Vrijdag 14/05/2021

Opinie

De VS maken zich zorgen over een Europees leger, en dat is goed nieuws

Sven Biscop. Beeld Yann Bertrand
Sven Biscop.Beeld Yann Bertrand

Sven Biscop leidt het programma Europa in de wereld aan het Egmont Instituut in Brussel en is professor aan de Universiteit Gent.

De VS, en in hun kielzog NAVO Secretaris-Generaal Jens Stoltenberg, beginnen zich zorgen te maken over de defensie-initiatieven van de EU. Die mogen niet leiden tot een kopie van de NAVO, heet het, en geen economische barrières opwerpen tussen beide kanten van de Atlantische Oceaan. Dat is goed nieuws, want het is het beste bewijs dat PESCO, de Permanente Gestructureerde Samenwerking in defensie die de EU in december vorig jaar gelanceerd heeft, echt potentieel heeft. Anders zouden de Amerikanen er zich niet druk over maken.

Beetje hypocriet

Het is tegelijk een beetje hypocriet van de VS. President Donald Trump roept harder dan wie ook dat wij Europeanen meer moeten uitgeven aan defensie. Dat is nu precies wat 25 van de 28 EU-lidstaten overeengekomen zijn: om hun defensiebudget in reële termen te verhogen en minstens 20% ervan aan investeringen te besteden. Ze hebben dit nog in een bindende beslissing van de Raad van Ministers gegoten ook, en nu is het weer niet goed.

Waarom niet? Omdat de EU-lidstaten nu eindelijk gaan doen wat ze al lang zeggen: hun defensie-uitgaven meer en meer samenleggen. De bedoeling van PESCO is om in het kader van de EU gezamenlijke projecten op te starten. Einddoel: dat de Europeanen stoppen met elkaar de grond in te concurreren door drie verschillende gevechtsvliegtuigen of twintig verschillende pantservoertuigen te produceren. Als PESCO werkt, gaan de deelnemende landen in de toekomst voor elk wapen of uitrusting die ze nodig hebben één offerte uitschrijven en zullen ze dan één contract gunnen om één model te bouwen. Dat zal veel goedkoper uitvallen voor onze ministeries van defensie.

Defensie-industrie

Maar natuurlijk is de uitdrukkelijke doelstelling van PESCO ook om zo de Europese defensie-industrie competitiever te maken. En daar knelt het schoentje voor de VS, want dan zal er uiteraard meer (doch daarom niet uitsluitend) Europees gekocht worden. Maar had Trump nu echt gedacht dat de Europeanen hun defensiebudgetten zouden verhogen, om dan al hun uitrusting in de VS aan te kopen? Zo naïef kan hij als zakenman toch niet zijn?

In werkelijkheid is PESCO ook voor de NAVO goed nieuws. De NAVO legt doelstellingen op aan de individuele landen. Maar in veel capaciteitsdomeinen zijn de Europese bondgenoten te klein geworden, zelfs landen als Frankrijk en Duitsland, om alleen een betekenisvolle capaciteit te bouwen. Samen kunnen de Europeanen echter meer capaciteiten verwerven dan ieder apart. Dat ze hiervoor dan een Europees kader verkiezen, PESCO in de EU, is perfect logisch, temeer daar de Europese Commissie PESCO-projecten nu ook tot 30% kan mede financieren via het EU-budget. Maar alle extra capaciteit die de Europeanen via PESCO verwerven, kan nog steeds ingezet worden voor operaties in elk mogelijk verband: de EU zelf, de NAVO, de VN, of een tijdelijke coalitie van Europese landen. PESCO bedreigt de NAVO dus niet, maar versterkt de Europese pijler van de NAVO net.

Meer nog: als PESCO een succes wordt, zullen de Europeanen niet alleen meer kunnen bijdragen aan de collectieve defensie van ons grondgebied en aan buitenlandse operaties in NAVO-verband. Ze zullen ook in staat zijn om autonoom, zonder Amerikaanse middelen, eigen operaties uit te voeren rondom Europa. Hoe meer wij in staat zijn om zelf de problemen in onze periferie aan te pakken, hoe meer we dat op onze manier kunnen doen, en hoe meer de VS zijn eigen militaire middelen op zijn eigen prioriteiten kan focussen.

Europese strategische autonomie: de VS kan er toch niks op tegen hebben dat zijn belangrijkste bondgenoten eindelijk volwassen worden?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234