Vrijdag 27/11/2020

Laura de Coninck

De verzen van Herman de Coninck geschilderd: "Afscheid van mijn vader"

Laura de Coninck.Beeld Joris Casaer

HOMMAGE. Achttien jaar geleden stierf Herman de Coninck. Zijn dochter Laura was toen 18. In haar recente schilderwerk ging de schrijversdochter aan de slag met zijn teksten.

Dochter van. Ze heeft er nooit mee te koop gelopen. "Mijn naam was mijn naam, mijn tekenen had niets met zijn poëzie te maken", zegt beeldend kunstenares Laura de Coninck. "Mijn vader heeft zodanig uitgeblonken in zijn vak dat ik daar liever niet mee vergeleken werd. Ik wilde mezelf bewijzen, zou het nooit gedurfd hebben om zijn werk als kapstok te gebruiken."

Tot het kunstenfestival in Watou haar twee jaar geleden vroeg om aan de slag te gaan met gedichten van haar vader. Het werd een reeks monotypes in etsinkt. Werk dat vandaag wordt verzameld in Huis Happaert in Antwerpen, op de tentoonstelling Naar de letter. Naar een zin uit een gedicht van haar vader. Een gedicht over haar. "Zo kan ik er tegelijk een soort hommage van maken. Nu is de cirkel rond."

Laura de Coninck (36)

• Studeerde grafiek en illustratie aan Sint-Lucas in Antwerpen
• Werkte als freelance illustrator onder meer voor Knack, Vacature en Standaard der Letteren
• Werkt ook als beauty-redactrice bij Libelle
• Woont samen met fotograaf Thomas Legrève, samen hebben ze twee kinderen

Hebt u in uw zoektocht een andere Herman de Coninck leren kennen?
Laura de Coninck: "Als kind was hij alleen mijn vader. Maar door de poëzie en teksten die hij heeft nagelaten, heb ik na zijn dood ook een heel andere kant van hem leren kennen. Dat hij als recensent ook weleens zijn strenge pen kon bovenhalen, aspecten die ik van hem nooit heb gekend. In mijn ogen was hij nooit streng, en al helemaal niet assertief.

"Zijn gedichten zijn al die jaren op mijn nachtkastje blijven liggen. Als ik een moeilijke periode had of iets belangrijks meemaakte, greep ik ernaar terug. Omdat het zo herkenbaar was, een herbeleving als het ware. Toen ik mijn kinderen kreeg, las ik over hoe hij zich voelde toen hij vader werd. Hij schreef over hoe hij zijn dochter te slapen legde, dat ging dan over mij. Als ik nu naar mijn eigen dochter kijk, heb ik vaak dezelfde bedenkingen. De onmacht als je kind ziek is, bijvoorbeeld. Dan hoor ik zijn gedichten. 'Mijn miniatuurmensje', schreef hij. En dat schiet me op zo'n moment te binnen. Fijn, maar ook heel troostend. Het is iets om op terug te vallen. In die zin is hij nog heel erg aanwezig."

Hoe hebt u een selectie uit dat oeuvre gemaakt?
"Ik heb gezocht naar teksten die een sfeer of situatie oproepen waarmee ik vertrouwd was. Over de scheiding van mijn ouders, over de dood van de moeder van mijn broer.

"Ik stel ook werk tentoon dat gebaseerd is op teksten van Bernard Dewulf. Daarvoor heb ik me toch meer moeten inleven. De teksten van mijn vader liggen veel dichter bij mezelf. Het zijn heel persoonlijke dingen, dingen die ik altijd heb meegedragen en precies nog moest verwerken. Zelfs zonder zijn gedichten waren het allicht thema's geweest die in mijn werk zouden terugkomen."

'Slaapliedje voor Laura in Gigaro', gebaseerd op een gedicht dat De Coninck schreef voor zijn dochter. "De cirkel is rond."Beeld Laura de Coninck

Hoe hebt u een selectie uit dat oeuvre gemaakt?

"Ik heb gezocht naar teksten die een sfeer of situatie oproepen waarmee ik vertrouwd was. Over de scheiding van mijn ouders, over de dood van de moeder van mijn broer.

"Ik stel ook werk tentoon dat gebaseerd is op teksten van Bernard Dewulf. Daarvoor heb ik me toch meer moeten inleven. De teksten van mijn vader liggen veel dichter bij mezelf. Het zijn heel persoonlijke dingen, dingen die ik altijd heb meegedragen en precies nog moest verwerken. Zelfs zonder zijn gedichten waren het allicht thema's geweest die in mijn werk zouden terugkomen."

U zegt verwerken. Mag ik uw werk dan interpreteren als een afscheid van, of eerder een herinnering aan uw vader?
"(denkt na) Misschien is het meer een antwoord op, maar dan in mijn eigen taal. Hij zei de dingen in woorden, ik doe dat in beelden. Hoe meer ik met dit project bezig was, hoe meer ik erop ben doorgegaan. Ook na Watou ben ik werken blijven bijmaken, omdat het zo natuurlijk aanvoelde. Ik kon er niet mee ophouden, maar nu is het afgerond. In die zin was het misschien ook een manier van afscheid nemen. Mijn manier van verwerken, dus."

Uw moeder is psychologe. Hoe verklaart zij deze werken?
"Ze heeft zich daar verdacht veel aan onttrokken. (lacht) Eigenlijk is er nooit iets over gezegd. Al zal ze vast gevonden hebben dat dit voor mij een goede vorm van therapie is geweest. Dat was het ook. Ik voelde een opluchting, telkens als ik weer een werk had gemaakt."

U moest nog aan uw studie beginnen toen uw vader stierf. Hij heeft uw werk dus nooit gezien. Mocht u hem vandaag een werk kunnen tonen, welk zou dat zijn?
"Die tekening van een meisje waar er net vissen door haar hoofd zwemmen. Niet omwille van het technische aspect of dat ik het zo mooi zou vinden. Wel omdat het zo persoonlijk is. Het is een werk dat hoort bij 'Slaapliedje voor Laura in Gigaro', waar ook de regel 'Naar de letter' uit komt. Maar ook troostende zinnen als: 'Ik heb ze voor jou gehad. En soorten verdriet. Ze waren de moeite niet.' Het heeft iets zorgends. Alsof hij me vertelt: wat je nu meemaakt, heb ik ooit ook meegemaakt. Voor mij vat dat alles samen. Als een sluitstuk van deze reeks."

Wat zou hij van uw werk vinden, denkt u?
"Ik ben er zeker van dat hij heel trots zou zijn geweest. Hij was altijd heel aanmoedigend, vaak ontroerd. Hij zou hier vanavond echt staan blinken. Soms heb ik het idee dat hij van ergens toekijkt en me zijn zegen geeft. Dat ik hier vooral mee moet doorgaan."

'Nu'.Beeld Laura de Coninck

Geloofde hij dat zelf ook, dat hij vanuit een hiernamaals zou toekijken?
"Nee, daar hebben we ook vaak discussies over gehad. (glimlacht) 'Laura, zwijg erover', zei hij dan. 'Ik wil niet het idee hebben dat ik hier ooit nog terug moet zijn.' Reïncarnatie was zijn grootste nachtmerrie, dan moest hij alles nog eens meemaken. Hij vond: dood is dood, dan ben je weg. Maar ik heb altijd gedacht: we zullen wel zien. Toen hij pas gestorven was, leek hij echt weg. Maar met de jaren krijg ik het idee dat hij nog ergens is. Laat me dat gevoel maar hebben."

Uw vader combineerde een job als journalist met dichten. Eigenlijk doet u hetzelfde met schilderen. Is dat vol te houden?
"Als freelance illustratrice werd het soms te zwaar om buiten de uren nog bezig te blijven. Mijn vader schreef 's nachts. Maar als ik een nachtje doorwerk, hebben mijn collega's dat meteen gezien. Ik wil als beeldend kunstenaar bezig blijven, zonder dat het een opgave wordt. Daarom ben ik kieskeuriger geworden in opdrachten, ik moet er echt mijn ei in kwijt kunnen. En ik zoek steeds meer mijn eigen projecten. Een kinderboek, dat zou ik wel eens willen maken. Om dat dan in mijn eigen tempo af te werken."

'Verjaardagsvers'.Beeld Laura de Coninck

Waar wilt u in uw schilderwerk verder naar op zoek?
"Ik heb een sterke drang naar esthetiek, ben op zoek naar de schoonheid in de dingen. Mijn werken zijn niet afgeborsteld, maar ik wil wel dat ze mooi zijn. Ik bedoel dat je je ertoe aangetrokken moet voelen, dat je er graag naar wilt kijken. Dat kan enkel als het werk ook een ziel heeft. Hoe meer ziel, hoe mooier. Daarom vind ik schetsen of aanzetten vaak interessanter of puurder dan uitgewerkte schilderijen. De essentie is dan veel tastbaarder. Ik zal zelf eerder kiezen voor de ontroerende kant van zware thema's. De poëzie in de dingen, eigenlijk."

Naar de letter gaat vanavond open in Huis Happaert (Happaertstraat 25, Antwerpen). Op afspraak te bezoeken tot 21 mei, of tijdens de opendeurdagen op 7/4 en 27/4. www.huishappaert.com

'Ik ben moe'.Beeld Laura de Coninck
'Door bossen gelopen'.Beeld Laura de Coninck
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234