Donderdag 01/10/2020

De wachtkamer van het verlangen

De Iraakse theatermaker Mokhallad Rasem maakt er een punt van 'zijn' Toneelhuis minder wit te kleuren. Voor Wachten vroeg hij vier bevriende kunstenaars van diverse origine om zich te laten inspireren door Becketts Wachten op Godot. Hun interpretaties zijn gevoelig persoonlijk en tegelijk oeruniverseel.

De dramaturgische uitwerking van de vijf adaptaties, die door Rasem absurdistisch aan elkaar worden gemonteerd tot één voorstelling, mag dan nog niet helemaal op punt staan, de verhalen die je tijdens dit one night festival te horen krijgt, komen recht uit de buik. Stuk voor stuk lezen de verschillende makers Godot in het licht van hun persoonlijke geschiedenis en plaatsen ze hem met beide voeten in het hier en nu. Zo vertelt de Servische performer Kristian Al Droubi met een vervreemdende directheid hoe hij als levend standbeeld - muisstil wachtend in een schuilkelder tijdens de bombardementen in Belgrado - de oorlog overleefde.

Yousif Abbas, een acteur en schrijver die het woelige Bagdad inruilde voor Rotterdam, pakt het abstracter aan. In het woordeloze Prozac voert hij drie personages op. Een bruid wacht op haar bruidegom, een gelovige zoekt krampachtig naar een goddelijk teken, een waanzinnige met allures van de Jolly Joker hoopt op genezing. Maar die verlossing komt er niet. Een onder zand bedolven tapijt en indringende soundtrack waarin het gekrijs van meeuwen vervloeit in beangstigend vrouwengegil evoceren het trauma van de oorlog in Irak die het wachten van deze mensen onvervulbaar heeft getekend. Hun expressionistische doodsgrimassen en verkrampte lichaamstaal kruipen diep onder je vel.

Met een kwajongensachtige ironie neemt de Genkse RITS-alumnus Gökhan Shapolski Girginol het verhaal van een bedelaar als uitgangspunt om het te hebben over werkloosheid. "Papa zoekt werk", lezen we op de tentjes waarin het leven van deze betogers zwervensklaar opgeplooid zit. "Ik ben geen liefdeslied, maar een nummer", zingt zijn bloedbroeder. Hun remedie is die van onstuimig verzet tegen de gevestigde orde, net zoals die van de protesterende jongeren in menige grootstad. Want vanzelfsprekend gaat het niet alleen om een migrantenproblematiek. Opnieuw zien we hier een maker die zijn culturele erfenis tracht te verzoenen met de hybride, onzekere samenleving waar hij deel van uitmaakt en die de theaterzaal als (utopische) dwarsdoorsnede vanuit dat persoonlijk perspectief aanspreekt. In het Frans, Turks of Nederlands. Becketts talige nihilisme maakt hier plaats voor een geloof in de kracht van communicatie en gedeelde verstaanbaarheid.

Asielzoekers

Dat geldt eveneens voor Rasems bijdrage. Op zijn beurt duikt hij in de Antwerpse metropool, op zoek naar wat wachten betekent voor haar inwoners. En die laat hij spreken in hun eigen taal. Van romantisch wachten op die ene, tot zuchtend wachten op de tram en onmenselijk wachten op papieren, een plek om thuis te komen. Zoals moderne incarnaties van Vladimir en Estragon zweven de getuigenissen van de asielzoekers, tactiel geprojecteerd op rafelige, linnen doeken, tussen absolute moedeloosheid en niet-aflatende hoop.

Ook Lotte van den Berg verkent sinds jaar en dag de publieke ruimte in haar werk. Sinds ze de deuren van het Toneelhuis achter zich dicht trok en in Dordrecht haar eigen gezelschap Omsk leidt, verkent ze die fascinatie steeds vaker in film. In Een oefening tot sterven zien we een man kijken naar een jonge vrouw die in een grauwe parkeergarage een doodsstrijd voert. Het wordt een oefening in empathie, die het publiek met een verstild gebaar aanspreekt als toeschouwer in het theater én als mens die in de wereld staat. Hoe verhouden we ons tot de ander die ons confronteert met onze eigen kwetsbaarheid (lees: sterfelijkheid)? Rasem en co. slagen er elk op hun manier in om onze blik op dat punt te verruimen. Leven, dat is samen wachten op de dood, vooruit gestuwd door ieders zoektocht naar zijn Godot.

Mokhallad Rasem & co., Wachten, gezien op 8/6 in het Toneelhuis, Antwerpen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234