Zondag 25/10/2020

Opinie

De Vlaming doet ons na, maar of dat werkt?

De Nederlandse premier Mark Rutte en Vlaams minister-president Geert Bourgeois.Beeld BELGA

Jelte Wiersma (31) is Brusselcorrespondent van het Nederlandse weekblad Elsevier.

Vlaanderen en Nederland hebben weinig gemeen behalve de taal, zo wordt vaak beweerd. Maar tijdens mijn eerste maanden als correspondent in Brussel leek het of ik politiek gezien het Nederland van vier jaar geleden binnenstapte.

De politieke agenda van de in juli aangetreden regering-Bourgeois (N-VA) lijkt te zijn gepikt van het kopieerapparaat uit het kantoor van de liberale Nederlandse premier Mark Rutte (VVD). Terwijl beide Waalse besturen naar het zuiden kijken en het Franse voorbeeld volgen van meer schulden maken en nauwelijks hervormen, hebben Bourgeois en consorten hun blik op het noorden gericht. Wat trekt Bourgeois c.s. zich daar van aan?

Ruttes eerste regering (2010-'12) van christendemocraten (CDA) en nationalisten (PVV) bespaarde miljarden euro's om aan de begrotingsregels van de Europese Unie te voldoen. Maar 'Brussel' werd vooral als excuus gebruikt om af te rekenen met stokpaardjes van links. Studiegeld werd hoger, op natuur, cultuur en publieke omroep werd bespaard. Het was deels een rancuneregering. De regering-Bourgeois geurt op zijn minst naar rancune. In Nederland bleek die emotie onvoldoende om drie rechtse partijen bijeen te houden.

Nieuwe verkiezingen in 2012 leidden tot een onverwachte coalitie tussen VVD en de sociaaldemocraten van de PvdA. Die zette het besparingsbeleid van Rutte I voort. Maar rancune maakte plaats voor een idee: de participatiesamenleving. Die vond zijn grond in Rutte I. Diens besparingen waren dan misschien rancuneus, het leidde tot minstens één positieve bevinding: de kracht van de mensen om besparingen op te vangen is groter dan door velen wordt gedacht. Zo trokken de inwoners van Leiden massaal de portemonnee om 'hun' museum open te houden nadat de subsidie was geschrapt. En dat slaagde. Bijkomstigheid: het museum werd weer van de burgers in plaats van de staatsinstanties. De Leidenaren waren hun museum zo'n beetje vergeten maar liepen er plots de deur plat.

Ook de sociaaldemocraten, die eerst nog fel hadden geprotesteerd tegen besparingen, moesten erkennen dat het niet alleen voor de staatsfinanciën maar ook voor burgers en gemeenschappen vrij aardig uitpakte. De idee 'participatiesamenleving' wordt inmiddels volop gesteund door de PvdA. Het begrip werd zelfs voor het eerst gemunt (in 1991) door PvdA'er Wim Kok, die van 1994 tot 2002 premier was. De verzorgingsstaat zou overgaan in een participatiesamenleving, analyseerde hij.

Het duurde meer dan twintig jaar voor die transitie ook in gang werd gezet. Rutte maakte het nog eens concreet tijdens de H.J. Schoo/Elsevierlezing in september 2013 in de Rode Hoed in Amsterdam: mensen zijn capabeler dan vroeger om eigen keuzes te maken en de overheid loopt nu vaak in de weg. En niet besparingen zijn leidend maar de idee participatiesamenleving.
Bijvoorbeeld: bejaarden zeggen zo lang mogelijk in hun eigen huis te willen blijven wonen met zorg aan huis. Maar de overheid kan dat maar in beperkte mate leveren. Dus worden bejaarden dure tehuizen in gejaagd. Terwijl betere zorg aan huis goedkoper is én het voor familieleden en buren makkelijker maakt om een handje te helpen.

De regering-Bourgeois lijkt de lessen uit Nederland niet te kennen. Vlaanderen heeft het regeerakkoord dan wel schijnbaar gekopieerd, iets verder kijken kan geen kwaad. Bourgeois I lijkt niet alleen uit rancune te handelen, ze heeft niet zo'n sterk idee over de Vlaamse samenleving. En daarnaast heeft ze slechts een rechtse pijler om op te staan. Dat bemoeilijkt de uitvoering, zo bleek in Nederland. En in Vlaanderen nog meer want de vakbonden zijn militanter. De Vlaming lijkt deemoediger dan de Nederlander, ik merk dat het temperament Latijns is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234