Zaterdag 08/08/2020

De vlucht naar het hotel

Afgesloten van sociale media zoekt journalist Rik Van Puymbroeck tijd om weer echt te lezen. In Zeno brengt hij van tijd tot tijd verslag uit.

Je moet niet geloven om geraakt te worden door deze zin uit de Bijbel: 'Er was voor hen geen plaats in de herberg.' Wie deze week las wat mensen met verantwoordelijkheid (je zou ook denken: verstand) over de bootvluchtelingen zeiden, moest daar aan denken. Liever dan een veilige opvang, verbranden we hun boten. Beter dan verdrinken in de Middellandse Zee is sterven in het vuur van het eigen land.

In Problemski Hotel schreef Dimitri Verhulst ooit over het leven binnen een centrum voor asielzoekers en dat was een goed gekozen naam. Het hotel als plaats van gastvrijheid bij uitstek. Herberg met een bord eten en een warm bed: heel ingewikkeld is het ideaal niet voor mensen die, op hun leven na, niks te verliezen hebben.

Maar wat is het ideale hotel? Half juli vorig jaar belandde Hotelmens in de kast, een verzameling 'reportages en brieven' van Joseph Roth over en uit hotels. Een boekje van 116 bladzijden, geschreven tussen 1 april 1921 en 3 januari 1939. Het interbellum tussen twee vluchtelingenstromen.

Op 11 november 1928, aangekomen in een Romeins hotel, schrijft Roth: 'Een kentering in een regime merkt een buitenlander eerst aan de portier. Bij de verwelkoming neemt hij meteen de reispas in beslag. (...) De hele traditionele gastvrijheid van een land dat al vele jaren van het vreemdelingenverkeer leeft en naar alle waarschijnlijkheid nog vele jaren niet zonder zal kunnen leven, lijkt mij verdacht als het hotelpersoneel overheidsfuncties begint uit te oefenen...'

We zijn 87 jaar verder en Roth schreef dat juist. Zonder vreemdelingenverkeer kunnen Italië en Europa niet leven. Maar het moeten wel graag de juiste vreemdelingen zijn. Als bedenkingen uit oude tijden vandaag de juiste inzichten geven, leeft een mens op. Krijgt hij het gevoel bij te leren en weer te weten wat waar is.

De oude prentkaart van een vuurtoren in St-Denis d'Oléron blijft, ter herlezing, nog even op die pagina zitten. Zo zit er ook al jaren een prentkaart (dit keer een foto uit Afghanistan, gemaakt door Pieter-Jan De Pue) in Nootebooms Hotel, van de gelijknamige schrijver die bij elke buitenlandse verplaatsing mee in de koffer moet. Vaak haal je hem daar een paar dagen later weer verder ongelezen uit, maar het gaat om de geruststelling: elk moment van de dag is hij grijpbaar in de buurt. Dat kaartje zat nu tussen pagina 194 en 195, in een hoofdstuk dat 'Woorden waren graag bij deze dichter' heet, blijkbaar ooit tot daar geraakt. Maar in het eerste hoofdstuk, het titelverhaal, zoekt de schrijver naar het ideale hotel dat hij samenstelt uit herinneringen, idealen en utopieën.

In een opvangcentrum sliep Nooteboom wellicht nooit, je leest over de Ritz in Barcelona, Brown's in Londen en de Albergo Nazionale in Rome. 'Er zijn, zie ik rondom mij kijkend, slechtere plekken om te sterven', schrijft hij eerlijk. Maar ook: 'Zelfs de ervaren reiziger kan bang zijn voor geluiden die hij niet kent, zoals hij of zij er ook aan moet wennen dat elke stilte anders is.'

Als zelfs luxe dat gevoel niet kan wegnemen, wat moet dat dan zijn als je vanuit Libië nog net Catania bereikt hebt? Of zou in dat geval elk veilig onderkomen, zoals voor Walter Manning in Remco Camperts vorige week gelezen Hôtel du Nord, toch een toevluchtsoord kunnen zijn? 'Nog geen week geleden had hij van het ene moment op het andere toegegeven aan een diep verlangen om verloren te raken, een vreemdeling te worden voor anderen en voor zichzelf, een dwaler zonder opgelegd doel in onbekend gebied.'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234