Donderdag 23/01/2020

De vijfde Beatle: je computer

Voor het eerst in de geschiedenis schreef een computer popmuziek, volledig op basis van algoritmes. Iets in de stijl van The Beatles en eentje à la The Great American Songbook. Met dank aan de artificiële intelligentie.

Een database van een slordige 13.000 nummers vormt de fundamenten van Flow Machines, een onderzoeksproject van entertainmentgroep Sony. Die back catalogue bestaat voornamelijk uit pop en jazz, maar ook Braziliaanse gitaarmuziek en Broadway-deuntjes. De technologie bestudeert de melodische en harmonische elementen van die nummers grondig en 'leert' zo welke genres welke kenmerken hebben. Dat wordt in algoritmes gegoten. Die vormen dan de basis voor een nieuwe song.

De menselijke muzikant-producer heeft maar één taak: een muziekstijl en een paar melodische en harmonische elementen selecteren, The Beatles, bijvoorbeeld. Daarna rolt de partituur voor het nagelnieuwe nummer uit de printer. In dit geval: 'Daddy's Car', het eerste computergegenereerde nummer in de geschiedenis van de popmuziek. Als toemaatje krijgt de liefhebber er ook 'Mr. Shadow' bij, een nummer in de stijl van The Great American Songbook.

Artificiële intelligentie kan ons dus niet alleen zelfrijdende auto's en schaakcomputers opleveren, maar ook nieuwe popmuziek. Neem nu 'Daddy's Car'. Het deuntje doet inderdaad denken aan The Beatles. In de intro doen de gelaagde vocalen een belletje rinkelen en er komt een geloofwaardige Ringo Starr-drumkloon uit de computer gerold. Ook hier hoor je op de achtergrond een geluidsband die omgekeerd wordt afgespeeld, een geliefd Beatles-trucje. De referenties zijn duidelijk, maar klinkt het geheel ook als een Beatles-nummer? En de belangrijkste vraag: is het een goede song?

"Het zet enkele typerende stijlfiguren netjes op een rijtje, maar voor mijn plezier zal ik hier nooit naar luisteren", zegt muzikant, producer en popkenner Gert Keunen. "Het is een lappendeken van verschillende elementen, maar dat maakt nog geen goede popsong. Het is totaal zielloos. Het is vast een boeiend tijdverdrijf voor computerwetenschappers, maar als eindresultaat is het tijdverlies."

Zielloos

Muzikant-producer Pascal Deweze (Sukilove, Broken Glass Heroes) ziet het een tikkeltje rooskleuriger. "Ik herken The Beatles er wel in, maar ook andere groepen als The Beach Boys. Technisch is het goed gedaan: het is sferisch en er zitten een paar interessante wendingen in: van pop naar gesofisticeerde jazz en terug. Het is ontegensprekelijk vakmanschap, maar het is geen goed popnummer. Daarvoor mist het persoonlijkheid en een welomlijnd idee."

De nummer 1-positie in de Ultratop zullen 'Daddy's Car' of 'Mr. Shadow' waarschijnlijk niet grijpen. Muziek is namelijk meer dan techniek en vakmanschap. "Een computer is niet romantisch, heeft geen emoties", zegt Pascal Deweze. "Kijk naar het laatste album van Nick Cave (Skeleton Tree, BVS). Daarop verwerkt hij de dood van zijn zoon. Het is keihard en voyeuristisch, maar wat hij daar doet, kan een robot nooit na-apen."

De computer zal de componist dus niet vervangen, al kan hij wel een goede assistent zijn. "Componisten werken al lang niet meer met potlood en papier", zegt professor Marc Leman van het Instituut voor Psychoacustica en Elektronische Muziek (IPEM) van de Universiteit Gent. "Dat gebeurt al lang met computers en samples. Deze techniek kan een slimmere versie worden van wat nu al bestaat. Het kan een nuttig hulpmiddel zijn voor veel componisten. Al worden er nu eigenlijk al volwaardige composities gegenereerd, in de loungemuziek of als soundtrack voor videogames, bijvoorbeeld. Al is dat nog iets anders dan een popsong. Daar zal de computer nooit de performer kunnen vervangen."

Of artificiële intelligentie ooit het Sportpaleis uitverkoopt, is dus zeer de vraag, al houdt Flow Machines het hier nog niet bij. 'Daddy's Car' was nog maar het begin. De onderzoeksgroep werkt nu al aan een volledig album met algoritme-muziek. Dat vind je in de loop van volgend jaar bij de platenboer.

Beluister 'Daddy's Car' en 'Mr. Shadow' op demorgen.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234