Maandag 01/03/2021

De vulkaan ontwaakt uit diepe slaap

Zondag 4 oktober, Rome. Francesco Totti en de zijnen komen tegen het Napels van Roberto Donadoni op achterstand. Het rommelt achterin bij AS Roma. Napoli lijkt af te stevenen op een gevleide overwinning, tot het Romeinse clubicoon Totti zijn duivels alsnog ontbindt en met twee doelpunten het vel redt van de Giallorossi. Het vel van Napolicoach Donadoni is op dat ogenblik al verkocht. De elegante grijsaard krabt in zijn uitgedunde haardos en beseft dat zijn verhaal eindigt in het Stadio Olympico. Verliezen is geen schande, maar is dat wel als de tegenstrever AS Roma heet. 7 punten uit 7 wedstrijden is pover, te pover voor de lichtblauwe garde. Napolivoorzitter Aurelio De Laurentiis grijpt in en zet de Italiaanse ex-bondscoach op de keien: “Jij moet nog veel leren.”Afgezien van zijn trainerscapaciteiten was Donadoni een miscasting bij de Partenopei. De zakelijke, rustige, bijna onderkoelde Donadoni in de hoofdstad van het gesticuleren, waar corruptie haast legaal lijkt en brulboeien het hoge woord voeren. Twee dagen later neemt Walter Mazzarri, ex-Sampdoria, het roer over. Napoli vaart sindsdien een andere koers, op en naast het veld. De trainingen, de medische controle, de keepersbegeleiding, de tactiek, de voeding, Mazzarri zet de zuiderse furie naar zijn hand en haalt enkele ‘vergeten’ spelers vanonder het stof. Met succes. Eerst gaat Bologna voor de bijl, daarna wordt Fiorentina in eigen huis koud gepakt om vervolgens ploeg-in-vorm AC Milan op een gelijkspel te houden. De tifosi worden wild. Mazzarri briest, lacht, schreeuwt, moedigt aan. De stijlbreuk met Donadoni kan amper groter. In drie weken tijd van een stelletje ongeïnspireerde individuen naar een hecht blok, knap.

La Malavita

Vorig weekend is Mazzarri erin geslaagd om zich na amper één maand al onsterfelijk te maken in Napels. Voor het eerst in 21 jaar grepen de Napolitanen de drie punten op het veld van eeuwige vijand Juventus. Aan de koffie stonden de elf van Mazzarri nog 2-0 in het krijt, maar de Slowaak Hamsik en de Argentijn Datolo kregen de Oude Dame alsnog op de knieën. 2-3, 10 op 12 en een plotse zesde stek in de klassering. Bij terugkomst in Napels stonden 1.500 supporters hun helden op te wachten op de luchthaven. Dat was niet meer voorgevallen sinds het gouden tijdperk van Maradona en Careca.Voor het arme Napels is voetbal godsdienst. Wie er rondloopt in het labyrint aan smalle steegjes zal niet alleen ondergoed boven zijn hoofd zien hangen, maar ook talloze Mariabeelden en bidprentjes van de lokale patroonheilige San Gennaro, maar evengoed van die andere ‘heilige’, Maradona. Nergens is ‘La Domenica’ belangrijker dan in hellegat Napels. ’s Morgens naar de kerk, ’s namiddags naar het stadio San Paolo. Voetbal staat zelfs boven de vrouw, althans in het clublied van Napoli. “Waarom laat je me iedere zondag alleen? Omdat ik meer van Napoli hou dan van jou.” Het lied wordt wekelijks tientallen keren uit volle borst gezongen.Toen de zuiderse grootheid in augustus 2004 bankroet werd verklaard en in handen viel van huidig voorzitter De Laurentiis, zakte de club naar de Italiaanse derde klasse, maar lokte Napoli wekelijks nog ruim 50.000 toeschouwers. De Laurentiis, een filmproducent bij wie het voetbalverstand weliswaar ontbreekt, slaagde er in om de club opnieuw financieel gezond te maken. ‘Società Sportiva Calcio Napoli’ werd een commercieel aantrekkelijk product voor sponsors.Toch roept het transferbeleid veel vragen op. Pierpaolo Marino, die tot voor kort technisch directeur was bij de Azzurri, trok de afgelopen vijf jaar 77 spelers aan. Slechts één daarvan (!), Györgi Garics, werd ooit rechtstreeks verkocht aan een andere club, in casu Atalanta. Al de rest werd ofwel uitgeleend, ingeruild voor een andere speler of was gewoon einde contract.In het seizoen 2005/2006 kroonde Napoli zich tot kampioen in de Serie C, onder leiding van Edy Reja. Ook het jaar nadien werd succesvol afgesloten met de promotie naar eerste klasse. De titel ging dat jaar naar het door corruptie geplaagde Juventus, voor Napoli en Genoa. De Italiaanse pers sprak in lyrische termen over de promotie van het illustere trio, toen goed voor 38 scudetti en 175 seizoenen in de hoogste afdeling.De voorlaatste competitiewedstrijd in de Serie B, tegen Lecce, zaten zo’n drie uur voor aanvang voor de wedstrijd al ruim 30.000 Napolitaanse tifosi van de Curva B, het deel van de tribune achter het zuidelijk gelegen doel, als gek te zingen, te eten, te drinken, te hopen op promotie. Nog voor aanvang van de mogelijk beslissende wedstrijd rolden al tranen over de wangen van altijd stoere Napolitanen. “Dit mag niet meer mislopen. Roma en Milan, wees bang, wij komen eraan.” Vicenzo Busiello, leider van de beruchte Curva B-tifosi, was net ontslagen uit de gevangenis en deelde witte en blauwe T-shirts uit in het stadion om een enorme tifo te vormen. Net voor de aftrap verscheen ‘TI AMO’, in de tribune, vijf minuten later stond het 1-0, een week later zat Napoli terug in de Serie A.

Zware erfenis

Edy Reja was er in geslaagd om dé voetbaltrots van de Mezzogiorno weer onder de grote mensen te brengen. Revanchistisch, overenthousiast maar tegelijk ook vastberaden om er stand te houden.Voetbal is voor Napels meer dan sport, het is de hang naar waardering. Al jaren gaat landelijk Zuid-Italië gebukt onder de noordelijke suprematie. Zowel op het veld, als in de boekhouding. Het geïndustrialiseerde noorden tegen het landelijke zuiden, met daar tussenin Rome, dat kenmerken van beide streken incorporeert. Dat de noord-zuidgrens in Rome wordt getrokken, is niet louter arbitrair, maar gaat onder meer terug tot een beslissing van de centrale overheid in 1950.De Italiaanse regering wilde met de oprichting van ‘La Cassa per il Mezzogiorno’ instaan voor de industrialisatie van het zuiden. De welvaartskloof met het noorden moest dringend gedicht worden. Helaas, het geld bleef aan maffiose handen kleven. De kloof werd een krater, ook op maatschappelijk vlak. De industrialisering liep voor geen meter en hoongelach weerklonk uit het rijke noorden, waar clubs geruggensteund werden, sommige nog altijd, door economische grootmachten. Denk aan de autokoning Agnelli in Turijn en bouwheer Berlusconi in Milaan. Ginds wordt de geldkraan nooit dichtgedraaid, of toch zelden. Winst maken is het hoogste doel, kapitalisme op en naast het veld. Een economische logica zoals die in de rest van West-Europa.Zuid-Italië kent termen als kostenreductie, progressie en winstmaximalisatie niet. Persoonlijk contact staat er bovenaan. Een koffie drinken aan de bar om tegen ’s voormiddags al aan de siësta te beginnen. Dolce far niente, desnoods uit noodzaak in een gebied waar de werkloosheid gelijke tred houdt met de criminaliteit. De Mezzogiorno leunt qua mentaliteit dichter aan bij Noord-Afrika dan bij West-Europa.Eén man slaagde er in zijn eentje in om weerwerk te bieden tegen de dikke portemonnees uit het Noorden en Napels terug op de kaart te zetten. Diego Maradona, de meest verafgode speler op deze aardkloot. In Napels, maar ook in Buenos Aires, zustersteden, met een hang naar erkenning en een drang naar rebellie. De grillige Argentijn was de exponent van ‘MaGiCa’, het beruchte middenveld van de Azzurri met Giordano en Careca dat Napels twee titels schonk (’87 en ’90), één Italiaanse beker (’87), één UEFA-Cup (in ‘89) en een herwonnen eergevoel.Napoli groeide onder Maradona uit van een middenmoter tot een haast oninneembare vesting. Tussen ’84 en ’90 eindigde de club achtereenvolgens 8ste, 3de, 1ste, 2de, 2de en 1ste. Onwaarschijnlijk. Na de eerste scudetto kreeg het kerkhof van Napels volgende leuze opgespoten: ‘Non sapete che vi siete persi’, Jullie weten niet wat jullie gemist hebben.Het vuur van de Vesuvius zette Pluisje in brand. Zijn karakter en rusteloosheid pasten naadloos bij de Vurige Stede aan de baai van Napels. ’s Werelds beste voetballer wás Napoli en gedroeg zich daar ook naar. Maradona nam evenwel ook de donkere kanten van de stad over, de maffia.Al gauw viel hij, en met hem andere spelers van de gouden generatie van de jaren tachtig, in handen van de Giuliano-clan. Berucht om hun tentakels binnen de camorra heersten de Giuliano’s in het centrum van de stad, in Forcella. Maradona zag in de camorra een soort revolutionaire garde, volgelingen van Che Guevara die het opnamen tegen de gevestigde machten. De camorristi van hun kant zagen in El Diego een statussymbool, een pronkstuk zonder weerga. Een foto met God was voor de clan meer waard dan een drugsdeal met een stelletje Colombianen. Door overmatig druggebruik, daarin ‘gesteund’ door de Giuliano’s, verloor Maradona echter greep op de werkelijkheid. Pluisje was een graag geziene gast op drugsparty’s. Hij leefde snel, maar werd ook snel geleefd.De vedette heeft overigens altijd ontkend ook maar iéts te weten van Boss Carmine Giuliano’s maffiose praktijken. “Dat de camorra in de stad bestond, zal ik niet ontkennen. Maar dat ik zaken met hen (de Giuliano’s) zou hebben gedaan, is helemaal niet waar: ze hebben me nooit onder druk gezet. (...) Mijn relatie met hen ging niet verder dan een bezoek aan een fanclub of een horloge als geschenk. Ik maakte ongelooflijke dingen mee. Ik kreeg bijvoorbeeld de allereerste Volvo 900 in heel Italië... En ik vroeg steeds: ‘Maar wat moet ik doen?’ En dan zeiden ze: ‘Niets, een foto laten maken’, zo staat te lezen in zijn biografie Ik ben El Diego. De foto van Maradona in de met bladgoud bedekte badkuip op de luxejacht van Carmine Giuliano na de eerste scudettowinst in ’87 ging in die tijd de wereld rond. Maradona, én Napoli, zullen er nooit in slagen om het camorra-etiket van zich af te schudden.

Verplicht verlies

Er zal ook altijd een waas van corruptie hangen rond Napels, ongeacht het tijdsmoment. In 2000 deed Guglielmo Giuliano van de gelijknamige clan als pentito, overloper, een boekje open tegen de Italiaanse politie over voetbalfraude in de voorbije twee decennia. De ex-boss speelde speurders belangrijke info toe en gaf namen vrij van spelers die gedwongen werden om niét te scoren voor Napoli eind jaren tachtig, om zo grote sommen geld op te strijken in de wedkantoren. Op het lijstje met namen van Giuliano stond ook die van Maradona. Napoli liet de titel zowel in ’87/’88 als het jaar nadien op vreemde wijze ontglippen.Ook nu slaagt Napoli er niet in om het juk van de camorra van zich af te schudden. Volgens Roberto Maroni, Italiaans minister van Binnenlandse Zaken, speelt de camorra een rol in het voetbalgeweld dat Italië steeds vaker treft. De openingsspeeldag van vorig jaar, tussen AS Roma en Napoli, werd ontsierd door een massale vechtpartij. Honderden supporters richtten toen een ware ravage aan waarbij vier gewonden vielen. Van de 3.096 Napolitanen die een ticket kochten voor de partij, stonden er 27 te boek als camorristi.Van geweld is nu weinig sprake in het stadio San Paolo. Goede resultaten, goede manieren. Dat bewees ook de overval op topspeler Marek Hamsik. Een Rolexhorloge van goed 25.000 euro werd enkele maanden geleden ontvreemd maar twee weken later vriendelijk teruggegeven door de tifosi. De supporters gaven eerder ook al de gestolen BMW van spits Andrea Russotto terug. Hamsik heeft de tifosi intussen op gepaste wijze bedankt voor hun goede daad. Hij prikte vorige zaterdag de 2-3 tegen de touwen in Turijn. Napoli herleeft en droomt, voorbarig, van een nieuwe scudetto, 22 jaar na de eerste. Et basta.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234