Dinsdag 15/06/2021

De vreemde zeden van 'modelbedrijf' Agfa-Gevaert

Paul Rooms en Wout Peeters hadden samen bijna vijftig jaar voor Agfa-Gevaert gewerkt toen ze verplicht werden over te stappen naar het nieuw opgerichte bedrijf AgfaPhoto. Binnen een jaar was het bedrijf failliet en stonden de mannen zonder enige financiële compensatie op straat. 'Zelfs een hond krijgt meer respect.'

Door Janine Meijer

Voorbij een gebouw van Agfa-Gevaert rijden is te pijnlijk voor Paul Rooms. Hij maakt nog liever een kilometers lange omweg dan opnieuw te worden geconfronteerd met zijn voormalige werkgever. Die omweg moet hij wel zorgvuldig uitstippelen. In Edegem, waar Rooms woont, en in buurgemeente Mortsel ligt er naast bijna elke doorgangsweg naar Antwerpen een vestiging van Agfa-Gevaert. Het bedrijf was in de jaren zeventig en tachtig dan ook dé werkgever van vele gezinnen in de Antwerpse randgemeenten.

Paul Rooms begon er in 1974. Zijn collega Wout Peeters trad in 1986 in dienst bij Agfa-Gevaert nv in Mortsel. Ze werkten dag en nacht voor de firma, met veel plezier en voor een goed loon. "We zullen nooit iets anders beweren", zegt Rooms. "Het vertrouwen in het bedrijf was groot. Wie bij Agfa-Gevaert binnen geraakte, kon op beide oren slapen. Gevaert, zoals de onderneming in de volksmond werd afgekort, was een synoniem voor stabiliteit en zekerheid."

Toch ging het met de foto- en filmafdeling Consumer Imaging in de zomer van 2004 snel bergafwaarts door de opkomst van de digitale fotografie. Rooms: "Er werd besloten over te gaan tot een 'desinvestering', een mooi woord voor de verkoop van een afdeling. Wij kregen samen met achttien collega's de mogelijkheid over te stappen naar het verzelfstandigde bedrijf AgfaPhoto Belgium. We wisten dat het moeilijke tijden waren, maar behalve de snel verouderde fotorolletjes maakte AgfaPhoto ook digitale ontwikkelingsapparatuur, en in die sector was het marktleider. Bovendien hadden sommigen een brief ontvangen waarin stond dat als de nieuwe functie zou vervallen het moederbedrijf Agfa-Gevaert nv de werknemers opnieuw in dienst zou nemen. Er kon ons dus niets gebeuren."

Al snel werd duidelijk dat dat misschien toch iets te optimistisch gedacht was. De mogelijkheid om over te stappen was in werkelijkheid meer dwang dan een vrije keuze. Wie weigerde over te gaan naar AgfaPhoto werd beschuldigd van eenzijdige contractbreuk en verspeelde al zijn opgebouwde anciënniteitsrechten.

AgfaPhoto had vanaf het begin weinig kans op slagen. "We beschikten over een startkapitaal van nauwelijks 18.600 euro en het financieel plan bestond uit niet meer dan vier regels", weet Peeters, die financial controller van AgfaPhoto was. "Het kwam erop neer dat er een lege bvba was opgericht. Eddie Rottie werd de nieuwe baas. Toen ik dat hoorde, wist ik helemaal zeker dat het fout zou lopen."

Rottie ging nochtans voortvarend van start. Tijdens een presentatie van zijn toekomstplannen toonde hij een slide van een gekooid vogeltje waar een kat voor zat. Op de volgende afbeelding was de kooi omhoog gehaald en sloeg de kat haar nagels uit naar het vogeltje. "De boodschap was: u gaat presteren of u gaat eraan", aldus Rooms.

Terwijl zijn kersverse medewerkers het vuur uit de sloffen liepen, slaagde Rottie erin om AgfaPhoto in een recordtempo naar de financiële afgrond te duwen. Op 25 oktober 2005, nauwelijks een jaar nadat het bedrijf was opgericht, werd AfgaPhoto België failliet verklaard door de handelsrechtbank in Antwerpen. In de maanden daarvoor hadden Peeters en zijn collega's er nog alles aan gedaan om de ramp af te wenden. "Al in de zomer was er geen geld meer om de lonen uit te betalen. Op een gegeven moment stapelden de klachten van klanten zich op. We konden geen producten meer leveren, omdat de goederen vast zaten aan de grens. Geld om de invoerrechten te betalen was er niet."

Peeters probeerde de administratieve chaos beheersbaar te houden, maar kon niet langer wijs uit het kluwen dat was ontstaan en waarbij de verschillende Agfaondernemingen over en weer aan elkaar factureerden. "Er was niet eens een fatsoenlijke balans."

De curatoren die na het faillissement werden aangesteld waren aanvankelijk niet mild in hun oordeel over het moederbedrijf Agfa-Gevaert. Er was hier sprake van een sterfhuisconstructie, zo verklaarden ze aan de werknemers. Agfa-Gevaert België had de afdeling Consumer Imaging bewust afgestoten, de nieuwe firma was voorzien van een minimum aan startkapitaal zodat het snel failliet zou gaan. Op die manier probeerde Agfa-Gevaert te ontsnappen aan de verplichte ontslagvergoeding van de twintig werknemers.

Rooms en Peeters geloofden nauwelijks wat hen overkwam. Na respectievelijk 31 en 19 jaar trouwe dienst stonden ze zomaar op straat zonder enige financiële vergoeding. De werknemers kregen wel een bedrag uitgekeerd van het Fonds Sluiting Ondernemingen, maar dat was een peulenschil in vergelijking met waar ze volgens hun jarenlange anciënniteit recht op hadden. "Je kunt je niet voorstellen hoe wij ons op dat moment voelden", zegt Rooms geëmotioneerd. "Zelfs een hond krijgt doorgaans meer respect."

Rooms en Peeters hielden zich vast aan de brief waarin stond dat ze altijd weer bij het moederbedrijf in dienst konden treden als hun functie bij AgfaPhoto zou vervallen. Maar Agfa-Gevaert ontkende in alle toonaarden dat dat de strekking van de brief was geweest.

Een jaar lang richtten ze hun hoop op de curatoren. Groot was dan ook de ontgoocheling toen in oktober vorig jaar bleek dat die tot een vergelijk met Agfa-Gevaert waren gekomen waarbij het moederbedrijf slechts 480.000 euro aan AgfaPhoto moet betalen. "Na aftrek van het loon van de curatoren, de belastingen en alle andere schuldeisers van het bedrijf zal er bitter weinig overblijven voor de twintig ex-werknemers", weet Peeters.

"De werknemers hebben inderdaad niet gekregen waar ze recht op hadden", zegt curator Jan Loyens in een telefonische reactie. "Maar je kunt de oprichters van een bedrijf niet oneindig verantwoordelijk houden voor de fratsen van de bestuurders van een verzelfstandigde onderneming."

Agfa-Gevaert België denkt er hetzelfde over. "Wij hebben een succesvol bedrijf met toekomstperspectief en voldoende kapitaal overgedragen. Dat het daarna zo snel is misgegaan, betreurt Agfa-Gevaert België. Maar ons valt niets te verwijten. Het ging om een onafhankelijke en verzelfstandigde organisatie", aldus Johan Jacobs, woordvoerder van Agfa-Gevaert België.

Rooms heeft na lang zoeken een nieuwe baan gevonden bij de VDAB, maar verdient nog niet de helft van zijn vroegere salaris. Samen met zes ex-collega's heeft hij een advocaat aangesteld die op basis van de wedertewerkstellingsbrief een schadeclaim heeft ingediend bij Agfa-Gevaert.

Sinds kort lijkt er misschien toch schot in de zaak te komen. Twee weken geleden werd een sociaal plan afgesloten voor de 900 werknemers van Agfa-Gevaert België die de afgelopen zomer hun baan verloren. De christelijke vakbond ACV gaat nu proberen de twintig ex-werknemers van AgfaPhoto ook te laten opnemen in dat sociaal plan. In ruil zouden de zeven werknemers de rechtszaak met de daaraan verbonden schadeclaim laten vallen.

Vakbondsvertegenwoordiger Johnny Van Doren wil geen valse hoop wekken. "Agfa-Gevaert is doodsbang om een precedent te scheppen. Wereldwijd hebben er nog 2.800 werknemers hun baan verloren bij het faillissement van AgfaPhoto." Maar Rooms en Peeters hebben opnieuw moed gekregen. "Het zou een mooi einde zijn van een vreselijke nachtmerrie."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234