Dinsdag 26/10/2021

De vorstelijke magie van koning Filip in China

Koningin Mathilde en koning Filip kunnen toosten op een staatsbezoek dat veel Chinese goodwill genereerde. Beeld BELGA
Koningin Mathilde en koning Filip kunnen toosten op een staatsbezoek dat veel Chinese goodwill genereerde.Beeld BELGA

Zelfs de meest overtuigde republikein zal moeten toegeven dat het staatsbezoek van koning Filip aan China best nuttig en lucratief was. De Chinese leiders blijken niet ongevoelig voor de vorstelijke magie, de (zakelijke) relaties tussen ons landje en de nieuwe wereldmacht gaan erop vooruit. Of de monarch zich in China ook inspande voor de mensenrechten? Daarover zijn de meningen verdeeld.

Neen, onze koning is nog steeds geen al te vlotte man. Dat blijkt ook tijdens dit staatsbezoek aan China. Telkens koning Filip in Beijing of Shanghai gesprekspartners ontmoet doet hij dat op zijn wat twijfelende manier en met verbaal minimalisme. Onze vorst zal nooit een Obama worden, dat wisten we al.

Maar misschien is dat ook niet nodig. Zijn stijl verhindert niet dat zijn koninklijke aura hem een grote aantrekkingskracht geeft. Wie dat na een week China niet wil toegeven, kijkt naast de feiten. Op enkele dagen tijd ontmoetten Filip en zijn entourage de absolute politieke en zakelijke top van het land: president Xi Jinping en zijn first lady, China's rijkste man Wang Jianlin, Volvo-Geely-baas Li Shufu en Alibaba-miljardair Jack Ma. Morgen is er ook nog een gesprek met Ren Zhengfie, stichter van telecom-gigant Huawei.

Met uitzondering van Jack Ma klinken al deze namen u waarschijnlijk redelijk onbekend in de oren, maar deze mannen vormen wel de politieke en economische hardware van 's werelds tweede supermacht.

Kwaliteitslabel voor ondernemers

"Ik weet niet hoe je dat koninklijk magnetisme moet beschrijven", zegt een meereizende diplomaat. "Magisch? Mythisch? Sprookjesachtig? Een koning en een koningin: ook in China spreekt dat tot de verbeelding. Het resultaat is dat al die topontmoetingen aan dit staatsbezoek een zeer hoog gewicht geven. In een land als China waar rituelen en hiërarchie bijzonder belangrijk zijn is een gefilmde handshake met de president of een top-ceo van onschatbare waarde. Het geeft de meereizende Belgische ondernemers een soort kwaliteitslabel om zaken te doen. Dankzij de koning kunnen we hier als klein landje boven ons gewicht spelen."

Naast koning Filip wandelt natuurlijk ook koningin Mathilde. Soms in het geel, soms in het roze en het toppunt van glamour was de rode jurk met eveneens wijde rode hoed waarmee ze op de promenade van Shanghai poseerde. Altijd lachend, altijd een babbeltje.

Diezelfde diplomaat: "Als ik daarnet het woord sprookjesachtig gebruikte dan heb ik het natuurlijk ook over Mathilde. Ze straalt klasse en elegantie uit. Omdat ze deels een verschillend programma heeft dan de koning, kan ze andere thema's accentueren zoals onderwijs, cultuur en vrouwenemancipatie. En uiteraard is ze ook een wandelende reclame voor de Belgische mode. Laat ons zeggen dat ze zowel qua thematiek als stijl erg complementair is met de koning." Een bekende royalty watcher: "Ze is bijzonder professioneel en weet de media perfect te bespelen."

Over koningin Mathilde:
Over koningin Mathilde: "Ze straalt klasse en elegantie uit."Beeld BELGA

"Geen klein landje"

Het was bovendien een heel bewuste keuze van het Paleis om voor dit staatsbezoek een nieuwe formule te gebruiken: de koning laat zich niet enkel vergezellen door Buitenlandminister Reynders en enkele andere federale regeringsleden, maar nodigde ook de drie minister-presidenten van de regio's uit naar China.

"Vlaanderen, Wallonië en Brussel moeten optimaal kunnen profiteren van de uitstraling die we met dit staatsbezoek creëren", luidt het. "We willen heel duidelijk als een federaal land op de voorgrond treden en het cliché van het kleine landje ontkrachten waar Vlamingen en Walen constant met elkaar ruzie maken. Het is een mooie formule, iedereen werkt samen om hetzelfde doel te bereiken."

Dat laatste moet ook Vlaams minister-president Geert Bourgeois toegeven, ook al doet hij dat schoorvoetend: "We hebben inderdaad met de topmensen van het Chinese bedrijfsleven aan tafel gezeten die je normaal nooit te zien krijgt. Het feit dat zij door de monarch werden uitgenodigd, maakt natuurlijk een verschil. Of ik het daar als Vlaams nationalist moeilijk mee heb? Kijk als minister-president moet ik een onderscheid kunnen maken tussen mijn functie en het partijprogramma van de N-VA. Vanuit mijn functie is het mijn taak om de belangen van de meegereisde Vlaamse bedrijven te behartigen."

"Win-win-win-win-situatie

Belangrijke vraag is natuurlijk wat het concrete resultaat is van het Belgische charme-offensief. Om het even cru te stellen: hoeveel geld en imago-waarde heeft de koning ons deze week opgeleverd? Hoewel niet alle meegereisde ondernemers het achterste van hun tong laten zien, kun je zeggen dat de buit behoorlijk is.

Er werden een negentigtal overeenkomsten getekend, een heleboel waardevolle contacten gelegd en enkele hopeloos vastgelopen dossiers raakten gedeblokkeerd. Zo ontving de Waalse horlogefabrikant Ice Watch na zeven jaar wachten eindelijk een overheidscertificaat waarmee de producent zijn merk kan beschermen tegen de vele namaakproducenten. Ook CEO Ari Epstijn van het Antwerp World Diamond Centre zegt dat het meereizende vorstenpaar de Antwerpse diamant in China extra in de kijker zet. Nog een andere ondernemer omschrijft dit bezoek als een "win-win-win-win-situatie".

Maar een staatsbezoek aan China kan niet enkel over business en joviale relaties gaan. China blijft qua politiek en mensenrechten een problematisch land en dat maakt deze reis voor het Paleis een moeilijke evenwichtsoefening. Wie goed luisterde naar de toespraken van de koning merkte hier en daar wel een kritische noot op. Zo had hij het in een van zijn speeches over 'humaniteit' en daarmee bedoelde hij dat België met China zou kunnen samenwerken op het vlak van zelfmoorden en depressies; twee fenomenen waarover in China een taboe bestaat.

Maar of koning Filip de mensenrechten tijdens zijn gesprekken met president Xi op directe wijze te sprake heeft gebracht? Weinigen weten het want over deze ontmoeting wordt amper gecommuniceerd. Alsof een belangrijk deel van ons buitenlandbeleid zich een hele week lang in de beslotenheid van het colloque singulier afspeelde.

En dan is er nog iets dat in de lichte euforie over de China-reis misschien al te snel uit het oog wordt verloren. Koning Filip mag deze week dan al vele Chinese harten hebben veroverd, de Chinese leiders deden van hun kant minstens even grote inspanningen om de Belgen te paaien. Niet alles daaraan is slecht: China is een belangrijke handelspartner die je niet meer kan negeren. Maar er spelen ook belangrijke donkere krachten in China die er bijvoorbeeld alle belang bij hebben om EU-lidstaten uit elkaar te spelen. In dit machtsspel krijgt een land dat weinig zeurt over mensenrechten de beste deals, de 'klagers' worden aan de kant geschoven.

Er zijn voorlopig geen aanwijzingen dat de koning en zijn gezelschap zich door de Chinese praal en bling bling dermate lieten verblinden dat mensenrechten en Europese solidariteit plotseling minder belangrijk zijn geworden. Mocht dat toch zo zijn dan waren we deze week beter thuis gebleven.

Ons vorstenpaar opende deuren voor de Belgische delegatie in China. Beeld PHOTO_NEWS
Ons vorstenpaar opende deuren voor de Belgische delegatie in China.Beeld PHOTO_NEWS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234