Dinsdag 21/01/2020

De waarheid over de islam en vrouwen

Wat mij verontrust, is dat invloedrijke intellectuele en gepolitiseerde moslimvrouwen overal ter wereld het zwijgen wordt opgelegd. Vanaf het moment dat de invloed van de Iraanse revolutie zich verspreidde over de buurlanden zag men de situatie van de moslimvrouwen alleen maar slechter worden. Ooit is het anders geweest, aldus Yasmin Alibhai-Brown.

Wat vervelend. Toen ik onlangs naar het BBC Radio 4-programma Today luisterde, hoorde ik in een discussie botweg verklaren dat de terroristen hun aanslagen in Amerika gepleegd hadden, omdat zij 'de bevrijding van de vrouwen' verachten. De moslimschrijfster Harifiyah Haleem verklaarde zich niet akkoord met die uitspraak. Volgens haar heeft de vrouw in de islamwereld echt wel veel rechten en om die bewering kracht bij te zetten, citeerde zij één of ander pareltje uit het werk van wijlen de puritein ayatollah Khomeini.

Pardon? Waarom zou ik mij ook maar een seconde druk maken over wat Khomeini gezegd heeft? De man was weliswaar een scherpzinnig politicus, die maar al te goed wist hoe hij zijn bevolking moest manipuleren. Maar ik verafschuw wat hij vrouwen aandeed, vooral gestudeerde vrouwen die weigerden om te buigen voor de strenge, kleurloze, controlerende en vreugdeloze islam die hij propageerde. Sommige van de intellectuele vrouwen in Iran werden gefolterd, soms zelfs gedood. De briljante Iraanse kinderpsychiater Homa Darabi verbrandde zichzelf in het openbaar, omdat zij weigerde om zich naar de draconische kledingvoorschriften te plooien: vrouwen moesten zich in het openbaar immers zedig bedekken.

Britse moslims en hun organisaties haten het wanneer die voorbeelden van vrouwvijandigheid ter sprake worden gebracht. Zij willen het debat beperkt houden tot het groeiende aantal voorbeelden van islamofobie. Andere geloofsverdedigers, zoals Haleem, beperken zich tot de idealen en willen bewijzen dat de islam een godsdienst is die vrouwen beschermt en vooruithelpt.

Vrouwen zoals Haleem willen hun kennis niet aanwenden om seksistisch gedrag te veranderen; zij willen veeleer wegmoffelen wat vrouwen in de moslimgemeenschap echt voelen.

Ik zit echt niet te wachten op iemand die mij komt verklaren wat de koran nu precies over vrouwen te vertellen heeft; waar ik wel op wacht is op een dialoog over wat we kunnen doen om al die gruwelijkheden tegen moslimmeisjes en -vrouwen te stoppen.

Het onderdrukken van vrouwen blijft natuurlijk niet beperkt tot de moslimwereld. Toch hebben we wel de verantwoordelijkheid om eerst onze eigen stoep schoon te vegen en om iedereen de volledige waarheid te vertellen.

Dat betekent absoluut niet dat ik behoor tot al diegenen die deze week een eigen jihad begonnen zijn tegen de islam en andere godsdiensten die nooit gezwicht zijn voor de waarden van na de Verlichting. Wie zoiets doet, maakt zich schuldig aan een andere vorm van fanatisme.

Sommige liberale principes, zoals gelijkheid en respect voor het individu, behoren nu eenmaal tot universele mensenrechtencultuur. Maar de westerse levensstijl, die tegenwoordig zo hedonistisch en narcistisch is, heeft wel voor nieuwe problemen gezorgd.

Het is niet meer dan normaal dat al wie zich die levensstijl nog niet echt heeft toegeëigend met vragen blijft zitten. Zo mogen ook over vrouwenrechten vragen worden gesteld. Maar geen excuses meer, alstublieft.

Jonge moslimvrouwen plegen in Groot-Brittannië vaker zelfmoord dan blanke vrouwen. Op de brandwondenafdeling van de meeste grote ziekenhuizen zouden ze daar boeiende verhalen over kunnen vertellen. De stilte is echter verpletterend, iedereen zwijgt, en niemand vertelt hoeveel vrouwen in die ziekenhuisbedden belanden.

Begin september somde de website van Riffat Hassan - een brave moslimacademica uit Pakistan en een activiste voor moslimvrouwenrechten - een litanie van gruweldaden tegen vrouwen op. Eén van die gruwelverhalen ging over Shafugata Bibi, moeder van twee kinderen. Zij werd gedood door haar vader, haar echtgenoot en haar ooms, omdat ze een echtscheiding wilde. In Islamabad werden zeventig gevallen van incest weggemoffeld, verscheidene slachtoffers van verkrachting werden 'gestraft': Naziram Bibi, een moeder van zeven kinderen werd vermoord omdat ze zich oneervol gedragen had; een twintig dagen oude baby Alia en de peuters Mehwish en Sahnish werden door een vader, die alleen zoons wilde, gewoonweg doodgeschoten.

Ook in Groot-Brittannië spelen zich gezinsdrama's af, dat is het punt niet. Waar het om gaat, is dat islamwaarden vaak als excuses voor dat soort gruweldaden worden gebruikt. De moslimvrouwen in de arme, landelijke en vaak ongeletterde regio's over ter wereld zijn er natuurlijk het slechtst aan toe. Toch is ook de situatie van moslimvrouwen uit de middenklasse, zelfs in niet zo arme landen, in veel gevallen niet veel beter.

Vaak is het een enorm privilege om als vrouwelijke moslim en behorend tot de middenklasse geboren te worden. Je krijgt bijvoorbeeld respect en steun van je familie. In Pakistan, Bangladesh en Indonesië werden vrouwelijke leiders verkozen die niet eerst moesten bewijzen dat ze koekjes konden bakken ( Hillary Clinton moest dit wel doen toen haar imago 'te politiek' was). Shagufta Yaqub, de jonge hoofdredactrice van het tijdschrift voor Britse moslims, is een prachtig rolmodel, alleen al vanwege haar intelligentie. De Bollywood -actrice, activiste en politica Shabana Azmi blijft zich hardnekkig inzetten voor de dakloze vrouwen en hun rechten. Asma Jehangir en Hina Jilani, allebei gerespecteerde advocates en internationale autoriteiten op het gebied van mensenrechten, riskeren in Pakistan dagelijks hun leven. Omdat ze opkomen voor vrouwen, worden ze regelmatig met de dood bedreigd. In Kaboel waren er ooit ontwikkelde en militant onafhankelijke vrouwen. Vaak sluiten ze zich nu aan bij verzetsgroepen. Ironisch genoeg worden ze vaak beschermd door de sluiers die ze verplicht moeten dragen.

Wat mij verontrust, is dat al die invloedrijke intellectuele en gepolitiseerde moslimvrouwen nu, overal ter wereld, het zwijgen wordt opgelegd. Vanaf het moment dat de invloed van de Iraanse revolutie zich verspreidde over de buurlanden zag men de situatie van de moslimvrouwen alleen maar slechter worden. Overal moesten vrouwen bewijzen dat ze echte moslims waren door hun onafhankelijkheid en hun ambities op te geven: kortom alles wat hun moeders als verworven rechten hadden beschouwd. Dat feit is in het Westen al te weinig bekend.

In de eerste helft van de twintigste eeuw stonden in de meeste moslimlanden islam en modernisme elkaar niet in de weg. In steden als Bagdad, Amman en Teheran bloeiden kunstuitingen als het surrealisme, het kubisme en het abstracte expressionisme.

Een echt geloof moet zich immers niet laten afschrikken door nieuwe vormen van technologie of ideeën. In al te veel moslimlanden is de paniek groot en worden essentiële basisprincipes daardoor vaak op groteske manier verloochend. De Marokkaanse schrijfster Fatima Mernissi schrijft in haar boek Women's Rebellion and Islamic Memory: "Al die religies uit de jaren negentig die op terrorisme gebaseerd zijn, zijn gekwelde antwoorden van verminkte moslimgemeenschappen waar men de progressieve krachten uitgeroeid heeft. Waarom is de Arabische wereld zo vrouwvijandig ? Waarom wil men ons vernederen ondanks onze inspanningen om ons te ontwikkelen en productief te zijn?"

Mernissi en haar geestesgenoten worden door bepaalde moslims zelfs als 'verraders' beschouwd. Maar we geven de strijd niet op, omdat we niet kunnen berusten in de fysieke en emotionele hel van onze zusters, die branden en sterven of opgesloten zitten, zonder dat hun stem gehoord wordt, in naam van een van de grootste godsdiensten ter wereld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234