Dinsdag 01/12/2020

De voetballegende die de sigaret counterde

Voormalig voetbalster en ex-toptrainer Johan Cruijff lijdt aan longkanker. Verdere onderzoeken zullen moeten uitwijzen hoe ver de ziekte is gevorderd. Cruijff was ooit een beruchte kettingroker en maakte zelfs reclamespots voor sigaretten. In de jaren negentig werd hij echter na een zware operatie een fervente antitabakscampaigner.

Een Catalaanse nieuwszender en de Spaanse sportkrant Marca brachten het nieuws over Johan Cruijffs ziekte als eerste naar buiten. Maar het was pas nadat Susana Monje, vicevoorzitter van FC Barcelona, bevestigd had dat Cruijff longkanker had, dat het bericht wereldwijd ging.

De 68-jarige Cruijff vernam het slechte nieuws afgelopen dinsdag tijdens een hospitaalbezoek in Barcelona. De afgelopen weken had hij hetzelfde ziekenhuis bezocht om tests af te nemen. Verdere onderzoeken zullen moeten uitwijzen in welke mate de kanker is uitgezaaid.

Vrijwel meteen nadat het nieuws bekend raakte, kropen andere voetballegendes, bekende sportcommentatoren en toptrainers in hun pen om de meervoudige Europese gouden schoen moed en sterkte te wensen. "Beste Johan", schreef ex-international Ruud Gullit, "ik ken jou als een vechter en na alle gevechten die je al gewonnen hebt, zul je ook deze strijd winnen." Ook trainer Aad De Mos stuurde een tweet de wereld in: "Veel sterkte voor mijn leermeester."

Josep Maria Bartomeu, president van FC Barcelona, liet via Twitter weten vertrouwen te hebben in het herstel van 'El Salvador'.

Als voetballer beleefde Johan Cruijff zijn hoogdagen in de jaren zeventig. In 1971, 1973 en 1974 was hij Europees voetballer van het jaar en in diezelfde periode won hij met Ajax drie Europese bekers. In 1974 werd hij met FC Barcelona Spaans landskampioen en datzelfde jaar speelde hij met het Nederlandse nationale elftal de WK-finale tegen West-Duitsland die nipt met 2-1 verloren werd.

Vier pakjes per dag

De jaren zeventig staan natuurlijk ook bekend als de periode waarin alles kon en alles moest kunnen: ook voetballers hadden toen lange haren, droegen gouden halskettingen, dronken behoorlijk veel en waren notoire kettingrokers. Voor wat betreft dat laatste gold Cruijff met vier pakjes per dag als een primus inter pares. In die tijd beweerde hij steevast dat roken voor hem geen enkel probleem was; niemand die immers kon beweren dat zijn voetbalspel er onder leed.

Sommige commentatoren grapten dat Nederlands allerbeste voetballer aandelen had in de tabaksindustrie. Een bewering die trouwens niet zo heel ver van de waarheid was omdat Cruijff er niet voor terugschrok om reclame te maken voor sigarettenmerken. In 1978 komt de voetbalvedette zelfs in aanvaring met de Nederlandse Reclame Code Commissie omdat hij misleidende publiciteit had gemaakt voor het ondertussen ter ziele gegane Roxy Dual Filter.

Het Nederlandse tabaksbedrijf Groningse Theodorus Niemeyer had Cruijff voor een niet nader genoemd bedrag ingehuurd om reclame te maken voor zijn zogenaamde gezonde Roxy-sigaret, die minder teer en nicotine zou bevatten dan andere sigaretten. "Rook verstandig", luidde de slogan die Cruijff uitsprak terwijl hij een Roxy tussen zijn vingers hield. De Reclamecommissie vond dit een leugenachtige boodschap en verbood de advertentie.

Maar in 1991 stopte de toen 44-jarige Cruijff van de ene dag op de andere met roken. Aanleiding voor deze ommekeer was een dringende hartoperatie als gevolg van een bijna dichtgeslibde kransslagader. Cruijff was toen succestrainer bij FC Barcelona en volgens zijn cardioloog was hij op het nippertje aan de dood ontsnapt: de toestand van de kransslagaders was zo slecht dat hij ieder ogenblik een hartaanval had kunnen krijgen.

Cultfilmpje

Vanaf dat moment schakelde de voetballegende over op onschuldige lolly's en kauwgom. En toen het Spaanse ministerie voor Volksgezondheid hem vroeg om een antirookspot op te nemen, twijfelde hij geen moment. In voetballand geldt de antitabaksspot met Cruijff bijna als een cultfilmpje: gekleed in zijn kenmerkende lange beige regenjas jongleert de wereldster met een sigarettenpakje. Op het einde van de clip geeft Cruijff het pakje een harde trap waarna de sigaretten in slowmotion door de lucht vliegen. "In mijn leven had ik twee obsessies, voetbal en roken", vertelt Cruijff in de spot. "Voetbal heeft me bijna alles gegeven. Roken heeft mij bijna alles afgenomen."

Op de vraag hoe de wereld op het spotje reageerde, antwoordde een immer laconieke Cruijff het volgende: "Als ik mijn mening geef, is de helft van het publiek meestal voor en de andere helft tegen mij. Maar nu liggen die verhoudingen veel gunstiger: 90 procent steunt me en 10 procent is tegen. Onder die 10 procent zitten de heren en dames van de tabaksindustrie."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234