Maandag 02/08/2021

'De VN zijn het uitzendbureau van de lidstaten'

Uit debacles in Somalië en Rwanda zijn maar weinig lessen getrokken

Brussel / Freetown / Amsterdam

Eigen berichtgeving

Maarten Rabaey

David Winhurst, de woordvoerder van de Unamsil-vredesmissie in Sierra Leone, zucht aan de telefoon vanuit Freetown. "We zijn hier alleen uitgerust om toe te zien op de ontwapening van de rebellen, niet om te vechten. Volgens het mandaat mogen we onszelf en de burgers verdedigen, maar veel meer kunnen we niet doen. We hebben nog steeds geen eenheden die zware gevechten kunnen aangaan. We moeten dergelijke troepen nochtans zeer snel ontplooien na de gewelddadige confrontatie van vannacht tussen VN-soldaten en rebellen nabij Port Loko."

Winhurst treedt volmondig VN-secretaris-generaal Kofi Annan bij die de westerse, militair goed uitgeruste lidstaten vroeg een rapid-reaction force te sturen. Maar dat gebeurt niet: het Westen is hooguit bereid om slecht uitgeruste troepen van arme landen naar Sierra Leone over te brengen.

Voormalig VN-vice-secretaris-generaal professor Erik Suy heeft voor dergelijke houding geen goed woord over. "De Veiligheidsraad ontvlucht zijn verantwoordelijkheid", zegt hij. "Ze sturen transportvliegtuigen met slecht uitgeruste Bengalezen, maar weigeren zelf manschappen in te zetten."

Suy noemt het onbegrijpelijk dat de Veiligheidsraad de lessen van Somalië en Rwanda nog altijd niet geleerd heeft. "Ik begrijp niet dat ze met deze mentaliteit een vredesmacht naar Kongo willen sturen", zegt hij. "Het heeft geen enkele zin peacekeeping-troepen, vredeshandhavers, te sturen naar gebieden waar je peace-enforcers nodig hebt, blauwhelmen die vrede afdwingen. We moeten ons geen illusies maken dat vredeshandhavers die de taal niet spreken, het terrein niet kennen en onderbewapend zijn, de vrede kunnen afdwingen. De VN moet terug naar het concept dat alleen peacekeepers worden ingezet als er een bufferzone is tussen partijen die met elkaar willen samenwerken."

Het probleem, zegt Suy, is dat in Sierra Leone niet aan deze voorwaarden is voldaan. "Men heeft nagelaten om rekening te houden met de situatie op het terrein, die van de ene dag op de andere nog kon veranderen, op het ogenblik dat men het mandaat stemde van de vredesmissie." Suy zegt ronduit dat de situatie in Sierra Leone nu alleen nog rechtgetrokken kan worden als er ingegrepen wordt zoals in Kosovo. "Het signaal daartoe moet komen van de VN-Veiligheidsraad", vindt hij. "Ze moeten het land onder curatele stellen. Net zoals Kosovo is Sierra Leone a failing state, een falende staat. De grote vraag is: willen de leden van de Veiligheidsraad dat wel? Na Somalië willen ze geen doden meer riskeren."

"De geschiedenis herhaalt zich", zegt Linda Polman, een Nederlandse journaliste en auteur die de problematiek van de VN-blauwhelmen al jaren van nabij volgt. "Voor de VN is dat rampzalig. Men zal nu opnieuw hard gaan roepen dat ze het niet kunnen, terwijl de VN enkel het uitzendbureau van de lidstaten is. Ik zie dezelfde fouten als bij de vorige vredesmissies in Afrika. De lidstaten beginnen als blinde paarden aan missies om de vrede te handhaven in landen op ogenblikken dat het daar nog veel te vroeg voor is. Het Westen wil alle vieze vlekken in Afrika zo snel mogelijk kunstmatig wegvegen met vredesakkoorden, maar Sierra Leone bewijst dat een akkoord niet betekent dat er vrede is. Men verzint er vrede, stuurt de VN en als het twee weken later mislukt, is het de VN die faalt. Ze zeggen dat de blauwhelmen vluchten, maar vergeten dat ze te weinig kogels kregen geleverd door de lidstaten. Het is immoreel dat deze blauwhelmen onze kastanjes uit het vuur moeten halen."

Het zag er gisteren niet naar uit dat Groot-Brittannië, dat ter plaatse is met honderden para's om zijn burgers te ontzetten, zijn houding zou veranderen. "De Britten zijn heel erg opportunistisch", zegt Polman. "Ze zijn er zogezegd om de democratie te steunen, maar het enige wat ze eigenlijk doen is hun burgers weghalen en taxichauffeur spelen voor de VN. Ze halen blauwhelmen op en brengen ze naar het front om een mandaat uit te voeren dat Londen heeft afgedwongen in de VN-Veiligheidsraad, om in hun plaats te gaan vechten."

Gewezen vice-secretaris-generaal Eric Suy: 'Sierra Leone onder curatele plaatsen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234