Dinsdag 02/03/2021

De verloren schoentjes van zijn zusje

'Children of Heaven' van de Iraanse regisseur Majid Majidi

Brussel

Eigen berichtgeving

Jan Temmerman

Een negenjarig jongetje raakt, van de schoenlapper op weg naar huis, toevallig de schoentjes van zijn jongere zusje kwijt. Het lijkt onwaarschijnlijk, maar uitgaand van deze banaliteit is scenarist-regisseur Majid Majidi er toch in geslaagd een film te maken, die zowel spannend als ontroerend en grappig als dramatisch is. Nog maar eens een kleine filmparel vanuit het verre Iran.

Sinds geruime tijd zijn Iraanse films geregeld te zien op allerlei internationale festivals - deze Children of Heaven werd bijvoorbeeld bekroond met de Grote Prijs op het Filmfestival van Montréal - en nu en dan komen ze ook in het normale bioscoopcircuit terecht. Zelfs in de Verenigde Staten, waar men - naar eigen zeggen - Iran vooral kent als het land van de fatwa's, het land waar Amerika zowat als synoniem voor Satan geldt, het land ook van het fascism with a cleric's face. In die context lijkt het wel een wonder, zegt Richard Corliss in het weekblad Time, dat juist in dát land films worden gemaakt die de uitstraling hebben van humanism with a kid's face.

Het is inderdaad zo dat kinderen vaak een belangrijke rol spelen in Iraanse films, die trouwens vaak gefinancierd worden door het Instituut voor Intellectuele Ontwikkeling van Kinderen en Adolescenten. Dat impliceert echter niet dat die films ook alleen maar door kinderen geapprecieerd kunnen worden. De overheidssteun betekent evenmin dat het hier om pure propagandafilms zou gaan. Over Children of Heaven geeft scenarist-regisseur Majid Majidi trouwens toe dat de financiering erg moeilijk was "door de realistische voorstelling van de armoede waarin mijn hoofdpersonages leven".

Dat blijkt bijvoorbeeld al uit de openingssequentie waarin de jonge Ali toekijkt hoe een schoenlapper met zeer primitieve middelen de schoentjes van zijn zusje Zahra herstelt. Het zijn afgedragen pantoffeltjes, die bij ons wellicht allang in de vuilnisbak waren beland. Voor Zahra zijn ze evenwel van levensbelang, want ze heeft geen andere en zonder schoentjes kan ze niet eens naar school!

Als Ali thuiskomt, compleet uit het lood geslagen door dat onbegrijpelijke verlies, durft hij niets tegen zijn ouders te zeggen. Het gezinnetje is arm, vader raakt moeilijk aan werk en moeder sukkelt ook nog eens met haar rug. Als opsomming klinkt zoiets behoorlijk melodramatisch, maar in de film wordt het allemaal vrij nuchter en zakelijk voorgesteld.

Met zijn zusje probeert Ali een tijdelijke oplossing uit te werken. De scène waarin beide kinderen dat doen - onder de ogen van hun ouders zitten ze hun huiswerk te maken, maar intussen wisselen ze ook stiekem boodschappen uit via hun schriftjes - is zo'n typisch moment, waarin spanning en vertederende ontroering elkaar afwisselen. Bedoeling is dat Zahra 's morgens met de (te grote) schoenen van haar broer naar school gaat en dan 's middags snel terugloopt naar een vooraf afgesproken plaats, waar Ali haar opwacht om dan op zijn beurt naar school te rennen. Elk oponthoud lijkt een dramatische dreiging te bevatten. Ali komt bijvoorbeeld enkele keren te laat op school en riskeert daardoor zijn reputatie van goede leerling kwijt te spelen. En hij durft aan de verbaasde onderwijzer niet eens te vertellen waarom zijn vroegere stiptheid zo plots verdwenen lijkt.

Het zijn stuk voor stuk kleine incidenten, maar voor de kinderen hebben ze grote consequenties. Want Ali kan bijvoorbeeld niet meer gaan voetballen met zijn vriendjes. En hoe reageert Zahra als ze op de speelplaats plots 'haar' schoentjes aan de voeten van een ander meisje meent te herkennen?

Ook alle verdere verhaalontwikkelingen evolueren in functie van die verloren schoentjes. Zo brengt het middengedeelte van Children of Heaven een soort hedendaagse variante op Ladri di Biciclette, de klassieker van het Italiaanse neorealisme van Vittorio De Sica uit 1948. Met de fiets gaan Ali en zijn vader in een residentiële wijk van Teheran op zoek naar wat tuinierswerk. Ali hoopt dat zijn vader met het verdiende geld eerst en vooral nieuwe schoentjes voor Zahra zal kopen, maar dan gebeurt er natuurlijk iets dat zijn droom aan diggelen slaat. Zelfs de loopwedstrijd, waaraan Ali absoluut wil deelnemen, heeft voor hem alleen maar belang wegens de sportschoenen die hij daarmee hoopt te winnen. Die horen bij de derde plaats in de rangschikking. En dat is niet zo eenvoudig, want Ali mag dus niet als eerste, niet als tweede, maar ook niet als vierde eindigen!

De verwijzing hierboven naar het Italiaanse neorealisme was niet toevallig, want Children of Heaven bezit inderdaad dezelfde mengeling van documentaire en poëzie, van onschuld en tragiek, van kleine drama's en grote emoties.

TITEL: Children of Heaven. REGIE en SCENARIO: Majid Majidi. FOTOGRAFIE: Parviz Malek-zadeh. MUZIEK: Keivan Jahan-shahi. PRODUCTIE: Donah Film Co. VERTOLKING: Mir Farrokh Hashemian, Mohammad Amir Naji, Bahare Sediqi, Nafise Jafar-Mohammadi, Fereshte Sarabandi en Dariush Mokhtari.

Iran, 1998, kleur, 88 minuten, gedistribueerd door Progrès Films.

Een mengeling van onschuld en tragiek, van kleine drama's en grote emoties

De loopwedstrijd waaraan Ali absoluut wil deelnemen, heeft voor hem alleen maar belang wegens de sportschoenen die hij daarmee hoopt te winnen. (Foto RV)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234