Woensdag 04/08/2021

De vriendelijke magiër

Saxofonist Albert Ayler (1936-1970) wist als geen ander freejazz te rijmen met de ontwapenende kracht van een kinderlied. Zijn werk leeft voort in het trio Universal Indians, zondag in Antwerpen met Joe McPhee, Aylers onvolprezen generatiegenoot.

Om steengoede muziek te maken heb je niet veel noten nodig, dat is een waarheid die even bekend was bij Mozart als bij Amy Winehouse. Ook Albert Ayler wist dat. Ter illustratie: de afsluiter van zijn beroemde Impulse-plaat Love Cry (1968) was een soort serenade gebaseerd op slechts twee noten in een kwartinterval. Trompettist Donald Ayler (jongere broer van) stampte ze bijna tergend een minuut lang in onze oren, terwijl de rest van de groep stilletjes in de achtergrond gromde, als de boodschappers van een nakend onweer. Dat onweer volgde snel en het was hevig en genadeloos, maar het feestelijke thema raakte nooit ver weg en dook voortdurend weer op tussen twee of drie vlagen door.

'Universal Indians' heette dat heerlijke nummer en het is vandaag de inspiratiebron van het trio van saxofonist John Dikeman (Cactus Truck), bassist Jon Rune Strøm en drummer Tollef Østvang (beide bekend van het kwintet All Included). Dikeman (31) is een Amerikaan die opgroeide in Kemmerer, Wyoming, zo'n nederzetting in de Far West waar nooit iets gebeurt. Hij heeft zijn jeugd in dat dorp doorgebracht met luisteren naar Ayler, John Coltrane, Cecil Taylor en John Zorn. Hij ondernam er ook pogingen om zelf freejazz te spelen. Dat bleek moeilijker dan hij aanvankelijk dacht. De eerste uitbarsting van geweld is geen kunst, maar eens de lucht op raakt, moet je nadenken wat en hoe je verder gaat spelen. Dikeman ging daarvoor op zoektocht, maar in tegenstelling tot de meeste van zijn landgenoten liep zijn traject slechts kortstondig over New York; na zijn studies belandde hij in Caïro en Boedapest en sinds 2007 woont hij in Amsterdam, waar hij vruchtbare grond en verwante geesten vond. Zeven jaar later is Dikeman alomtegenwoordig op de Nederlandse scène en daardoor ook vaker bij ons te zien.

Geen schreeuwlelijk

Dikeman brengt geregeld schoon volk mee, zoals onlangs nog William Parker en Hamid Drake (op een blauwe maandag in Gent) en nu Joe McPhee in het Zuiderpershuis in Antwerpen. McPhee kun je omschrijven als de vriendelijke magiër van de freejazz. Hij speelt zowat alle blaasinstrumenten (koper- én houtblazers) en haalt onvermoede klanken uit alles wat hij vastneemt.

Maar tegelijk is McPhee geen schreeuwlelijk. Integendeel, hij is een man van de diepte, de suggestie en de ontroering. Een man van gospel en spiritual ook. En iemand die zijn collega's altijd meer glans geeft. Het wordt dus een prachtig slotconcert van het seizoen, en dat nog wel in het huis dat twee jaar geleden dood werd verklaard door de subsidiërende overheid.

Universal Indians met Joe McPhee, op 15 juni in het Zuiderpershuis, Antwerpen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234