Vrijdag 27/01/2023

'De Walen moeten stoppen met dat zelfbeklag'

De tijd om federale oplossingen uit te dokteren voor de ziektes van de Belgische arbeidsmarkt is voorbij. 'Franstalige politici hebben twintig jaar de tijd gehad om bij te dragen aan een oplossing. Dat is niet gelukt. Het wordt tijd voor de regionalisering van het arbeidsmarktbeleid en de eventuele splitsing van de RVA', zegt Luc De Bruyckere van voedingsgroep Ter Beke.

door Johan Corthouts

Hij noemt zichzelf een van de architecten van de fusie tussen het Vlaams Economisch Verbond en de Kamers van Koophandel tot het VOKA. Bij het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) is hij vicevoorzitter en sinds enkele maanden is hij ook bestuurder bij de Union Wallonne des Entreprises (UWE), de Waalse werkgeversorganisatie. Op Luc De Bruyckere na is er geen enkele Belgische bedrijfsleider die topfuncties bekleedt in de drie belangrijkste werkgeversorganisaties van ons land. De zestigjarige topman van de voedingsgroep Ter Beke uit het Oost-Vlaamse Waarschoot is dan ook geen gewone ondernemer. Hij ziet zichzelf als bruggenbouwer tussen werkgevers onder en boven de taalgrens. "Ik wil de standpunten van de verschillende organisaties dichter bij elkaar brengen. Dat is mijn missie."

Hoe komt u aan een mandaat bij de Union Wallonne des Entreprises?

De Bruyckere: "Eric Domb, de nieuwe voorzitter van de UWE, heeft me gevraagd om in de raad van bestuur te zetelen. Als ondernemer ben ik al meer dan twintig jaar actief in Wallonië. Ter Beke is eigenaar van een fabriek in Marche-en-Famenne, een in Herstal en een fabriek in Wanze, in de buurt van Hoei."

Is er veel verschil tussen uw Waalse en uw Vlaamse werknemers?

"Op het vlak van productiviteit is er weinig verschil. Mijn werknemers in Marche-en-Famenne zijn zelfs flexibeler dan mijn Vlaamse werknemers. Ze zijn makkelijker bereid om in het weekend te komen werken. De fabriek in Wanze daarentegen zit nog stevig in de greep van het syndicalisme. Het duurt lang voor je daar met de vakbonden een akkoord hebt. Het syndicalisme is strijdbaarder.

"Het absenteïsme is bezuiden de taalgrens beduidend hoger. Waalse werknemers blijven makkelijker thuis. Ik bestrijd evenwel het cliché dat alle Walen luiaards zijn. Er is veel veranderd in het zuiden van het land. De Vlamingen zien dat te weinig. Onder meer dankzij het Marshallplan is een andersoortige mentaliteit aan het groeien."

Straks gaat u ons zeggen dat er geen nood is aan verdere stappen in de staatshervorming. Nochtans zijn die volgens uw Vlaamse voorzitter Urbain Vandeurzen (VOKA) absoluut nodig.

"Toch wel. We moeten in Vlaanderen en in Wallonië een ander beleid voeren. De problemen in de twee gewesten zijn verschillend. Wallonië kampt met een hoge jongerenwerkloosheid en in Vlaanderen is het moeilijk om ouderen nog aan het werk te houden. Je hebt een gedifferentieerd beleid nodig. Frank Vandenbroucke (sp.a) heeft dat geprobeerd als minister van Werk in de eerste regering-Verhofstadt, maar hij mocht van de PS in de paarse regering zijn werk niet voortzetten."

Uw Waalse voorzitter, Eric Domb, houdt het arbeidsmarktbeleid graag unitair.

"De Franstalige werkgevers zijn tegen de regionalisering omdat ze vrezen alleen met de PS achtergelaten te worden. De Franstalige socialisten en hun voorzitter Elio Di Rupo hebben twintig jaar de kans gehad om op het federale niveau te zorgen voor een differentiatie van het arbeidsmarktbeleid. Dat is niet gelukt. Dus wordt het tijd om het over een andere boeg te gooien."

Begrijpt u waarom uw Waalse collega's zich zo hardnekkig verzetten tegen de regionalisering?

"Neen. Als je de arbeidsmarkt op een gedifferentieerde manier kunt aansturen is dat goed voor zowel Vlaanderen als Wallonië. Ook de vakbonden zijn ronduit tegen. Nochtans kunnen vakbonden toch niet ontevreden zijn als er meer mensen aan de slag kunnen gaan? Onze werkgelegenheidsgraad moet dringend omhoog. Dat is nodig om de pensioenen en de ziekteverzekering te blijven financieren. Met een werkgelegenheidsgraad van 65 procent in Vlaanderen, 60 procent in Wallonië en 55 procent in Brussel is er nog veel werk aan de winkel. De Walen missen het zelfvertrouwen om voor zichzelf op te komen. Nochtans is dat nergens voor nodig. Ze hebben prachtige ondernemers. Kijk naar een Jean Stéphenne (de baas van Glaxo Smithkline Biologicals, JCS) of naar een bedrijf zoals IBA (deeltjesversneller, JCS)."

Als je de Vlaamse eisencahiers bekijkt, hebben de Walen misschien wel reden om bang te zijn.

"Ze zijn wantrouwig ten aanzien van de Vlamingen. Het wordt tijd dat Vlaanderen eens duidelijk zegt waar het met de staatshervorming wil eindigen. Vlaanderen heeft dat tot dusver onvoldoende uitgelegd. Eén ding is wel duidelijk: Vlamingen zijn geen separatisten. Uit een recente enquête in De Standaard en Le Soir bleek dat 93 procent van de Vlamingen tegen separatisme is. Amper 7 procent is voor de splitsing van het land. Di Rupo mag ondertussen stoppen om Vlaanderen af te schilderen als een separatistische regio. Vlamingen zijn geen separatisten. We willen wel dat de staat beter werkt en dat er een betere verdeling komt van bevoegdheden. Ik ben voor een sterk België, maar ook voor sterke gewesten. Zonder sterke gewesten heb je geen sterk België."

Vindt u de Vlaamse eisen tot regionalisering niet te radicaal?

"Er is nooit goed nagedacht over de gevolgen van de resolutie over de staatshervorming van het Vlaams Parlement. Wat blijft er straks nog over van België als je verder regionaliseert? De Belgische munt bestaat al niet meer. Ons leger kan opgaan in een Europees leger. Dus wat gebeurt er als we nieuwe bevoegdheden overhevelen naar de gewesten? We worden opgejaagd door het VB en N-VA. Yves Leterme zegt dat als N-VA 100 meter wil lopen, CD&V 15 meter meeloopt. Die overige 85 meter voeden de angst van de Walen. Het wordt tijd dat de Vlamingen klare wijn schenken en zeggen wat ze willen. Daarbuiten wacht de wereld. In tien jaar tijd is onze economie op de meeste competitiviteitsladders 20 procent achteruitgeboerd. Als die trend zich voortzet wordt België een Avondland."

Is dat de fout van een manke staatshervorming?

"Neen, maar als we competitief willen zijn moet het beleid verbeteren op het vlak van opleiding en vorming, innovatie en concurrentiekracht. We moeten competitief zijn met nieuwe producten. We moeten durven te ondernemen. Ik mis een sense of urgency. Vlaanderen in actie, het economische programma van de Vlaamse regering, is stilgevallen omwille van de verkiezingen. Zo verliezen we weer een jaar en dat kunnen we ons niet veroorloven. Als we bij de pakken blijven zitten, vinden we straks geen werknemers meer.

"In de fabriek van Ter Beke in Veurne is 40 procent van de werknemers afkomstig uit Frankrijk. Waarom werken er geen Walen? Walen zijn niet mobiel en ze spreken te weinig Nederlands. Dat is het probleem. Waalse werknemers zouden op vele plaatsen in Vlaanderen makkelijk aan de bak komen mocht hun Nederlands beter zijn. En waarom leggen we geen Waalse bussen in naar Kortrijk en Roeselare?We kunnen dat fiscaal aanmoedigen."

VOKA-voorzitter Vandeurzen dreigt ermee over tien jaar alle Vlaamse steun stop te zetten. Was dat dreigement niet ongepast?

"Het is ongepast om Wallonië af te dreigen. Dat doe je niet. Maar misschien is Vlaanderen over tien jaar niet meer in staat om solidair te zijn met Wallonië. Ik heb heel veel begrip voor alle historische verklaringen waarom Wallonië achterophinkt. Maar er is tijd genoeg geweest om dat te veranderen. Vlaanderen heeft na de Tweede Wereldoorlog ook zijn lot in eigen handen genomen en een netwerk van kmo's opgericht. Wallonië kan dat ook. Stop met zelfbeklag en neem je lot in eigen handen. We gaan u niet loslaten. Dat is mijn boodschap. Ik ben voor behoud van de solidariteit, maar onder voorwaarden. De Waalse economie wil ik helpen, maar niet de baronieën in Charleroi. En er moet een einde komen aan de oneigenlijke transferts."

Zoals?

"Zoals het oneigenlijk gebruik van de werkloosheid. Dat moet beperkt worden in de tijd. Het kan toch niet dat generaties zich installeren in de werkloosheid. Het kan toch niet dat langdurig werklozen 's ochtends niet meer in staat zijn om uit hun bed te komen. Het is pas zeer recentelijk dat er onder Vlaamse druk op dat terrein schoorvoetend wat beweegt. Waalse werklozen krijgen tegenwoordig sancties. Maar zes maanden geleden waren er welgeteld twee Waalse werklozen gesanctioneerd en dat na acht jaar van paars beleid."

Wat moet er precies worden geregionaliseerd?

"Behalve de activering, de opleiding, de begeleiding en de sanctionering van werklozen moeten de gewesten ook fiscale maatregelen kunnen nemen. Vlaanderen moet er zijn ouderen mee aan de slag krijgen en Wallonië moet fiscale maatregelen kunnen treffen tegen de jeugdwerkloosheid."

Wordt alles dan niet complexer?

"Worden de zaken complexer door het beleid eenvoudiger te maken? Vandaag werk je op twee niveaus. Het kost ons maanden om vanzelfsprekende beslissingen te nemen. Ik weet wel dat dit pleidooi me niet in dank wordt afgenomen door het VBO. Ik ben een sterke supporter van de opvattingen van Frank Vandenbroucke, een zeer wijs man. Als hij zegt: 'Regionaliseer en splits de RVA', bewijs me dan dat het anders kan."

Wat met de sociale zekerheid? Ook splitsen?

"De opvattingen tussen Vlaanderen en Wallonië over de gezondheidszorg zijn verschillend. Vlaanderen legt de nadruk op preventie. In Wallonië stappen de mensen sneller naar de specialist. Moet je daarvoor splitsen? Ik betwijfel het."

En de werkloosheidsuitkeringen?

"Als je consequent bent, moet je die materie regionaliseren. Maar het eerste wat je met die uitkeringen moet doen is ze in de tijd beperken. Probleemgevallen horen thuis in andere takken van de sociale zekerheid. En haal de werkloosheidsuitkeringen uit handen van de vakbonden. België is het enige land waar de vakbonden instaan voor de uitkeringen."

En de loonnorm? Waals of Vlaams?

"Wallonië zou competitiever worden mocht het lagere lonen betalen. En omgekeerd, dreigen de lonen hoger uit te vallen in Vlaanderen als er een aparte Vlaamse loonnorm wordt bepaald. Ik hou de loonnorm het liefst federaal."

U mist een sense of urgency. Wat moet er hoogdringend gebeuren?

"De werkgelegenheidsgraad moet omhoog. De Nationale Bank zegt dat voor onze arbeidsmarkt een tekort van 350.000 mensen dreigt. Om dat tekort op te vullen moeten we meer 50-plussers aan het werk houden en meer allochtonen aan het werk zetten, onder meer via een gericht migratiebeleid. Opleiding moet meer gefocust zijn op werk. Vooral in Wallonië moet het onderwijs sterk verbeteren. En de werkloosheidsvallen moeten worden weggewerkt. Vele vrouwen stappen nu niet in een job omdat werken na aftrek van transport en kinderopvang niet meer loont. Een nieuwe lastenverlaging is ook nodig om kenniswerkers hier te houden of naar hier te halen. In plaats van subsidies voor onderzoek en ontwikkeling kun je bedrijven beter fiscale kortingen geven voor de nieuwe producten die ze op de markt brengen. Flanders Investment and Trade mag een tandje bijsteken om meer greenfield investeringen (een volledig nieuwe investering, JCS) binnen te halen."

Hoe los je het probleem van de werkloosheidsval op?

"CD&V praat over het optrekken van de belastingvrije som. Open Vld stelt een nieuwe loonlastenverlaging voor en sp.a kiest voor activering van de werklozen. Ik weet niet of er hiervoor allemaal geld is, maar als je de werkloosheidsval wilt oplossen, moet je de loonkost verder verlagen. Daar mag veel geld naartoe gaan. Meer mensen die werken betekenen ook meer geld voor het sociale systeem."

U betreurt dat Vlaanderen in actie is stilgevallen omwille van de verkiezingen. Zijn er te veel verkiezingen?

"Ja, laat de regionale en federale verkiezingen opnieuw samenvallen en laat politici kiezen voor het federale of het regionale niveau. Nu is dat allemaal onduidelijk. Minder verkiezingen zijn ook beter voor het bedrijfsleven. Telkens als er verkiezingen zijn valt het werk stil. Ze staan goed beleid in de weg. In Vlaanderen spreekt men vandaag over een regering van voorzichtige zaken. Eigenlijk is dat een regering van lopende zaken zoals op federaal niveau. Dat is jammer. We hebben geen tijd te verliezen. De voorbije jaren is onze concurrentiekracht met 20 procent verslechterd. Als we niet oppassen bedraagt onze achterstand binnenkort 40 procent. De competitie ligt buiten België. Vlaanderen en Wallonië zijn elkaars bondgenoot, elkaars partner en elkaars klant. Laten we onze energie steken in het verbeteren van onze export en in het investeren in het buitenland. Daar worden we samen sterker van."

Wat met Brussel?

"(lacht) Brussel is zo ingewikkeld dat ik premier van België zou moeten zijn om dat probleem op te lossen."

Waar wacht u op? Hebt u al een partij?

"De onafhankelijken. Als bedrijfsleider moet je je altijd onafhankelijk opstellen."

Luc De Bruyckere:

Het absenteïsme is bezuiden de taalgrens beduidend hoger, maar toch bestrijd ik het cliché dat alle Walen luiaards zijn

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234