Woensdag 18/09/2019

De wansmaak van de werkelijkheid

Waarom hebben we uitgerekend in een tijd dat bijna onverteerbare mainstream de norm is, de intellectuele behoefte met de wansmaak uit het verleden te koketteren?

Hoe intiem zijn wij eigenlijk? Hoe lang kijkt u door dit kiertje nu al in mijn hoofd? Laten we zeggen dat we toch beter scoren dan de gemiddelde causeurs op treinen en trams. En wat we aan zulke wildvreemden allemaal niet vertellen. Ach, we hebben allemaal wel iets! Iets wat ons zo bezighoudt dat we bij momenten aan niets anders kunnen denken.

Ik zit de voorbije dagen met mijn rechterborst in mijn hoofd. Klinkt heel Picasso, ik weet het. Een harde erwt onder je vingers voelen, is echter nog abstracter. Klier als ik ben, komt en gaat zoiets wel vaker. Toch houdt het me bezig. Vooral door de kankerangst in de blikken van de mensen tegen wie ik het vertel. Ik verstijf niet bij het woord. Kanker is wellicht het meest democratische fenomeen dat de ronde doet. Vroeg of laat krijgen we er wellicht allemaal mee te maken. Uiteraard liever laat, tegen de tijd dat we chemo naast aderlatingen en schedelboringen eindelijk op het lijstje van de barbaarse therapieën mogen schrijven. Je moet erin geloven, dat is nu net mijn probleem. Ik ben een kankerketter. Maar genoeg over borsten en ontboezemingen, eigenlijk wou ik het met u over wansmaak hebben.

Op een afstandelijke, intellectuele manier nog wel. Zoals zaterdag op de Akapulkohappening van Pienternet in het Museum voor Fotografie in Antwerpen. Opiniemaker en filmdocent Wouter Hessels, kunstcriticus Johan Pas, veilingmeester Peter Bernaerts en, helemaal uit Nederland, smartlappenspecialist Bert Pfeiffer en cultfilmgoeroe Jan Doense waren er. Goed volk, al mocht ik zelf als wansmaakcommentator ook aantreden. Wie zei daar typecasting? Hoe dan ook, de absolute boom van de kitsch- en trashcultuur ten spijt was het publiek niet massaal op de afspraak. We hadden dan ook concurrentie van het absolute non-event dat zich op de Meir afspeelde: het aansteken van de kerstverlichting in bijzijn van Nicole & Hugo. Moderator Joël De Ceulaer deed ons echter de tribune vergeten. Op een of andere manier zorgde hij ervoor dat er zich balancerend tussen kunst en kitsch een zinnig gesprek ontwikkelde. Waarom hebben we uitgerekend in een tijd dat bijna onverteerbare mainstream de norm is, de intellectuele behoefte met de wansmaak uit het verleden te koketteren?

Waarom spitten we zo graag culturele schandvlekken boven? En vooral, waren die gekoesterde cultfenomenen in hun tijd ook al schoolvoorbeelden van slechte smaak? Daar moesten we even over nadenken. Nee, dus. Het was gewoon populair. Wie maar wilde, mocht er zelfs op neerkijken. Er werd niet moeilijk over gedaan. Een zinnig mens kon zich schaamteloos op het meer elitaire pad van de kunsten begeven. Dat was toen nog geen schande. Buiten alles waar duidelijk 'pop' voor stond, hoefde cultuur nog niet iedereen te bekoren. De absolute dictatuur van de grootste gemene deler bestond nog niet. De uitverkoop van de artistieke ziel aan de immer met plastic zak zeulende meute had zich nog niet voltrokken.

Ik kan er zelf maar beter niet over kankeren vandaag. Gewoon even zeggen dat de aanval van antropoloog en curator Joris Capenberghs op de 'participatiefixatie' zalf op een gapende wonde smeerde. Ik heb de indruk dat steeds meer stemmen ervoor pleiten om begrippen als 'select, elite, exclusief en hoogstaand' weer uit het strafrecht te halen. Luider, luider graag.

Blijft de vraag waarom we gebukt onder al dat besef 's avonds op het foute feestje toch voor het aanschijn van Elvis wilden trouwen? Waarom Jenne Decleir samen met Noémi Schosser en Deborah Ostrega vast de volgende hype hebben aangeboord met hun Burt 'What's New, Pussycat' Bacharachconcert. Daar komt ons therapeutisch overgekoesterde inner child op de koord. Nu we om onze vergrijzing tegen te gaan levenslang met die etter opgescheept zitten, houden we het koest met nostalgie naar eenvoud en geruststellende rozigheid.

Hm, bleef ik daarom zo gefascineerd kijken naar de gigaboezem in de vertoonde trailer van de 'Her Breasts Are Deadly Weapons'-cultpornofilm? Misschien de hand toch nog wat dieper in eigen boezem steken, en verder tasten naar de knobbelige wansmaak van de werkelijkheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234