Zaterdag 10/12/2022

NieuwsPolitiek

De vierdaagse werkweek komt eraan. Wat heeft de ‘arbeidsdeal’ nog in petto voor u?

Zeker in tijden waar de grens tussen werk en privé vervaagt, kan het recht op deconnecteren nuttig zijn.  Beeld Shutterstock / Sharomka
Zeker in tijden waar de grens tussen werk en privé vervaagt, kan het recht op deconnecteren nuttig zijn.Beeld Shutterstock / Sharomka

De federale regering buigt zich vrijdag over haar grote ‘arbeidsdeal’. Die moet meer mensen aan het werk krijgen en houden. Wat betekent dit voor u? De Morgen duidt de opvallendste maatregelen.

Jeroen Van Horenbeek en Roel Wauters

Vierdaagse werkweek

Als er een maatregel is die meteen in het oog springt in de toekomstige arbeidsdeal, dan is het wel de invoering van de vierdaagse werkweek. Juicht ende jubelt: geen vijf maar vier dagen werken voor hetzelfde loon? Niet echt, helaas.

De komst van de vierdaagse werkweek gaat niet over minder werken, wel over meer gebald werken. Werknemers krijgen in samenspraak met hun werkgevers de kans om van een vijfdaagse werkweek met 8 uur per dag over te stappen naar een vierdaagse werkweek met wellicht 9,5 uur per dag. (Over het exacte cijfer wordt nog onderhandeld binnen de regering.)

Studies tonen al langer aan dat veel werknemers interesse hebben in een meer gebalde werkweek in ruil voor een extra dag vrije tijd. Met loonbehoud uiteraard. Nu is het al mogelijk overuren om te zetten in vrije tijd, maar deze procedures zijn vaak ingewikkeld. De nieuwe regeling moet voor een beter evenwicht zorgen tussen werk en privé. Wat dan weer burn-outs en lange afwezigheden moet helpen vermijden.

Belangrijk: een vierdaagse werkweek wordt iets wat werknemers zelf moeten aanvragen, niet iets wat werkgevers kunnen opleggen. De vakbonden waarschuwen ook: weet waar je aan begint. Een werkdag van 9,5 uur betekent gauw een dag van 10 à 11 uur op de baan, wanneer je pendeltijd in rekening brengt. Niet iedereen zal dat even goed verteren.

Om ongelukkige keuzes te vermijden zal de regeling wellicht maar tussen zes maanden en een jaar geldig zijn, vooraleer ze moet hernieuwd worden. Het is dus niet de bedoeling om à la carte over te schakelen van een klassieke werkweek op een gebalde vierdaagse werkweek.

Een gelijkaardige maatregel waar de federale regering op broedt: werknemers krijgen voortaan de keuze om de ene week meer uren te werken en de andere week minder te doen. Dit moet bijvoorbeeld alleenstaande ouders met kinderen meer vrijheid geven om hun werk te plannen.

Minister van Werk Pierre-Yves Dermagne (PS). Beeld BELGAIMAGE
Minister van Werk Pierre-Yves Dermagne (PS).Beeld BELGAIMAGE

Recht op deconnectie

Een mailtje hier, een telefoontje daar, ’s avonds laat of tijdens het weekend: in digitale tijden ‘hoort het erbij’ voor veel werknemers. Zeker nu in coronatijden de grens tussen werk en privé nog sneller vervaagt. Waar eindigt het thuiskantoor en waar begint de keukentafel ook alweer?

Het recht op deconnectie moet ervoor zorgen dat werkgevers minder vaak na de normale werkuren worden opgetrommeld door hun baas. Alleen in “uitzonderlijke en onvoorziene omstandigheden, en waarbij actie vereist is die niet kan wachten tot de volgende arbeidsperiode” zal dat nog kunnen. Bovendien mag een werknemer “geen nadelen ondervinden wanneer hij/zij buiten de normale arbeidstijd de telefoon niet beantwoordt of berichten niet leest”.

Dit is althans de manier waarop de regeling nu is uitgewerkt voor de 65.000 federale ambtenaren in ons land. Zij hebben sinds 1 februari recht op deconnectie. Voor de duidelijkheid: het is dus niet zo dat een baas niet meer mag mailen na de werkuren. Het is wel zo dat een werknemer het recht krijgt om niet meteen te antwoorden.

België volgt het voorbeeld van Frankrijk. Daar heeft men werknemers al jaren geleden het recht gegeven om na het uitklokken onbereikbaar te zijn. Franse werkgevers en werknemers moeten hierover afspraken maken. Ook in ons land zal dat wellicht het geval zijn. Niet in alle sectoren is het recht op deconnectie even eenvoudig in te passen in de dagelijkse werkroutine.

Avondwerk

Internetbedrijven vestigen zich massaal in buurlanden, maar niet bij ons. Volgens economen heeft dat veel te maken met de Belgische regelgeving rond avondwerk.

Wie ’s avonds online een pakje bestelt, wil dat vaak graag de volgende dag al thuis geleverd krijgen. Dit betekent dat al die pakjes ’s avonds en ’s nachts moeten worden klaargemaakt. Maar in ons land is het verschil tussen de loonkost overdag en de loonkost ’s avonds (te) groot, zeker in vergelijking met de ons omringende landen. Hierdoor mijden grote internetbedrijven België en lopen we nieuwe jobs mis.

Momenteel start de nachtarbeid in ons land, met bijhorende compensaties voor het personeel, vanaf acht uur ’s avonds. De bedoeling van de regering zou zijn om dat uur op te trekken richting 24 uur. Vanaf 20 uur zou dan een regime van ‘avondarbeid’ gelden. Dit moet de Belgische e-commerce een opkikker geven. De regering-Michel werkte al een gelijkaardige regeling uit, maar die bleef dode letter omdat vakbonden en werkgevers geen akkoorden vonden.

Wat dit betekent voor mensen ‘die de nacht doen’? Bonden en werkgevers zullen ook nu moeten onderhandelen over compensaties. Als het van de PS afhangt, die met minister Pierre-Yves Dermagne het dossier van de arbeidsdeal leidt, moet er een bonus van 50 procent van het loon uitbetaald worden. De liberalen willen vooral dat de hervorming ook zonder akkoord van de vakbonden kan worden doorgezet.

Het sluitstuk van de arbeidsdeal is een betere regelgeving voor de snelgroeiende ‘platformeconomie’. De status van koeriers van Deliveroo en chauffeurs van Uber zal beter bepaald worden (technisch gezien via de wet van 2006 over de arbeidsrelaties): zijn het nu werknemers of zelfstandigen? Ook hun sociale bescherming moet beter. Fietskoeriers hebben tot vijftien keer meer kans op een arbeidsongeval, terwijl hun verzekering niet altijd goed geregeld is.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234