Donderdag 23/09/2021

VRT

"De VRT heeft nood aan zijn eigen Mike en Guido"

Siegfried Bracke (links) en Ivo Belet. Beeld Wouter Van Vooren
Siegfried Bracke (links) en Ivo Belet.Beeld Wouter Van Vooren

Ze zijn kameraden gebleven, ze stapten allebei van het VRT-scherm pardoes de politiek in en ze blijven supporter van een sterke openbare omroep. Al bedoelen Siegfried Bracke (N-VA) en Ivo Belet (CD&V) daar dan wel iets totaal anders mee.

Ze spreken als politicus met een VRT-verleden, niet namens de partij. En ze hebben strikt genomen niets te zeggen over de toekomst van de omroep. Dat wil europarlementslid Ivo Belet (CD&V) vooraf duidelijk gezegd hebben.

Kamervoorzitter Siegfried Bracke (N-VA) is het daarmee eens, zij het niet fanatiek. De handen jeuken om eens goed zijn gedacht te zeggen over het huis waarvoor hij dertig jaar werkte en waar hij strikt genomen nog altijd in dienst is, met politiek verlof. "Ik vrees dat er een grondige oefening moet gebeuren. Dat is mijn oprechte en VRT-liefhebbende mening."

"Ik ben een CD&V'er, Siegfried een N-VA'er. Dat voel je", repliceert Ivo Belet ergens halfweg, nadat hij voor de zoveelste keer tegengas geeft wanneer Bracke vol op het gaspedaal gaat staan in de kritiek op de VRT.

Au fond zijn de twee het nochtans eens: de openbare omroep moet sterk en breed zijn. "Ik blijf geloven in het model", zegt Bracke. "De VRT moet de maatstaf voor de Vlaamse media zijn. Een goede omroep verplicht de andere media, in de brede betekenis, om te investeren in kwaliteit. De openbare omroep is een garantie. En dat mag best wat belastinggeld kosten, omdat we nu eenmaal in een beperkt taalgebied leven. Lokale commerciële media opereren noodgedwongen op een beperkte, kwetsbare markt. Hoe kleiner de markt, hoe belangrijker ingrepen van de overheid zijn. Maar ik zeg er meteen bij dat die visie niet meer vanzelfsprekend is."

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

Omdat de samenleving veranderd is of omdat de VRT de maatstaf niet meer haalt?
Siegfried Bracke: "Dat is de discussie. Laat ons zeggen dat het in mijn ogen een absolute voorwaarde moet zijn dat de VRT sectorversterkend en marktversterkend is en zeker niet marktverstorend."

Het debat over de nood aan een omroep wordt wel bitser. Heeft de VRT dat ook ten dele aan zichzelf te wijten?
Belet: "Wij kennen allebei de meeste mensen die aan de top van de VRT staan. Dat huis is in goede handen. Maar als je te sterk bent, word je marktverstorend en komt de vraag naar een kleinere VRT."

Bracke: "De VRT is marktleider en moet het vanuit die positie evenwicht brengen op de markt. Dat is heel moeilijk. Maar er zijn ook fouten gemaakt. Niet één grote blunder, maar een opeenstapeling van. Ivo en ik hebben meegemaakt hoe we zijn geëvolueerd van een ministerie van radio en televisie naar een modern mediabedrijf. In een bliksemsnelle omschakeling, onder impuls van Erik Van Rompuy (CD&V), de beste mediaminister die er ooit is geweest. Het is bijzonder intrigerend om te zien hoe na het vertrek van Bert De Graeve oude ziektes terugkwamen, soms in een wat andere vorm. Ik vind het dramatisch om vast te stellen dat we er niet zijn in geslaagd om die frisheid van toen aan te houden. Hoe is dat mogelijk?"

Concreet?
Bracke: "Op een bepaald moment verschijnen er op deredactie.be weekendinterviews. Dat is in het hart van de kranten. Kranten die bovendien online ook nog steeds zoeken naar een businessmodel. De minister zegt in het Vlaams Parlement: 'Dat kan niet de bedoeling zijn.' En wat doet de VRT? Het format een klein beetje bijsturen en gewoon verder doen. Hoe kan dat? Hoe tactisch intelligent ben je als je dan gewoon dit doet? (steekt zijn middelvinger omhoog) Ik wil het rijke, diverse krantenlandschap in stand houden. Ik wil niet dat daar, met belastinggeld, onder de duiven wordt geschoten."

Belet: "We moeten ons niet van vijand vergissen. De vijand van de kranten is niet de VRT. De vijand is in deze niet deredactie.be of de site van De Morgen. De vijand is Google. Als je niet samenwerkt, neemt Google alles over. Of Telenet. En dat is niet iets wat nog tien jaar zal duren. Integendeel. Deredactie.be moet net een platform zijn waar heel nauw met de kranten wordt samengewerkt."

De openbare omroep mag geen geld vragen voor zijn informatie, terwijl private mediabedrijven dat net moeten doen. Dat is een fundamenteel verschil.
Belet: "De VRT moet de consumenten leiden. Naar De Morgen, De Standaard. Het moet een onlineplatform zijn, waar je mensen warm maakt voor de websites van kranten en weekbladen. De online activiteiten inperken is geen goed idee. Als je de VRT verbiedt online actief te zijn, schaf hem dan af."

Maar wat moet de VRT dan wel online doen?
Bracke: "Daar moet je toch maar twee seconden nadenken. Beeldmateriaal aanbieden, tiens."

Belet: "Als er een goed interview staat in De Morgen of De Standaard, wil ik dat deredactie.be daar reclame voor maakt, er twee zinnen uit geeft en me zin geeft om het te lezen. Ook al moet ik daar dan voor betalen."

Bracke: "Ik denk dat men toch goed moet opletten. Als onze kranten er niet in slagen een goed businessmodel te vinden, is dat bedreigend voor die kranten."

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

Is dat ook een ideologische kwestie van deze centrumrechtse regering? Een kleiner overheidsapparaat en dus ook een kleinere openbare omroep?
Belet: "Ook dat is een debat dat al jaren woedt. Moeten we terug naar die kerntaken? Enkel informatie en duiding? Neen, dus. Ik heb de huidige beheersovereenkomst er nog eens op nagelezen. Daarin staat dat de VRT van en voor alle Vlamingen moet zijn. Dan moet je breder mikken. Met entertainment en sport dus."

Bracke: "Daar zijn we het echt over eens. Om de doodeenvoudige reden dat je zonder die twee geen tv kunt spelen. Het kan niet de bedoeling zijn om de niche op te zoeken."

Belet: "Als het over voetbalrechten gaat is de sky natuurlijk niet de limit. Maar waarom niet eens gaan babbelen met de concurrentie? 'Wat gaan jullie doen? En hoe kunnen we dat misschien gezamenlijk aanpakken?'"

Euh... dat heet kartelvorming.
Belet: "Je moet niet naief zijn. Het volgende bod op de voetbalrechten komt van Telenet, dat het Belgisch voetbal voor zijn eigen zenders VIER of VIJF wil binnenhalen. Hoe kunnen we vermijden dat die Amerikanen met ons voetbal aan de haal gaan? Door VTM en VRT te laten samenwerken. Krijg je dan problemen met Europa? Dat risico bestaat, maar je zit in een grijze zone. Je moet uiteraard zorgen dat je de grens niet overschrijdt. Ik heb niets tegen Telenet, voor alle duidelijkheid. Als zij het niet zijn, komt er wel een andere buitenlandse speler op de proppen."

Bracke: "De VRT moet breed zijn, maar altijd heel juist gemikt. Je moet zien wat je doet."

Belet: "Ook durven Bracke & Crabbé brengen."

Bracke: "Pure innovatie was dat."

Belet: "Niet overdrijven, Bracke."

Bracke: "Het feit dat men nog over dat programma spreekt, moet toch betekenen dat het iets nieuws was."

Als je de VRT te veel vrijheid laat, zoeken ze aan de Reyerslaan constant de grens op, klinkt het bij de concurrentie.
Belet: "Je moet de huidige beheersovereenkomst echt nog eens lezen. De krijtlijnen zijn zo meticuleus ingevuld dat er weinig bewegingsruimte is."

Bracke: "Misschien is dat net het probleem. Is zo'n boek wel de goede methode? Er zijn regeerovereenkomsten van landen in Europa die negen bladzijden beslaan. Het is dus mogelijk om enkel de echt grote lijnen vast te leggen. Maar dan moet je elkaar wel vertrouwen en op geregelde tijdstippen met elkaar praten. En de correctiemechanismen ernstig nemen. Dan kun je richtlijnen, zoals bij die weekendinterviews, niet meer zomaar aan je laars lappen. Dat gaat niet."

Belet: "Het is een moeilijk evenwicht. Toen ik in 1989 bij de VRT begon, was er nog volop politieke beïnvloeding. Daar willen we ook niet naar terug. Je moet vertrouwen geven aan het management en niet om de paar maanden terugkomen op afspraken."

Bracke: "Je moet als management ook een goede uitleg hebben natuurlijk. Ik herinner me de eerste verschijning van Bert De Graeve in het Vlaams Parlement, die daar kwam uitleggen waar hij met de VRT naar toe wou. Een schitterend verhaal. Toen de voorzitter van de commissie daarna vroeg of er nog vragen waren, bleef het muisstil. Het verhaal van De Graeve was zo goed dat ze allemaal dachten: 'Die mens heeft gelijk, waar moeten we tekenen?' Je moet een verhaal hebben en niet zoals Tony Mary komen dreigen: 'Geef me 200 miljoen of het is hier gedaan.' Ik ben nogal een De Graeve-fan. Dat was een echte manager."

Na Leo Hellemans moet de VRT dus opnieuw op zoek naar iemand van dat slag?
Bracke: "Ik denk dat de tijd van het eenmansbevel voorbij is. De toekomst is aan de duo's. Ik denk dat je iemand nodig hebt die het zakelijk heel erg goed aanstuurt, maar ook een creatieve geest. Wie staat er aan het hoofd van Het Laatste Nieuws? Een duo. Bij De Morgen? Een duo. Bij De Standaard idem. De VRT moet zijn eigen Mike en Guido vinden. Dat was de ideale combinatie, de ene kon tellen en de andere kende iets van belichting."

Belet: "Ik vind dat de politiek van de VRT af moet blijven."

Mijnheer Bracke heeft al vaak gezegd dat hij die politieke inmenging bij de VRT wel degelijk ziet.
Bracke: "Ik heb goede bronnen die me bevestigen dat er bij de aanstelling van de hoofdredacteur politieke inmenging is geweest."

Belet: "Ik ken die verhalen, maar ik durf niet te zeggen dat ze waar zijn."

Bracke: "Sorry, maar ik zie tegelijk wel dingen die me heel vreemd voorkomen en die feitelijk zijn."

U zegt eigenlijk: 'De sp.a heeft de huidige algemeen hoofdredacteur aangesteld.'
Bracke: "Dat is te fors gesteld. Maar ik heb een heel goede bron die me zei: 'Eigenlijk hadden we nog een betere kandidaat, maar dat mocht niet.' Ik heb nooit geweten wie die andere was."

Belet: "Ik zeg niet dat partijen niet proberen om invloed uit te oefenen, maar in dit geval geloof ik het niet."

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

Meneer Belet, deelt u de bekommernis van meneer Bracke over de staat van de nieuwsdienst?
Belet: "Het is woelig. De nieuwsdienst wordt geconfronteerd met de uitdagingen waar ook andere media mee te maken hebben. Mensen halen hun nieuws elders. Om zeven uur 's avonds weet 90 procent van de mensen al wat er die dag gebeurd is. De nieuwsdienst probeert daarmee om te gaan. Op een creatieve, constructieve of andere manier. Ze probeert zichzelf heruit te vinden. En daar komt kritiek op. Dat Björn Soenens dingen doet waar niet iedereen het mee eens is, kan ik begrijpen. Maar Björn is een slimme mens. Hij heeft een heel duidelijke visie."

Bracke: "(fijntjes) Heerlijk discours."

Belet: "Ik weet wat je gaat zeggen: 'Nieuws moet nieuws zijn'. Dat vind ik ook, maar ik heb geen probleem met duiding in Het journaal."

En wat met de constructieve journalistiek waar hoofdredacteur Björn Soenens zo prat op gaat?
Bracke: "Dat constructivisme is een politieke stroming op zich geworden. Dat is het probleem. Het impliceert dat je binnen je redactie eerst moet bepalen wat nieuws is. Nieuws is nieuws, altijd al geweest. De principes van Aristoteles zijn toepasbaar op het nieuws, en hij had niet eens een tv.

"Het nieuws heeft de mensen altijd al bang gemaakt. Daarom was het net nieuws. Natuuurlijk moet je het bloed niet op de mat laten lopen, dat is een kwestie van fatsoen. Maar je moet wel je job blijven doen. De wereld is wat hij is. Je laat die zien, kijkt er met verwondering naar en probeert een diversiteit van mogelijke verklaringen te geven. Ofwel maak je nieuws, ofwel doe je iets met het nieuws dat er al is."

Dat is toch de definitie van constructieve berichtgeving.
Bracke: "Neen, omdat je dan vertrekt van een vast wereldbeeld waar je collectief aan gaat bouwen. Dat is niet de taak van een redactie. Er zijn natuurlijk een paar basisregels bij het brengen van nieuws. Je mag bijvoorbeeld geen paniek zaaien. Maar voor de rest is het wat het is. Als mensen choquerende beelden willen zien, zullen ze die toch bekijken. Of ze nu in Het journaal zitten of niet. Overschat je rol als journalist niet. Maar probeer die rol wel creatief en innovatief in te vullen.

"Ik geloof ook niet dat berichten bewust niet brengen een concurrentieel voordeel oplevert. Ik kruip niet van angst onder de zetel als ik naar VTM kijk. Ik merk wel een andere sfeer als ik de journaals van VTM en VRT met elkaar vergelijk. Jij toch ook, Ivo?"

Belet: "Het journaal zou slecht bezig zijn als het op VTM Nieuws zou lijken. En omgekeerd. Natuurlijk zet Hoflack (hoofdredacteur van de VTM-nieuwsdienst, PD/BE) druk op Het journaal. Dat is het beste wat de kijker kon overkomen. Toen wij in 2003-2004 de verkiezingsshow maakten, vaagden we iedereen weg. Nu niet meer. Vanuit democratisch-maatschappelijk oogpunt is dat goed voor de kijker en voor de politiek."

Laat u een traan voor het verdwijnen van Terzake zoals we het kennen?
Belet: "Je kunt moeilijk een traan laten als je nog niet weet wat er in de plaats komt. Ik heb zeer veel vertrouwen in Bart Schols. Ik vind dat een straffe."

Bracke: "Ik ook. Maar je maakt nooit een programma alleen. Je moet ook creatieve ideeën hebben."

Belet: "En middelen."

Bracke: "Niet alleen middelen, vooral een gedacht. Ik kom laat thuis en dan begin je in te halen. Ik zou graag hebben dat ik tijdens die inhaalrace niet kan doorspoelen. Dat ik alles moet en wil zien. Maar als Maggie De Block vindt dat wie bevalt voortaan na vier dagen het ziekenhuis uit moet, dan zie ik dat in Het journaal, dan in Terzake en in Reyers laat nog een keer. Telkens met wezenlijk dezelfde vragen. Is het dan ondenkbaar dat je met zo'n onderwerp eens iets anders doet?

"Daarom vrees ik een beetje voor de toekomstplannen. Eerst Bart Schols op Canvas, dan Lieven Van Gils op Eén om daarna opnieuw naar Canvas te zappen voor Kathleen Cools. Ik hoop dat dat geen eindeloos herhalen wordt. Terwijl het echt niet zo moeilijk is. Kijk naar Alleen Elvis blijft bestaan. Een goede interviewer en een gast die iets te zeggen heeft. Meer is het niet."

Belet: "Als je wil dat het nieuwe programma van Bart Schols iets wordt, dan kost dat geld. Punt."

Dat zeggen ze op de nieuwsdienst ook. Begrijpt u dat wij van De Morgen niettemin wel eens zuchten als we die wekelijkse stampede van VRT-ploegen in het parlement zien?
Belet: "Ik heb jarenlang Terzake gedaan. Als ik een ploeg naar het parlement stuurde terwijl daar al een ploeg van Villa Politica en een van Het journaal was, dan kreeg je gegarandeerd op je donder. En toch is dat nodig. Een interview in Het journaal en dan de lange versie van datzelfde interview in Terzake, zo werkt het niet."

Bracke: "Ja, er moeten drie ploegen zijn. Maar die mogen niet hetzelfde doen. Dat is het punt."

Belet: "Terzake en De zevende dag zijn uithangborden van de VRT. Dat zijn geen megaredacties. En dat voel je eraan. Wat was de succesformule van Terzake? Twee goede reportages per dag. Maar dat kost geld. Er dagelijks twee cameraploegen op uit sturen met drie of vier mensen is niet meer vanzelfsprekend. Je voelt en ziet dat er druk op het budget zit."

Bracke: "Je moet je afvragen vanwaar die druk komt. Je kunt een euro maar één keer uitgeven. Ofwel geef je hem uit aan een redacteur ofwel aan iets anders. Misschien moeten ze daar bij de VRT eens goed naar kijken."
Het succes van de nieuwe duidingsprogramma's zal ook afhangen van de programma's die er bij het nieuwe Canvas omheen staan. Daar gaat het nu helemaal fout.

"Als je een net maakt, moet je zorgen voor een overkoepelend verhaal. En daaraan pas je de programmatie aan. Ik hoop vooral dat het nieuwe Canvas zal verrassen en spetteren."

Belet: "Dat kost geld. Als de nieuwsredacties vlaggenschepen zijn, dan zijn het nu kleine vlaggenschepen. Wie anders en beter wil, moet meer middelen voorzien."

Bracke: "Met de beste wil van de wereld, je kunt niet zeggen dat als er een probleem is, dat het gevolg is van een gebrek aan centen. Want er is ook een andere nieuwsdienst en je moet de middelen van die dienst eens naast die van de VRT leggen. De vergelijking is moeilijk. Maar het ligt niet enkel aan de centen."

Zal de nieuwe beheersovereenkomst een nieuwe VRT opleveren?
Bracke: "Er moet aan de knoppen gedraaid worden, en liefst snel. Maar de grote revolutie? Zelfs onder De Graeve was er niet plots een bliksemschicht waarna alles anders was. Dat is alleen Paulus gelukt. "

Belet: "En Siegfried Bracke op een gegeven moment in zijn leven. (lacht)"

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234