Zaterdag 28/03/2020

De waarheid achter de wapeninspecties

Terzake onthult vanavond en morgen, in Panorama, de ontluisterende geschiedenis van de wapeninspecties in Irak. Een van de inspecteurs van de eerste inspectieronde pakt uit met een nieuw verhaal tijdens een reconstructie van de eerste wapencontroles door Unscom-topmedewerkers.

Terwijl momenteel het wapeninspectieteam Unmovic aan het werk is in Irak, blikt Terzake terug op de vorige inspectieronde van Unscom tussen 1991 en 1998. Dat die vastliep was volgens het Westen te wijten aan de tegenwerking van Irak. Maar een van de hoofdinspecteurs van toen, de Amerikaan Scott Ritter, zegt dat het conflict werd uitgelokt en praat over de bemoeienis van de internationale politiek en de Amerikaanse CIA.

Uit frustratie met de officiële lezing van de mislukte inspectieronde heeft Ritter een gedetailleerd verslag gemaakt over de gebeurtenissen tijdens zijn Unscom-jaren. Hij werd daarbij geholpen door enkele topmedewerkers van het team, onder meer grote baas Rolf Ekéus.

Uit het verslag blijkt dat hoe langer het team aan het werk is in Irak, hoe meer tegenwind het ervaart van niet alleen de Irakezen, maar ook van de internationale politiek. Als Unscom bijvoorbeeld tot de conclusie komt dat de meeste wapens van Saddam vernietigd zijn, weigert de CIA dat te aanvaarden. De wapeninspecteurs worden bijgevolg gedwongen verder te zoeken naar wapens, hoewel ze ervan overtuigd zijn dat die niet meer gevonden kunnen worden.

In 1997 geeft de Zweedse diplomaat Ekéus er de brui aan. Even later volgt Ritter zijn voorbeeld, omdat hij onder druk wordt gezet om aan te sturen op een conflict met Irak. Ritter concludeert dat de inspecteurs de speelbal zijn van landen als de Verenigde Staten, Frankrijk en Israël, en de bondgenoten van Irak. Bovendien was de Unscom tijdens de hele operatie afhankelijk van de inlichtingen die ze kon krijgen van de westerse geheimen diensten, en dan vooral van de CIA. "Niet de VN maar de VS hadden de touwtjes in handen", besluit Ritter.

De Australiër Richard Butler neemt daarna de taak van de opgestapte wapeninspecteurs over, maar zonder succes. Zelfs zonder te wachten op het eindrapport van Unscom lanceren de VS en Groot-Brittannië in 1998 het offensief Desert Fox. Daarop stuurt Irak alle inspecteurs het land uit. De reportage van Ritter roept vragen op bij de huidige inspectieronde van de VN. Zullen de inspecteurs van Unmovic meer kunnen realiseren? En zal het team onder leiding van de Zweed Hans Blix wel onafhankelijk en objectief kunnen werken?

Voordat de reportage vanavond uitgezonden wordt, zit de Antwerpse politiecommissaris Luc Lamine in de TerZake-studio om uit te leggen hoe het nu verder moet tussen de Antwerpse politie en de allochtone jongeren. (EB / KDM)

Terzake, Canvas vanavond en morgen 20.00

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234