Donderdag 27/01/2022

De Vlamingen moeten ons duidelijk maken dat ze niet willen scheiden

Oranje-blauw stelt het beslissende moment nog even uit. Ligt volgende week níét op tafel: de staatshervorming, en slechts aan het einde wordt even over B-H-V gesproken. Didier Reynders lijkt niet te kunnen wachten. De MR-voorzitter heeft een communautaire deal klaar. Die veronderstelt enige inschikkelijkheid van hemzelf, geeft hij graag toe. Maar: 'Er moet een signaal komen dat de Vlamingen verder willen met België.' Door Fabian Lefevere en Ruud Goossens / foto filip claus

Didier Reynders oogt uitermate ontspannen. De wekenlange onderhandelingen hebben geen spoortje nagelaten. Maar hij weet ook: "Het heeft lang genoeg geduurd. Bij het begin van de onderhandelingen was de wil om te slagen niet aanwezig. Nu hebben we een aantal akkoorden afgesloten en is het duidelijk wie tot de meerderheid behoort en wie tot de oppositie. Ik denk dat we de volgende stap kunnen zetten: het vinden van een gezamenlijk project, dat dan ook door iedereen verdedigd wordt. Daar mangelde het de voorbije weken aan."

Normaal leg je een project op tafel bij het begin van de onderhandelingen.

Reynders: "Verhofstadt legde zijn visie bij aanvang op tafel, maar nu zullen we die toch moeten onderhandelen. Tussen CD&V, Open Vld en MR zijn de meningsverschillen niet zo groot, maar er zit één partij met linkse standpunten aan tafel: cdH. Ach, onder paars zat ik ook opgescheept met Spirit. Dacht u dat ik dat fijn vond?"

U hebt er wel de N-VA voor in de plaats gekregen.

"En ik ben van de PS verlost, onder andere. Maar dat doet er uiteindelijk niet toe: ik ben alleen geïnteresseerd in mijn eigen programma en stilaan krijgt een regeerakkoord vorm met duidelijke liberale accenten. We zijn op weg naar een centrumrechtse regering, dat hebben de akkoorden over justitie en asiel bewezen. Op dat vlak is er geen breuk tussen Vlaanderen en Wallonië. Alleen cdH doet moeilijker, maar ik ben ervan overtuigd dat je een aantal mensen in die partij ook makkelijk meekrijgt met ons programma. Niet iedereen zit op de lijn van de voorzitster. Met CD&V erbij hebben we de kans om een andere richting uit te gaan dan onder paars."

Wat kan nu wel dat onder paars niet mogelijk was?

"Een andere sociaaleconomische aanpak. De fiscale hervorming was jarenlang een struikelsteen, terwijl we toch aanstuurden op een verlaging van de lasten op de lagere inkomens en pensioenen. Volgens mij zijn dat sociale maatregelen, en toch lagen de socialisten jarenlang dwars. Een ander voorbeeld: de wet-Lejeune. Het was erg moeilijk om cdH mee te krijgen in ons verhaal, maar met de PS zou het helemaal onmogelijk zijn geweest. Ook een aanpassing van de snel-Belgwet was voor de PS absoluut not done. Is het bovendien normaal dat pedofielen zonder enige vorm van opvolging vrijkomen? Misschien is het links om ze zomaar hun gang te laten gaan."

U noemt het liberaal, anderen noemen het hardvochtig.

"Is het rechts om minder belastingen te willen? Om de nationaliteitsverwerving aan de kennis van een landstaal te koppelen?

Is het niet rechts om jongeren steeds strenger te straffen?

"Zware criminelen van veertien kon je tot nog toe maar enkele weken in een instelling plaatsen. We hebben dat dus aangepast. Als ik zie hoe de bevolking reageert, weet ik dat we op de goede weg zitten. Het gaat trouwens maar om hele kleine aantallen jongeren die zware feiten plegen. En er zijn beperkingen. Een minderjarige Hans Van Themsche zou niet eens in aanmerking komen voor de automatische uithandengeving die ik bepleit heb. Dat veronderstelt immers een crimineel verleden."

Meer discussie zal er zijn over de staatshervorming. Ziet u licht aan het einde van de tunnel?

"Wij staan alvast voor alles open. Eén ding is zeker: we vragen geen geld."

Hoezo?

"We hebben dat geld niet nodig. Met een andere organisatie van Wallonië en Brussel is al veel mogelijk, zonder dat we extra centen moeten krijgen. Om een voorbeeld te geven: de Congolese president Kabila was niet zo lang geleden op bezoek in Brussel. Voor de Vlamingen was daar één man: de minister-president. Aan Franstalige kant waren er de voorzitter van de Franse Gemeenschap, de minister-president van het Waals Gewest, de minister-president van het Brussels Hoofdstedelijk Geweest en de voorzitter van de Cocof (de Franse Gemeenschapscommissie in Brussel, FL/RG). Echt waar, met de beste wil van de wereld kon ik Kabila niet uitleggen wat de Cocof inhoudt. Laten we dat beter organiseren. Het resultaat zal zijn dat je je begroting en financiën perfect op orde krijgt. Nee, over geld gaat het écht niet."

Waarover dan wel? Wilt u een Belgisch engagement van de Vlamingen?

"'Engagement' is een groot woord, maar er moet een signaal komen. We willen verder gaan met de staatshervorming, maar niet als dat inhoudt dat we op de scheiding van het land afstevenen. Dat moet ons nu maar eens duidelijk gemaakt worden. Eén mogelijkheid is de invoering van een federaal kiesarrondissement, met dertig of zelfs veertig federale verkozenen in een Kamer van tweehonderd mensen. Daaraan koppel je een paritair samengestelde Senaat. Ook bij de Vlaamse partijen evolueren de geesten in die richting, ook bij CD&V.

"Nu hebben we twee aparte verkiezingen achter de rug, in Vlaanderen zelfs met drie kandidaat-premiers. In Wallonië was het verhaal helemaal anders. (glimlachend) Bij ons ging het over het sociaaleconomische beleid en de probleempjes die er waren in een bepaalde stad in Henegouwen (Charleroi, FL/RG). In Vlaanderen had je lange debatten tussen Verhofstadt, Leterme en Vande Lanotte, maar ik moest het stellen met debatjes van zeven of acht minuten met Di Rupo. Voer een federale kieskring in en je vermijdt een herhaling van dat scenario. Dan zullen de partijen een algemene visie op België moeten ontwikkelen."

Wil Leterme daarover praten?

"Jazeker. Van Rompuy ook."

Niet iedereen zit op de lijn van Van Rompuy, zo is deze week gebleken.

"(wuift weg) Kan zijn, maar jullie vragen me hoe we een échte federale staat kunnen uitbouwen. Dan is die kieskring een eerste mogelijkheid. Ten tweede pleit ik voor extra federale investeringen in Brussel. Is het normaal dat de hoofdstad van Vlaanderen, België en Europa verstoken blijft van federale investeringen? "Nee dus, de staat moet mee investeren in een Brussels voetbalstadion of in een congrespaleis. Ten derde moeten we de bevoegdheden herbekijken en zeker niet uitsluiten dat er een aantal terugkeert naar het federale niveau."

We nemen aan dat u niet alleen over de geluidsnormen spreekt?

"Waarom zouden we niet beter overleggen over preventie in de gezondheidszorg, over de vaccinatiecampagnes aan beide kanten van de taalgrens? Of over buitenlandse handel? Het verhaal van de notionele intrest toont hoe je je land kunt verkopen in het buitenland. Maar goed, met de symbolen zullen we het moeilijker hebben."

Vooral u en uw kartel, dat in Brussel-Halle-Vilvoorde electoraal goed scoort.

"Welnéé. Want uiteindelijk is er geen enkele verplichting om B-H-V te splitsen. Ik heb zelf al voorgesteld om terug te keren naar de oude kiesarrondissementen. Maar de Vlamingen moeten niet overdrijven. In de Kamer hebben ze een wetsvoorstel ingediend dat niet alleen de splitsing regelt maar er ook nog eens een apparentering aan koppelt (waardoor Vlaamse stemmen in Brussel bij die van Vlaams-Brabant gevoegd worden, FL/RG). Dat is raar. Splitsen en toch die band behouden... Dat is twee keer langs de kassa passeren. Ik vraag een correcte en evenwichtige oplossing."

Klopt het dat u een Franstalig uitschrijvingsrecht in de faciliteitengemeenten als de sleutel tot de oplossing ziet?

"(afgemeten) Ik wacht met voorstellen. Ik zal mijn ideeën niet lanceren in de pers."

Van de tegeneis om Brussel uit te breiden bent u afgestapt?

"Bij een naakte splitsing vragen we dat wel, net als alle andere Franstalige partijen. Maar er zijn veel tussenoplossingen mogelijk. Overigens heeft niemand mij nodig om B-H-V te splitsen. De Vlamingen kunnen dat eenzijdig doen in het parlement. Ze weten wel dat daar gevolgen aan verbonden zijn."

U wekt niet de indruk bang te zijn voor Pieter De Crem.

"Ah non! Ik ben voor niemand bang. Maar ik wil wel dat deze regering er komt en ik zie een opening om een communautair compromis te vinden. Ik lees dat er twee dossiers zijn: het communautaire en B-H-V. Ik heb altijd gedacht dat B-H-V misschien toch ook een beetje communautair was. (lacht) Een heel klein beetje maar. Dus als de Vlamingen een nieuwe stap in de staatshervorming wensen, vraag ik inschikkelijkheid. Voor mij betekent dat: een federale kieskring, meer geld voor Brussel, een betere bevoegdheidsverdeling en een correcte aanpak van B-H-V."

We vertalen: u zult de splitsing van B-H-V aanvaarden in ruil voor een beperkte staatshervorming.

"We hebben altijd gezegd: een splitsing van B-H-V betekent de uitbreiding van Brussel. Maar ik voel niet de behoefte dat hardop te blijven herhalen. We zullen een evenwicht moeten vinden, zoals altijd in België. Het zal een compromis tussen de twee grote gemeenschappen worden."

Betekent dat dat er geen fiscale autonomie voor de regio's komt?

"Nu al hebben de gewesten een fiscale autonomie van 6,75 procent. Je kunt dat weinig noemen maar het wordt niet eens opgevuld. Vlaanderen gebruikt er amper één procentpunt van. De Vlaamse regering kan perfect een lastenverlaging afkondigen, maar doet het niet. Ook ik wil minder belastingen, maar laten we dan eerst praten over een afschaffing van alle mogelijke heffingen op het niveau van de gemeenten, de provincies en de regio's."

Heeft de nota die Joëlle Milquet schreef over de staatshervorming nog enige waarde in dit verhaal?

"Er was geen akkoord over. Meer dan een uitgangspunt voor verdere onderhandelingen is het niet."

Voor de N-VA is zelfs dat een brug te ver.

"We zullen zien. Ik heb genoeg contacten gehad met Leterme, Vandeurzen en Van Rompuy om het tegendeel te geloven."

Die drie zijn nog altijd geen lid van de N-VA.

"Ik heb veel respect voor het Vlaams kartel en zijn score. Geweldig veel respect heb ik voor een score van 30 procent. (droog) Ik heb óók 30 procent behaald in Wallonië en Brussel. Het is de eerste keer sinds de oorlog dat in Wallonië een andere partij dan de PS de grootste is. Dat is een succes. Laten we dus voortwerken aan een compromis."

Kan dat eventueel zonder de N-VA?

"Dan hebben we maar één zetel op overschot en dat is wat weinig. Maar het blijft nog altijd mogelijk om Ecolo aan boord te hijsen. Vergeet niet dat het hun voorwaarde was om de N-VA wandelen te sturen. Hoe dan ook moet deze regering over minstens 81 zetels in de Kamer beschikken. De N-VA is belangrijk met haar vijf zetels, maar ook niet zó belangrijk. Toch ben ik overtuigd dat je met hen kunt samenwerken."

De Wever was wel zo vriendelijk u een lepel suiker aan te bieden.

"(schalks) Er zijn grote suikerraffinaderijen in Vlaanderen, een paar vrachtwagens zou beter zijn. Misschien kan hij ze aanrijden zoals hij in Strépy vrachtwagens met geld heeft aangereden."

Wat mogen de Vlaamse partijen van u verwachten?

"Nu de PS niet langer de grootste partij is, kunnen we met de MR voor een beter sociaaleconomisch evenwicht zorgen tussen Vlaanderen en Wallonië. Wij hebben 45 procent in Waals-Brabant en dat is de rijkste streek van België. De PS heeft een meerderheid in Henegouwen en kijk eens hoe het er daar aan toegaat."

Dat zal niet genoeg zijn voor De Wever. De vraag is: bent u bereid een vis in zijn pan te leggen?

"(gedecideerd) Ja. Zeker en vast."

We luisteren.

"Nee, dat vertel ik u niet. Maar ik besef dat je in een onderhandeling niet altijd nee kunt zeggen. Kijk naar mijn zéér goede vriend in Frankrijk (doelend op Sarkozy). Hij zegt altijd maar nee, en wat is het resultaat? Hij is deze week gescheiden. Soms moet je dus ook ja zeggen. Het is onmogelijk een federaal België te behouden zonder te luisteren naar de wensen van zes miljoen Vlamingen. Maar ik vraag van hen ook dat ze een duidelijk Belgisch signaal geven."

Dan zult u ook Olivier Maingain in de hand moeten houden.

"Maingain wordt vaak verkeerd begrepen in Vlaanderen. Hij is niet de unitarist waar hij voor versleten wordt. Maingain is een regionalist, die meer bevoegdheden voor Brussel wil. Dat was trouwens altijd de corebusiness van het FDF. Wij willen geen scheiding, zoals De Wever, maar een betere bevoegdheidsverdeling is geen probleem.

"Maingain heeft ook een punt als hij pleit voor ruimere bevoegdheden voor de Franstalige gemeenschap in de Brusselse rand. Nu mogen we wel bibliotheken openen in Vietnam of in China, maar niet in Kraainem of Wezembeek. Een akkoord tussen de twee gemeenschappen zou nog een bewijs van de federale intenties van Vlaanderen zijn. Mijn kinderen kunnen met Erasmus in Barcelona of Dublin studeren, maar niet in Antwerpen of Gent. Dat is te gek voor woorden."

Provoceert Maingain in uw plaats, of hebt u hem niet onder controle?

"Hij vertolkt gezamenlijke Franstalige standpunten. Ik moet constant horen dat Brussel-Halle-Vilvoorde zonder compensatie gesplitst moet worden. Beseft men in Vlaanderen dan niet dat dat in Wallonië ook provocerend overkomt? (cynisch) Dat ze maar doen, ze weten wat de gevolgen zijn. Misschien kunnen we dan meteen ook de verkiezingen afschaffen in Wallonië en Brussel, want daar hebben we blijkbaar toch niet veel te zeggen."

Bent u trouwens van plan om minister van Financiën te blijven? Tot drie maanden geleden vond Leterme dat u dat niet goed deed.

"En ik heb altijd gezegd dat Verhofstadt de beste premier was. Ik zit goed waar ik ben, al zijn er andere mogelijkheden."

Zoals?

"(vlakaf) Premier. Ik heb nooit een geheim gemaakt van mijn ambities, alleen zijn de voorwaarden ertoe niet vervuld. Ik ben wel tweetalig, maar ik moet ook een meerderheid binnen mijn coalitie vinden. Dat is nog altijd niet gebeurd. Maar als het toch zou lukken, waarom niet?"

Er wordt gezegd dat u een superdepartement wilt met Financiën én Begroting.

"(lacht) Ik heb in het parlement moeten horen dat ik verantwoordelijk ben voor de fouten die Begroting maakte met Defensie. Dat we die twee dan samenvoegen. En als we toch bezig zijn: geef me dan Defensie ook maar, want voor de financiële problemen op dat departement ben ik volgens Freya Van den Bossche ook verantwoordelijk. Klaar en duidelijk: in dit dossier valt mij niets te verwijten."

Nu de huidige regering zo lang aanblijft, ontstaat er een sfeertje van 'doe maar op'. Zie ook Flahaut.

"Het is toch niet de eerste keer dat Flahaut zonder iemand te verwittigen naar Congo vertrekt? Nee, volgende week moeten we klaar zijn met de begroting van 2008. Ik heb er een goed gevoel bij. Zelfs de notionele intrest krijgt de steun van iedereen, ook van de socialisten. Als we in 2005 vijf procent meer fiscale ontvangsten hadden uit de vennootschapsbelasting, is dat mee te danken aan de notionele intrest."

Gelooft u niet dat het systeem misbruikt wordt?

"Dat heb ik in 2005 al gezegd, maar laten we eerst de controle door de administratie afwachten. Als Dirk Van der Maelen (Kamerfractieleider van sp.a, FL/RG) nu zegt dat het systeem aanleiding geeft tot fraude, is dat cafépraat. Ik verwacht misbruiken, zoals met alle belastingen, maar dankzij de notionele intrest staan we wel vierde op het vlak van buitenlandse investeringen. Wie er meer van kent, moet vaststellen dat de dingen die Van der Maelen fraude noemt, perfect legaal zijn."

Nog één ding: moet Joëlle Milquet minister worden?

"Dat is mij om het even. Misschien dat Leterme haar per se erbij wil, om te vermijden dat ze zich als schoonmoeder opwerpt. Maar mij maakt het niet uit. CdH moet zijn beste mensen sturen. Als anderen beter zijn dan Milquet, moeten ze anderen sturen."

Hoe is jullie relatie nu? Jullie zouden altijd zo ver mogelijk van elkaar gaan zitten?

"(gespeeld verbaasd) Gisteren zat ze nog naast me, en een paar maanden geleden heb ik haar bloemen gegeven. Maar goed, ik zit niet in de politiek om vrienden te maken of een relatie te vinden. Milquet hoeft mijn vrouw niet te worden. Ik heb er al een en dat bevalt me prima."

Je kunt geen federaal België behouden zonder te luisteren naar de wensen van zes miljoen Vlamingen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234