Zaterdag 05/12/2020

De verloren eer van mevrouw Liégeois

Yves Desmet is veroordeeld voor een opiniestuk op deze pagina's: een nieuwe deuk in onze persvrijheid.

Vorig jaar zakte België wat weg in de internationale ranglijsten inzake persvrijheid. Een nieuwe deuk in die stilaan kaduke reputatie van België kwam er gisteren met een vonnis dat de hoofdredacteur van De Morgen veroordeelt. De kans is groot dat België straks in de overzichten van Reporters zonder Grenzen of Freedom House terecht komt tussen landen met een bedenkelijke reputatie inzake journalistiek, persvrijheid en democratie.

Vorige maand werd het magazine MO* veroordeeld wegens een cartoon met de internationale zakenman George Forrest. De spotprent met de vermelding 'George Forrest : Koper-Koning van Congo' associeerde Forrest met de voormalige president Mobutu op een volgens het hof van beroep te Brussel beledigende wijze. Het verweer dat de cartoon op de cover van MO* een artikel illustreerde waarin verduidelijkt werd dat de enorme bodemrijkdommen in Congo de lokale bevolking nog steeds niet ten goede komen, - en er dus op dat vlak weinig veranderd is sedert het regime van Mobutu -, werd van tafel geveegd. Minstens evenveel verbazing wekt het vonnis dat gisteren werd uitgesproken door de Mechelse rechtbank in de zaak van mevrouw Liégeois, zelf ook magistrate, tegen de (politieke) hoofdredacteur van De Morgen, Yves Desmet. Door de kritiek in De Morgen aan het adres van procureur-generaal Liégeois is volgens de rechtbank schade toegebracht aan de eer en goede naam van de procureur-generaal (hoewel mijnheer Liégeois dus zelf geen eis instelde) en daardoor is, in één beweging zijn echtgenote en zijn kinderen, want zijn hele familie "blootgesteld aan de publieke verachting".

Polemiseren

Men mag best van oordeel zijn dat Yves Desmet met zijn kritiek op de Antwerpse procureur bij de aanpak van de diamantfraude fel van leer is getrokken. Maar het ging dan ook om een opiniestuk, op de opiniepagina's, waarvan het kenmerk precies is dat gepolemiseerd wordt, dat de kritiek scherp geformuleerd wordt om verder debat uit te lokken. De essentie van een opiniestuk is precies dat een problematiek vanuit een bepaalde gezichtshoek fel wordt belicht. In dit geval was daar ook alle reden toe, want binnen het Antwerpse parket bleken duidelijk niet alle neuzen in dezelfde richting te staan bij het bestrijden van de diamantfraude, ongetwijfeld een thematiek met een belangrijke maatschappelijke impact. Er waren toen immers aanwijzingen dat de Antwerpse procureur aanstuurde op een minnelijke schikking met de diamantsector, terwijl andere leden van het parket meenden dat het ging om criminele fraude en de zaak daarom voor de strafrechter moest worden gebracht. De zaak is ongetwijfeld veel complexer dan dit, in een opiniestuk kan men niet steeds alle nuances weergeven. Dat Desmet liet uitschijnen dat een huiszoeking gebeurde op bevel van de procureur-generaal, terwijl die huiszoeking in concreto gebeurde op vordering van de onderzoeksrechter, is zo'n juridische onnauwkeurigheid. Maar dit kan toch geen pertinent argument zijn om de veroordeling van Yves Desmet te motiveren. Stel je voor dat voortaan elke vrouw van een procureur of van een onderzoeksrechter elke journalist voor de rechtbank kan dagen telkens als een journalist de functie van onderzoeksrechter en van procureur onvoldoende uit elkaar houdt, waardoor hun echtgenoot in een slecht daglicht komt te staan. Een heel bizar aspect van het vonnis is trouwens dat de journalist wordt veroordeeld op vordering van een persoon die in het gewraakte artikel, noch van dicht, noch van ver, ter sprake kwam.

Overheidsinmenging

Voor de Mechelse rechtbank is er geen twijfel mogelijk : wat Yves Desmet in zijn opiniestuk publiceerde is juridisch onrechtmatige journalistiek en zijn opiniestuk stelt bewust de procureur in een negatief daglicht. Desmet vermeldt zelfs het woord "klassenjustitie". Dat is volgens de rechtbank te kort door de bocht, te suggestief. Punt uit, met persvrijheid heeft dit niets te maken. Het vonnis poneert zelfs letterlijk dat "de rechtbank geenszins de vrijheid van meningsuiting van wie dan ook beperkt". Daarmee gaat de rechtbank regelrecht in tegen de rechtspraak van het Europees Mensenrechtenhof en van het Belgische Hof van Cassatie dat een rechterlijke veroordeling, zelfs tot één euro schadevergoeding, weldegelijk beschouwt als een beperking van de expressievrijheid en dus als een overheidsinmenging die enkel toegestaan is als die sanctionering "nodig is in een democratische samenleving". Voor de rechtbank is essentieel dat het opiniestuk bij het publiek de indruk wekt van een corrupte of partijdige procureur-generaal en dat de termen waarmee die indruk is gewekt "volstrekt onnodig waren om de opinies van Desmet weer te geven". Laat het duidelijk zijn : vanuit juridisch oogpunt is het niet aan de journalist om te bewijzen dat bepaalde termen of waardeoordelen "nodig" waren om de zienswijze te vertolken. Het is aan de rechtbank om te argumenteren waarom de veroordeling wegens een bepaald journalistiek artikel "nodig" is in een democratische samenleving. Het volstaat dat zelfs felle en provocerende waardeoordelen in krantenartikels enige feitelijke basis hebben, hier in dit geval het gerommel in het Antwerpse parket naar aanleiding van de diamantfraude. Het vonnis van de Mechelse rechtbank negeert op een verrassende wijze de rechtspraak van het Straatsburgse Hof inzake expressievrijheid, media en journalistiek.

Nu hebben we in het verleden wel al vaker stevige conflicten gehad tussen de journalistiek en justitie, maar met dit vonnis lijkt de strijdbijl weer helemaal opgegraven.

Voor alle duidelijkheid: ook dit is een opiniestuk!

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234