Dinsdag 01/12/2020

De verloren zoon is bijna thuis

Eind augustus van dit jaar mocht Nico (37) na drie jaar internering de gevangenis van Hasselt verlaten. Zijn vrijlating was er een onder voorwaarden. Nico mocht de gevangenis pas verlaten als hij naar Santiago de Compostela zou stappen. En dus begon hij op 7 september aan zijn 2.500 kilometer lange pelgrimstocht.

Vandaag, één dag voor kerstmis, is Nico nog een luttele vijftig kilometer van de eindbestemming Santiago de Compostela verwijderd. Wij zochten en vonden hem, na een dag speuren, dicht bij het einde en een nieuw begin, en overmand door zeer gemengde gevoelens.

Woensdag 21 december, 17 uur

Paniek is een groot woord, maar Nico's begeleider Maarten is er toch niet helemaal gerust in. We hebben afgesproken in een herberg in het onooglijke gehucht Hospital de la Cruz, op tachtig kilometer van Santiago de Compostela. Maarten is op de plaats van afspraak, Nico niet.

Nico zal die avond ook niet meer arriveren. Maarten probeert er rustig onder te blijven, maar dat lukt niet helemaal. Te veel vragen kennen plots geen antwoord meer. Waar is hij? Waarom daagt hij plots niet meer op? Heeft hij geen zin in de confrontatie met een reporter, of is hij, in het zicht van de haven, alsnog een ander pad ingeslagen?

Het valt voorlopig allemaal niet te achterhalen. De pelgrims hebben geen telefoon bij zich, Nico blijft meer dan 24 uur lang spoorloos.

Zoiets is volgens Maarten in de afgelopen vier maand nooit voorgevallen. "We zijn natuurlijk niet altijd bij elkaar gebleven", zegt hij, " maar we wisten wel altijd van elkaar waar we elkaar opnieuw konden vinden."

Donderdag 22 december, 9 uur

De volgende ochtend besluiten we voort te stappen. Achtentwintig lange kilometers zijn het, zonder een teken van leven van Nico, en stilaan met de moed der wanhoop. Wat Maarten niet meer voor mogelijk had gehouden, blijkt plots toch niet helemaal uitgesloten. "Eigenlijk kan het niet" , zegt hij, maar toch: er begint twijfel in te sluipen in Maartens haast onwrikbare geloof.

"Ik zou het verschrikkelijk vinden, zo net voor de eindstreep. Maar zelfs als Nico het nu opgegeven heeft, zal ik deze onderneming geen mislukking noemen. Ik heb gezien hoe Nico de afgelopen vier maanden veranderd is. Aan het begin van de tocht was hij een impulsief man, iemand die nauwelijks over de dingen nadacht. Dat is vandaag niet meer zo. Op dat vlak is hij heel sterk veranderd. Ik ben er zeker van dat de camino van hem een anders mens heeft gemaakt. Hij zal dit voor de rest van zijn leven meedragen, zelfs als mocht blijken dat hij het einde niet gehaald heeft."

Donderdag 22 december, 18 uur

De avond is gevallen als er, eindelijk, een eerste teken van leven komt. Als we aangekomen zijn in Melide en onze intrek nemen in een van de talrijke herbergen langs de weg naar Santiago, ontmoeten we een Duitser. Hij vertelt ons dat hij die ochtend, dertig kilometer hier vandaan, nog een andere Belg heeft ontmoet. "Nico was zijn naam." Nico had de Duitser verteld dat hij zeker de kerstviering in de kathedraal van Santiago de Compostela wilde beleven. Het gemoed van Maarten klaart op. Nico is nog in de race. Hij heeft niet opgegeven. Met wat geluk zullen we hem morgen tegen het lijf lopen.

Vrijdag 23 december, 12 uur

Hoe we Nico uiteindelijk hebben teruggevonden is een lang verhaal, te lang om hier te vertellen. Wat vandaag telt, is dat de verloren zoon is teruggevonden.

De hereniging vindt plaats in een bar in Melide, 52 kilometer voor Santiago. Al meteen wordt duidelijk waarom Nico zich de afgelopen dagen had losgerukt van zijn begeleider. Ergens onderweg naar Santiago had hij kennisgemaakt met een andere pelgrim. Hye Won Kim heet ze, een jonge Zuid-Koreaanse studente. Nico had zich over haar ontfermd. En toen kwam er liefde in het spel. Of noem het romantiek. Nu het eind van de tocht in zicht is, wil Nico zoveel mogelijk tijd met haar alleen doorbrengen. En wordt hij overmand door dubbele gevoelens. "Natuurlijk zal ik blij zijn als ik in Santiago ben", zegt hij. " Maar het zal niet makkelijk zijn. Santiago zal ook een afscheid zijn. Voorlopig zal ik afscheid moeten nemen van haar. En ik zal ook afscheid moeten nemen van het stappen. Het liefst van al zou ik nog maanden blijven stappen."

Dat hij ooit van dat stappen zou houden, had Nico aanvankelijk niet voor mogelijk gehouden. "Ik was absoluut gemotiveerd om het einde te halen, maar het stappen vond ik vreselijk. Ik had in het begin ook nog geen conditie. Wat wil je? Ik had drie jaar in de gevangenis gezeten.

"Na een dikke maand stappen raakte mijn scheenbeen ontstoken. Dat was hard. Heel erg hard. Ik wilde in geen enkel geval falen, maar ik had schrik dat ik, vanwege dat been, niet anders zou kunnen dan opgeven. Uiteindelijk ben ik er door gekomen. En ben ik ook steeds meer van het stappen gaan houden. Mijn benen werden sterker en sterker. Ik voelde me elke dag krachtiger. Vandaag voel ik me een sportman. Ik vind ik het stappen zalig. Het liefst van al zou ik willen blijven stappen."

Nico heeft de afgelopen maanden niet alleen van het stappen genoten. "Ik heb ook leren houden van de natuur, en van de mensen die ik op de camino heb ontmoet. Prachtige dingen heb ik gezien, dingen die zo prachtig waren dat het verlangen om nooit meer in de gevangenis te zitten er alleen maar groter op werd. Eén ding weet ik heel zeker: er bestaat geen groter contrast dan dat tussen de camino en de gevangenis.

"Voor het leven van een gevangene heb ik één woord: mensonterend. Alle soorten mensen worden er samengepropt: pedofielen, psycho's, geesteszieken die er helemaal niet thuishoren... Ik heb er moeten samenwerken met Freddy Horion, een echte manipulator. En ik heb er Ronald Janssen zien binnenkomen. Met die man heb ik geen woord gewisseld. Wat hij heeft gedaan vind ik, als vader van vier kinderen, onvergeeflijk."

Straffere dingen

Nico zat in totaal drie jaar in de gevangenis van Hasselt. De straf kwam er nadat hij, niet voor de eerste keer, betrapt werd op drugshandel. Waar het allemaal fout is begonnen te lopen? Een eenduidige verklaring is er niet. Nico zegt dat zijn karakter er voor iets tussen zit. Dat hij een mens is die vaak geen raad weet met zijn emoties. Dat hij die geen plaats kan geven. Daarbovenop kwamen dan de omstandigheden. "De problemen zijn begonnen toen mijn vader en moeder gescheiden zijn. Ik was veertien toen mijn vader naar Spanje is vertrokken. Dat heeft me ontzettend verdrietig gemaakt. En gefrustreerd. Ik wist met die gevoelens geen blijf. En dus ben ik drugs beginnen te nemen. Eerst joints, daarna straffere dingen. In het begin was dat plezierig. Maar na verloop van tijd was dat plezier verdween. Op den duur was er alleen nog paranoia.

"De laatste keer is het fout begonnen te lopen toen ik werkte in de tuinaanleg, en mijn baas me plots niet meer wilde uitbetalen. Ik raakte gefrustreerd, en reageerde die frustraties af op de foute persoon. Op mijn vrouw bijvoorbeeld. Op den duur is mijn vrouw van me weggelopen, waardoor ik helemaal niks meer had om voor te leven. Ik wilde er gewoon niet meer zijn. Niks kon me nog schelen. En dus ben ik opnieuw in de fout gegaan. Al zag ik dat op dat ogenblik niet als een fout. Ik dacht er gewoon niet over na. Ik dacht op dat ogenblik over helemaal niets nog na. "

Als Nico vandaag tot inkeer is gekomen, zal dat volgens hem niet aan zijn periode in gevangenschap hebben gelegen. "Mensen worden daar echt niet beter van. Ik heb gasten gezien die in die drie jaar vijf keer vrijgelaten zijn, en telkens onmiddellijk weer opgepakt werden. Wat zouden ze na hun gevangenschap ook doen? Ze hebben geen enkel perspectief."

Nico kreeg wél een perspectief aangeboden. Toen hem de mogelijkheid werd geboden om naar Santiago de Compostela te stappen, aarzelde hij geen seconde. "Ik heb me onmiddellijk kandidaat gesteld. Aan motivatie had ik geen gebrek. In de eerste plaats wou ik aan mijn vrouw Bianca laten zien dat een mens die slechte dingen heeft gedaan daarom nog geen slecht mens is. En dat een mens ook kan veranderen. Ten tweede wilde ik ook iets laten zien aan mijn familie. Als ik vroeger iemand van mijn familie zag, vroegen ze maar één ding: 'en wanneer gaat ge terug de gevangenis in?'. Dat wilde ik niet meer. Ik wilde hen voortaan een ander verhaal vertellen. En dan waren er natuurlijk ook mijn kinderen. Ik wilde dat ze op een dag fier zouden kunnen zijn op hun vader."

Vandaag is Nico alvast trost op zichzelf. Nog twee dagen stappen en hij heeft de eindbestemming bereikt. De tocht naar Compostela heeft hem naar eigen zeggen geleerd zijn emoties beter te controleren. "Ik ben minder impulsief geworden" , vertelt hij. "Ik heb geleerd dat er tussen twee uitersten een middenweg bestaat."

Dat Compostela behalve een einde ook een nieuw begin is, beseft hij goed genoeg. "Ik ben niet meer zo emotioneel als vier maanden geleden, maar nu Compostela zo dichtbij komt, heb ik het toch wel moeilijk om ze te controleren. Mijn gevoelens zijn heel erg gemengd, vandaag, en dat zal er de komende dagen niet op verbeteren.

"Na de kerstviering in Santiago ga ik eerst naar mijn vader, die nog altijd in Spanje woont en die ik al acht jaar niet meer heb gezien. Na dat afscheid ga ik terug naar België. Dat zal ook niet makkelijk zijn, dat besef ik wel. Maar als ik het moeilijk krijg, zal ik aan de camino denken. Dan zal ik gaan wandelen, in plaats van domme dingen te doen."

Het is vrijdag 23 december, twee uur 's middags en Nico is uitverteld. Hij wil weer gaan stappen. Bij het afscheid drukt hij ons minstens vier keer de hand en pakt hij ons zeker twee keer stevig vast. Waarna hij aan de zijde van Hye Won Kim de bar verlaat. Op naar de kerstviering in de kathedraal van Santiago, op naar het geluk dat mogelijk op hem wacht.

Doel: gedetineerden bezinnen tijdens het stappen

De voettocht van Nico is een pilootproject van de vzw Alba. Bedoeling van dit project is om ex-gedetineerden voor een langere tijd te 'ontheemden': door zich enkele maanden terug te trekken uit de maatschappij, krijgt de pelgrim uitgebreid de kans om zich te bezinnen. De vzw Alba heeft al enige ervaring op dit terrein. Eerder organiseerde de vereniging onder de vlag Oikoten voettochten naar Compostela met jonge delinquenten.

Nico is de eerste volwassen ex-gedetineerde die te voet naar Santiago de Compostela trekt alvorens de herintegratie in de maatschappij aan te vatten. Doel is om in de toekomst nog meer gevangenen onder deze voorwaarde vrij te laten.

Nico:

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234