Zondag 05/12/2021

De wals van de wisseling van de wacht

lBert Wagendorp is columnist van de Volkskrant en, tweewekelijks, voor De Morgen.

lDe val van Moebarak bevestigt wat altijd bevestigd moet worden: wat omhoog gaat, moet ook weer naar beneden komen. Wel jammer, vindt Wagendorp, dat het einde kwam via een droog bericht.

Er zijn maar weinig beelden fascinerender dan die van de vallende machthebber. Je ziet het aankomen, je ziet hoe de machthebber zich wanhopig vastklampt aan zijn positie, maar je weet ook dat ergens is besloten dat het voorbij is en dat het pleit is beslecht.

Macht lijkt van beton, maar blijkt uiteindelijk altijd vloeibaar als rode wijn - wanneer hij eenmaal van je weg begint te stromen is er geen houden meer aan en klampen je vingers zich vast aan niets, aan lucht en leegte.

Op 21 december 1989 stond de Roemeense dictator Ceaucescu nog op het balkon van het gebouw van het Centraal Comité om zijn volk toe te spreken in de veronderstelling dat hem niets kon gebeuren. Vier dagen later zag je hem liggen, gefusilleerd, gevallen.

Zo is de macht, een maîtresse die je verraadt, ook al heb je haar dertig jaar lang gevoed, gekoesterd en bemind; die moeiteloos een nieuwe liefde zoekt als je je zwakheden niet langer kunt verbergen en nieuwe minnaars lonken.

De macht is eeuwig, en wie haar draagt denkt ook even aan de eeuwigheid te raken. Misschien leefde Moebarak donderdag nog in die waan: dat hij, door een deel van de macht te offeren, toch nog haar geliefde mocht blijven. Tevergeefs.

Ik zie het graag, de vallende heerser. Het is een groots en heroïsch schouwspel, een van de oerverhalen van de mens. Het is troost voor de kleine man: kijk, hij waande zich ver boven mij verheven en hij zag mij niet, maar nu is hij klein, even klein en machteloos als ik. Als ik wil spuug ik hem in zijn nek, de vuile hufter. Het bevestigt wat altijd bevestigd moet worden: wat omhoog gaat, moet ook weer naar beneden komen, in een perpetuum mobile waaraan niemand zich kan onttrekken, uiteindelijk zijn we allemaal gelijk.

Eigenlijk was het jammer dat Hosni Moebarak vrijdag ongezien naar zijn buitenverblijf in Sharm-el-Sheikh kon vertrekken - het heeft toch iets onafs, als het einde van het drama komt via zo’n droog bericht. Uitgevoerd op het toneel zou het tot boegeroep leiden. Niet dat ik hem meteen ook maar ondersteboven aan een benzinestation wilde zien hangen, maar iets meer zichtbare tragedie had wel gemogen. Het genot zit ook in ordinair leedvermaak en daar heb je wel beelden voor nodig.

Het feestende Tahrirplein, dat zagen we. Mensen die hun ellende, hun woede en hun verdriet projecteerden op die ene naam en hun dromen op dat ene woord: vertrokken. Bij de BBC belden ze met een meisje op het plein, ze heette Ibrahim. Ze huilde van blijdschap, ze stamelde dat alle Egyptenaren nu voor altijd vrij zouden zijn.

“En ik zal het vertellen tegen mijn kinderen en mijn kleinkinderen, dat ik deel uitmaakte van deze revolutie en dat wij ervoor zorgden dat deze revolutie kwam.” Trots, en terecht.

Zo is de macht dan ook wel weer: zij gunt de kleine mens zo nu en dan even zijn illusies van rechtvaardigheid en gedeelde invloed. De roes van vreugde en optimisme die weer voor een tijdje de stoom van de ketel haalt.

Op tv zei iemand: het leger bezit vijftig procent van de Egyptische economie en trekt aan alle touwtjes. De schade werd te groot door alle onrust, de mensen moeten weer aan het werk en daarom besloten de generaals dat Moebarak weg moest: het werd te duur.

Oprechte vreugde en vermoeid cynisme dansten vannacht aan de oevers van de Nijl de wals van de wisseling van de wacht. Ik voelde blijdschap, maar ook mededogen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234