Vrijdag 25/06/2021

De vermenselijking van Melvin

'As Good As It Gets' van regisseur James L. Brooks met Jack Nicholson en Helen Hunt

Een jonge vrouwelijke fan kijkt met grote ogen vol bewondering naar succesauteur Melvin Udall en vraagt hem hoe hij erin slaagt om zo goed over vrouwen te schrijven. Ze krijgt een stralende grijnslach terug én de verklaring: "Ik denk aan mannen en dan neem ik redelijkheid en betrouwbaarheid weg."

Er is geen twijfel mogelijk: behalve van het schrijven van zo'n zestig romantische bestsellers (met vreselijke titels) heeft Melvin (rol van Jack Nicholson) ook van zijn sarcasme, zijn kwaadaardigheid en zijn misantropie een voltijdse bezigheid gemaakt. Als we voor het eerst met hem kennismaken, is hij net bezig het lievelingshondje van zijn homofiele buurman, de net in Manhattan furore makende kunstenaar Simon (rol van Greg Kinnear), in de vuilniskoker van hun flatgebouw te stoppen. Even later slaagt hij erin zijn ongeruste buur en zwarte vriend Frank (rol van Cuba Gooding Jr.) moeiteloos én met zichtbaar plezier te choqueren en te veraffronteren.

Waarom Melvin zo'n neighbour from hell geworden is, wordt nergens duidelijk gemaakt, maar wat we wél te zien krijgen, is dat hij zwaar te lijden heeft van wat hier een obsessive-compulsive disorder genoemd wordt. Melvin lijdt bijvoorbeeld aan smetvrees (op restaurant brengt hij zijn eigen wegwerpbestek mee), heeft telkens als hij zijn flat binnenkomt een rist strikte rituelen (lichten aan- en uitknippen, sloten open- en weer dichtdraaien) nodig en op straat ontwijkt hij angstvallig elke aanraking, terwijl hij ook meticuleus elke barst of voeg in het wegdek vermijdt.

In het eetcafé, waar hij dagelijks komt ontbijten en waar hij desnoods met kwetsende opmerkingen andere klanten van zijn vaste stek verjaagt, blijkt alleen dienster Carol (rol van Helen Hunt) in staat zijn even geobsedeerde als hatelijke gedrag toch een beetje onder controle te houden. Zelf heeft Carol het nochtans niet makkelijk, want als alleenstaande moeder heeft ze thuis een zwaar astmatisch zoontje, voor wie ze maar niet de passende medische verzorging kan vinden (of betalen).

Rond schrijver Melvin, dienster Helen en kunstenaar Simon, drie personages die normaal gezien nooit met elkaar zouden optrekken en die trouwens in veel opzichten elkaars tegenpolen zijn, heeft scenarioschrijver-regisseur James L. Brooks een bitterzoete comedie gebouwd, waarbij het nogal voorspelbaar de bedoeling is dat ieder van hen er op het einde van de film beter aan toe is dan in het begin. Vooral wat de mefistofelische Melvin betreft, is er heel wat tijd en energie nodig om van hem een beter mens, althans gewoon een mens te maken.

Net zoals in zijn vorige films Terms of Endearment en Broadcast News bewandelt Brooks opnieuw het smalle en ook gevaarlijk gladde pad van de kruisbestuiving tussen drama en komedie, maar ook tussen echte emotie en melig sentiment. Soms wordt daarbij eens uitgegleden, maar meestal blijven de personages (vooral dankzij de voortreffelijke vertolkingen) overeind.

De situatiehumor en de verbale steekspelen maken duidelijk dat Brooks ook de schrijver-producer is achter het succes van televisiereeksen als Taxi, The Mary Tyler Moore Show, Lou Grant, The Simpsons enzovoort. Dat As Good As It Gets (vreemd genoeg gedraaid met Old Friends als werktitel, alhoewel de vriendschap pas op het einde van de film begint!) uitdrukkelijk bedoeld werd als een feel good-movie is natuurlijk het volste recht van de makers, maar misschien verdiende de onverdunde hatelijkheid en cynische hardvochtigheid van Melvin toch wel een gitzwarte komedie. In dat geval zou de film weliswaar zeker geen zeven Oscar-nominaties (Beste Film, Beste Acteur (Jack Nicholson), Beste Actrice (Helen Hunt), Beste Mannelijke Bijrol (Greg Kinnear), Beste Scenario, Beste Muziek en Beste Montage) in de wacht hebben gesleept.

Nicholson zelf zou waarschijnlijk geen bezwaar hebben gemaakt tegen een minder rooskleurige afloop. Getuige daarvan volgende anekdote: toen actrice Helen Hunt zich klaarmaakte voor haar close-up, waarin zij voor de laatste scène van de film een warme glimlach te voorschijn moest toveren, vroeg ze haar tegenspeler of die, buiten beeld, iets vriendelijks over haar wou zeggen. Dat zou namelijk haar vertolking helpen. De camera liep, Nicholson glimlachte naar Helen en zei toen: 'Tits'. (Jan T.)

TITEL: As Good As Its Gets. REGIE: James L. Brooks. SCENARIO: Mark Andrus en James L. Brooks. FOTOGRAFIE: John Bailey. MUZIEK: Hans Zimmer. MONTAGE: Richard Marks. PRODUCTIE: Bridget Johnson en Kristi Zea. VERTOLKING: Jack Nicholson, Helen Hunt, Greg Kinnear, Cuba Gooding Jr., Skeet Ulrich, Shirleu Knight, e.a. VS, 1997, kleur, 138 min. Gedistribueerd door Columbia/TriStar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234