Donderdag 06/08/2020

Achtergrond

De VS zijn ziek, en niet alleen in Ferguson

Beeld REUTERS

De statistieken over rassendiscriminatie die na de Ferguson-zaak naar boven komen, geven een ontnuchterende kijk op de Amerikaanse samenleving. Vijftig jaar na de historische 'Civil Rights Act' lijkt het leven van een zwarte nog steeds minder waard als dat van een blanke.

De Ferguson-zaak beheerste deze week het wereldnieuws. De feiten zijn ondertussen alom bekend. Darren Wilson, de blanke agent die in augustus de ongewapende Afro-Amerikaan Michael Brown doodschoot hoeft zich niet voor een rechter te verantwoorden. Een grand jury waarvan negen van de twaalf leden blank waren, weigerde de zaak over te maken aan een echte rechtbank omdat er onvoldoende elementen zouden zijn om van een echte misdaad te spreken.

De uitspraak zorgde voor verontwaardiging en leidde in verschillende Amerikaanse steden tot protesten die soms gewelddadig waren.

Een dode zwarte jongeling, een blanke agent die zich niet eens voor een rechter moet verantwoorden; alleen al de basisfeiten, doen vragen rijzen over de staat waarin Amerika zich bevindt. Ook enkele achtergrondelementen van de Ferguson-zaak zijn moeilijk te plaatsen. Een van de meest vreemde aspecten is dat openbaar aanklager Robert McCulloch, die het dossier in grote mate kon sturen, de zoon is van een agent die door een zwarte vermoord werd. Ook McCullochs moeder, zijn broer en enkele van zijn neven dienen in de politiemacht. In principe beschermt een rechtsstaat zo iemand tegen zichzelf. Niet zo in Missouri waar McCullochs positie nooit in het gedrang is gekomen. De kans dat de rechtsgang in de Brown-zaak de raciale spanningen zou verkleinen, werd daardoor nihil.

Beeld REUTERS

Zwart leven minder waard

Evenzeer confronterend waren de discriminatiestatistieken die deze week in de Amerikaanse media circuleerden. Voor wie daaraan nog twijfelde, maakten ze duidelijk dat Ferguson geen geïsoleerde zaak was, maar een symptoom van een ziek systeem. Uit die cijfers blijkt onder meer dat zwarten, hoewel ze slechts 13 procent van de bevolking uitmaken, disproportioneel veel slachtoffer zijn van politiegeweld. 31 procent van de dodelijke slachtoffers van politiegeweld is zwart. Onder de dodelijke slachtoffers die geen geweld tegen agenten gebruikten, bevinden zich 39 procent zwarten.

Nog een veelzeggende statistiek: van de personen die door de New Yorkse politie staande worden gehouden - de zogenaamde stop and frisk-acties - is 80 procent zwart of latino en amper 8 procent blank. Het Bureau of Justice Statistics concludeerde dat een zwart kind dat in 2001 is geboren 32 procent kans heeft om tijdens zijn leven in de cel te belanden.

Misschien nog het meest zorgwekkende cijfer is dat wie een blanke persoon vermoordt, zeven maal meer kans maakt op de doodstraf dan wie een zwarte persoon vermoordt; met zo'n cijfer is het behoorlijk moeilijk om de bewering te weerleggen dat het leven van een blanke Amerikaan nog steeds meer waard is dan een Afro-Amerikaan.

Vicieuze cirkel

Deze week circuleerden trouwens niet enkel criminaliteitsstatistieken. Ook cijfers over onderwijs, huisvesting en werk toonden een zorgwekkende kloof tussen blank en zwart. Zo bedraagt de werkloosheid onder de zwarte bevolking bijna 17 procent; dubbel zo hoog als bij blanken. Een cijfer dat volgens experts niet enkel verklaard kan worden door de lage scholing van zwarten: "Zo'n hoge werkloosheidscijfers tonen aan dat hier racisme in het spel is", zegt Steven Pitts, arbeidsspecialist aan de Universiteit van Californië. "De problemen die zwarten op de arbeidsmarkt ervaren kunnen niet losgekoppeld worden van andere vormen van discriminatie op het vlak van onderwijs, huisvesting en het rechtssysteem." Pitts wijst onder andere op het feit dat steeds meer Amerikaanse werkgevers de financiële geschiedenis van potentiële werknemers natrekken. Dit leidt volgens hem tot een vicieuze cirkel: veel zwarten zitten in een financieel benarde positie, proberen daaraan iets te doen door werk te zoeken, maar slagen daar niet in omdat hun financiële situatie slecht is."

Komt daar nog bij dat behoorlijk wat blanken hun racisme tegenover kleurlingen niet verhullen. Uit een studie van 2012 bleek dat 51 procent van de Amerikanen negatieve gevoelens hebben tegenover zwarten: 3 procent meer dan in 2008.

Met al die slechte cijfers is het niet verwonderlijk dat het VN-comité voor de Eliminatie van Raciale Discriminatie de Verenigde Staten als een soort ontwikkelingsland omschrijven. Net op het moment dat Brown door Wilson werd doodgeschoten, bracht een VN-racismepanel een bezoek aan de VS. Hun bevindingen zijn ondertussen al gepubliceerd en zijn bijzonder hard voor het Amerikaanse antiracismebeleid. Vooral de zogenaamde Stand Your Ground-wetten (die burgers die zich bedreigd voelen het recht geven om zich met wapengeweld te verdedigen) kregen van de VN-experts veel kritiek. Zij hadden het over "systematische raciale discriminatie tegen Afro-Amerikanen en andere minderheden".

Ook Nouredinne Amir, de vicevoorzitter van het VN-comité tegen racisme was verbolgen over de Amerikaanse discriminatiestatistieken. "Afro-Amerikanen maken zeven keer meer kans om met een vuurwapen vermoord te worden dan blanken. Dit grote verschil heeft te maken met onbewuste raciale vooroordelen, de proliferatie van Stand Your Ground-wetten en het bestaan van economisch achtergestelde wijken waar vooral Afro-Amerikanen wonen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234