kunnen schenken."

En lukt het ooit? "Nee. De ware liefde bestaat niet, maar dat kun je beter niet aan de mensen zeggen. Het is goed dat ze erin blijven geloven. En als je zegt dat ze niet bestaat, geloven ze je toch niet."

Denkt professor Vansteenwegen, aan de vooravond van zijn emeritaat en zich beroepend op meer dan dertig jaar ervaring als liefdesspecialist, daar ook zo over? Hij knikt. "Maar dat wil niet zeggen dat je geen goede relatie kunt hebben. Eigenlijk kun je zelfs pas aan een relatie beginnen te bouwen na die grote ontgoocheling.

"Steeds meer zie ik paren die denken dat liefde vanzelfsprekend is, dat de relatie vanzelf wel goed komt als ze genoeg van elkaar houden. Maar liefde is niet gratis. In een relatie moet je investeren en daarbij hopen dat je ook iets terugkrijgt. Als je trouwt, doe je eigenlijk meer dan je kunt. Want je kunt niet beloven voor altijd bij iemand te zullen blijven en van iemand te houden. Niemand kan dat.

"Er zijn momenten waarop je elkaar haat en je niets meer voelt voor elkaar, maar dat is volgens mij geen reden om uit elkaar te gaan. Veel koppels denken dat als het gevoel even wegvalt, ze niets meer hebben. Maar dat is niet waar. Als de liefde weg is, heb je nog steeds elkaar en als je lang genoeg probeert, komt de liefde wel terug. En zo kun je komen tot wat ik noem een 'deugddoende betrokkenheid'. Het is geen 'absolute liefde', maar toch the next best thing."

Liefde is niet gratis: het kost moeite en tijd en je kunt maar hopen dat je iets terugkrijgt

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234