Maandag 19/04/2021

VS stappen uit Iran-deal

De VS riskeren een economisch conflict met naaste vrienden als ze werk maken van sancties tegen Iran

Een Iraans olieplatform in de Perzische Golf. Voor 2012 vormden de EU en Japan belangrijke afzetmarkten.  Beeld REUTERS
Een Iraans olieplatform in de Perzische Golf. Voor 2012 vormden de EU en Japan belangrijke afzetmarkten.Beeld REUTERS

De VS en Iran hebben weinig economische relaties. Dus om Teheran te raken, moet Washington buitenlandse bedrijven straffen als zij zaken doen met Iran.

De Verenigde Staten halen de sancties die voor de nucleaire deal in 2015 tegen Iran golden opnieuw uit de kast. Als Washington die strikt wil handhaven, moet het een zwaar economisch conflict met een groot deel van de wereld aan. Veel Amerikaanse sancties straffen namelijk bondgenoten die zakendoen met Iran.

Het meest in het oog springt een maatregel om de Iraanse export van olie en gas te beperken. President Barack Obama besloot in 2012 om Iran op deze manier in de portemonnee te treffen. De VS importeerden zelf geen fossiele brandstoffen uit Iran, dus de sancties moesten handel tussen Iran en derde landen bemoeilijken. Onder de Amerikaanse sanctiewet kunnen financiële instellingen uit landen die hun import van Iraanse fossiele brandstoffen niet terugschroeven, in het uiterste geval worden uitgesloten van betalingsverkeer in dollars. Dat is een zware straf, omdat grote banken nu eenmaal veel internationale transacties in dollars afhandelen, ook als er niet direct een Amerikaanse partij bij betrokken is.

Coalitie

In 2012 stelde Obama de sancties in na uitvoerig overleg met bondgenoten in Europa en Oost-Azië. Grote afnemers als Japan en Italië beëindigden toen hun import van Iraanse olie. Nu is er geen sprake van zo’n internationale coalitie. Als de VS geen akkoord bereiken met bondgenoten over het terugschroeven van de olie-import, dreigt een situatie waarin Amerika sancties aan zijn naaste vrienden oplegt.

Ook de eigen Amerikaanse sancties kunnen andere landen raken. Het Amerikaanse ministerie van financiën waarschuwde gisteren dat buitenlandse bedrijven maar beter binnen 90 tot 180 dagen een heel scala aan activiteiten in of met Iran kunnen beëindigen. Als zij bijvoorbeeld vliegtuigen of auto’s aan Iran leveren, zitten daar al snel Amerikaanse onderdelen in. Daarmee zou een bedrijf de Amerikaanse sanctiewetten overtreden.

Internationale sancties

Maar zonder medewerking van de Europese Unie wordt het sanctieregime tegen Iran nooit zo streng als voor 2015. Europa hanteerde destijds onder meer een eigen exportboycot van technologie voor de petrochemische industrie, scheepsbouw en staalindustrie. Ook was Iran uitgesloten van het in België gevestigde systeem voor internationaal betalingsverkeer Swift. Deze sancties keren pas terug als de EU daar zelf toe besluit. De Unie verbood destijds bedrijven ook om olietankers met een Iraanse lading te verzekeren. Dat droeg er aan bij dat bijvoorbeeld de Iraanse export naar India inzakte.

Als de VS op eigen houtje willen optreden, kunnen zij via de Verenigde Naties nog wel een aantal sancties instellen. Resoluties van de Veiligheidsraad hebben in het verleden alle landen verboden wapens of nucleaire technologie aan Iran te leveren. Het akkoord uit 2015 heeft de werking van deze resoluties alleen opgeschort, maar ze niet beëindigd. Als partij bij de deal kan de VS bij de Veiligheidsraad klagen dat Iran zich niet aan de afspraken houdt. In dat geval treden de oude sanctieresoluties automatisch weer in werking, tenzij de Raad binnen dertig dagen een resolutie aanneemt die dat voorkomt. Maar aangezien de VS een veto hebben in de Veiligheidsraad, kunnen ze een dergelijke resolutie blokkeren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234