Maandag 25/05/2020
Verscherpte politiecontroles in ons land.

Ordediensten

De vrees voor een politiestaat leeft ook in de Wetstraat

Verscherpte politiecontroles in ons land.Beeld Photo News

De politie gaat niet licht om met de maatregelen tegen het coronavirus. Maar bijna drie weken ver in de lockdown is het nog steeds onduidelijk hoever ze nu precies kan gaan. Ook binnen de regering is er argwaan. ‘Het doel is om de mensen te beschermen, niet om ze te controleren.’

Vier uur lang zaten het kernkabinet van de regering-Wilmès en de voorzitters van de partijen die de regering steunen zaterdag samen. “Laten we zeggen dat het geen eenvoudige vergadering was”, zegt een aanwezige. De hoofdmoot van de zogenaamde ‘superkern’ werd ingenomen door een stevige discussie over de handhaving van de maatregelen die de verspreiding van het coronavirus moeten tegengaan.

Het is voor alle partijen duidelijk dat de politie erover moet waken dat de maatregelen nageleefd worden. Maar de manier waarop dat moet gebeuren, daarover bestaat een stuk minder eensgezindheid. De voorbije weken dook het ene na het andere verhaal op van politiediensten die wel erg ver gingen om de social distancing te handhaven. Dat in Brusselse parken drones voorbijvlogen om te controleren op samenscholingen, deed de wenkbrauwen fronsen.

Intussen riep het hoofd van de lokale politie op om vanaf het begin van de lockdown iedereen die in de fout ging, meteen op de bon te zwieren. “Er is geen ruimte voor waarschuwingen”, klonk het. Dat de korpschef van de zone Bilzen-Hoeselt-Riemst in Knack liet verstaan dat hij zo nodig met een stormram de deur kon openen om te controleren of er in een huis een lockdownfeestje aan de gang is, hielp ook al niet om de perceptie te bestrijden dat de politie haar bevoegdheden nogal ruim neemt.

Warmtesensoren

Een en ander schakelde de voorbije dagen een versnelling hoger, en daarbij speelden de tweedeverblijvers aan de kust een opvallende rol. In principe is het niet de bedoeling dat zij naar hun appartement aan de kust gaan – dat is immers geen essentiële verplaatsing – maar wel thuis blijven waar ze gedomicilieerd zijn. Alleen zien velen daarvan het nut niet in: wat is het verschil tussen binnen blijven in Middelkerke en binnen blijven in Houthalen-Helchteren?

Ook aan de kust werden de controles serieus genomen. De Politiezone Westkust vroeg om de politie te bellen “indien u een tweedeverblijver opmerkt”. In vakantieparken werden drones met warmtesensoren ingezet om te kijken of caravans en chalets van tweedeverblijvers verwarmd werden – een indicatie dat er iemand verbleef die er niet mag verblijven. En in Oostende organiseerde de politie identiteitscontroles op de parkings van warenhuizen. De logica: tweedeverblijvers moeten toch even langs de winkel om inkopen te doen.

Bart Tommelein (Open Vld), burgemeester van Oostende, zegt dat hij zijn politiekorps gevraagd heeft geen prioriteit te maken van die controles. Maar hij verdedigt wel de beslissing om tweedeverblijvers te weren. “Sommige kustgemeenten hebben meer tweedeverblijvers dan inwoners. Als die allemaal naar hier komen, spreken we over 100.000 mensen extra aan de kust.”

Maar het is helemaal niet zo duidelijk dat die ook echt in de fout gaan. “In het ministerieel besluit staat geen verbod om in een tweede verblijf te verblijven”, zegt jurist en voormalig Kamerlid Hendrik Vuye. Er staat wel dat mensen ‘thuis’ moeten blijven. “Een tweede verblijf is ook het huis van een tweedeverblijver. Er staat dus nergens dat men op het adres van zijn wettelijke hoofdverblijfplaats moet verblijven.”

Sheriff

Vrije interpretaties, drones, warmtecamera’s, stormrammen: de grens tussen kordate aanpak en politiestaat wordt zo wel erg vaag. Precies die bezorgdheid lag op tafel op de superkern van zaterdag – dat, en het eigengereide optreden van minister van Binnenlandse Zaken Pieter De Crem (CD&V). Die had kwaad bloed gezet door via een ministeriële omzendbrief de aansturing van de lokale politiekorpsen naar zich toe te trekken.

Technisch gezien had De Crem voor die omzendbrief geen dekking nodig van zijn coalitiepartners, maar binnen de regering viel te horen dat enig overleg toch welkom was geweest. Zeker omdat de minderheidsregering-Wilmès enkel in het zadel blijft door de steun van een resem andere partijen. “We hebben geen vertrouwen gegeven aan de regering zodat minister De Crem sheriff kan gaan spelen en zonder democratische controle de ene na de andere maatregel kan uitvoeren waarover ze niet eens binnen de regering overeenkomen”, maakte sp.a-voorzitter Conner Rousseau duidelijk in De afspraak op Vrijdag, op Canvas.

Een van de heikele punten op de superkern waren de GAS-boetes die onder meer in Brussel uitgeschreven werden aan mensen die de regels aan hun laars lapten. Zo’n boete bespaart enig administratief werk: ze komt neer op een minnelijke schikking van 250 euro, die meteen geïnd kan worden. Maar omdat de maatregelen tegen het coronavirus federale materie zijn en GAS-boetes daar niet voor bedoeld zijn, waren de uitgeschreven GAS-boetes illegaal. Die hindernis is zaterdag uit de weg geruimd.

Onder meer de groenen vonden dat voor die aanpassing eerst het advies van de Raad van State ingewonnen moest worden. “We moeten wel zorgen dat we niet aan de grondrechten van mensen raken. Het doel is om de mensen te beschermen, niet om ze te controleren. Anders slaapwandelen we richting politiestaat”, zegt Groen-voorzitster Meryem Almaci. Ook Open Vld wou het advies van de Raad van State vragen, maar die vraag werd dus niet gevolgd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234